Küresel Enerji Görünümü 2025 raporu, enerji sektöründeki zorlu geçiş yolunu gözler önüne sererek Paris Anlaşması‘nın 1.5 santigrat derece hedefine ulaşma yolunun ciddi risk altında olduğunu gösterdi. Jeopolitik belirsizlikler, sürekli artan enerji maliyetleri ve politika yapıcıların değişen öncelikleri, küresel enerji sistemini temelden yeniden şekillendiriyor.
McKinsey & Company tarafından hazırlanan bu kapsamlı Küresel Enerji Görünümü raporu, enerji sektöründeki mevcut eğilimleri ve uzun vadeli yapısal güçleri derinlemesine analiz etti. Rapor, iklim değişikliğinin en yıkıcı etkilerinden kaçınmak için gerekli olan adımları ve karşılaşılan engelleri vurguluyor. Analizler, enerji geçişinin hızını etkileyecek olan politikalar, teknolojik ilerlemeler ve arz zinciri kısıtlamaları gibi temel faktörlere odaklanarak “Yavaş Evrim”, “Süren Momentum” ve “Sürdürülebilir Dönüşüm” olmak üzere üç olası senaryo çerçevesinde yürütüldü.
Küresel enerji görünümü ve yükselen sıcaklık tehlikesi
Raporda modellenen her üç senaryoda da fosil yakıt tüketiminden kaynaklanan karbon emisyonlarının artmaya devam etmesi, enerji ve sürdürülebilirlik konularının ne denli iç içe geçtiğini bir kez daha gösterdi. Geçtiğimiz yıl, emisyonlar rekor seviyelere ulaştı ve üç modellediğimiz senaryo arasındaki fark daha da açıldı. Bu gidişat, küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi seviyelerin 1.5 santigrat derece üzerinde sınırlama yolunun risk altında olduğunu açıkça ortaya koydu.
Senaryolara göre 2100 yılına kadar beklenen sıcaklık artışları şu şekilde sıralandı:
Sürdürülebilir Dönüşüm senaryosunda: 1.9 santigrat derece
Süren Momentum senaryosunda: 2.3 santigrat derece
Yavaş Evrim senaryosunda: 2.7 santigrat derece
Bu tahminler, bir önceki 2024 perspektifinde sunulan rakamlara göre 0.1 santigrat derece daha yüksek bir artışa işaret etti. Rapor, 2050 yılına kadar yapılan emisyon projeksiyonlarına rağmen, tüm senaryolarda emisyon tahminlerinin hala Paris Anlaşması hedeflerinin oldukça üzerinde kalacağını belirtti.
Enerji talebindeki küresel dengesizlik ve yeni odaklar
Küresel enerji görünümüne ülkeler bazında baktığımızda birincil enerji talebi, özellikle Hindistan ve Endonezya gibi düşük ve orta gelirli, kalabalık ülkelerdeki hızlı ekonomik büyüme ve artan yaşam standartlarından kaynaklanan tüketimle büyümeye devam ediyor. Günümüzde dünya nüfusunun %45’inden azı küresel enerji arzının %80’inden fazlasını tüketirken, bu dengenin gelecekte kişi başına enerji tüketimi düşük olan kalabalık ülkelere doğru kayması bekleniyor. Hindistan’ın enerji talebindeki büyümenin 2050 yılına kadar diğer tüm bölgeleri geride bırakarak en yüksek artışı sergileyeceği öngörüldü.
Geleneksel olarak binalar ve sanayi tarafından yönlendirilen elektrik talebi artışı küresel enerji görünümü açısından öne çıkıyor. Son yıllarda ulaştırma ve veri merkezleri gibi yeni ve güçlü talep faktörleriyle genişledi. Elektrikli araçların hızla benimsenmesi ve veri merkezlerinden gelen talep artışı nedeniyle, küresel elektrik tüketiminin 2050 yılına kadar 2023 seviyesinin iki katına çıkması öngörülüyor. Kuzey Amerika’da ise veri merkezleri, 2030’a kadar elektrik talebinin yaklaşık %14’ünü oluşturarak ana itici güç haline geliyor. Çin, mutlak değer olarak en büyük artışı yaşayarak 2050’ye kadar elektrikleşmeye liderlik edecek.
Fosil yakıtların direnci ve karbonsuzlaşmanın yüksek maliyeti
Küresel Enerji Görünümü raporundaki kritik bir bulgu, senaryolara bağlı olarak fosil yakıtların 2050 yılında küresel enerji tüketiminin yaklaşık %41 ila %55’ini oluşturmasının beklenmesiydi. Bu oran, bugünkü %64 seviyesinden düşüş anlamına gelse de, önceki 2050 projeksiyonlarımızdan daha yüksek bir seviyede kaldı ve mutlak miktarlarda daha fazla yakıt anlamına geliyor. Petrol talebi 2030 civarında zirveye ulaşacak.
Enerji geçişi, basit bir teknolojik değişimden ziyade, muazzam ve zorlu bir fiziksel dönüşümdür. Enerji sistemi karbonsuzlaşmasının son %5’lik kısmının maliyetinin, ton başına karbondioksit için 90 ila 170 dolar arasında olabileceği tahmin edildi. Bu maliyet, karbonsuzlaşmanın ilk aşamalarındaki ton başına karbondioksit için 45 ila 70 dolarlık maliyetlerle karşılaştırıldığında önemli bir artış ifade ediyor. Bu yüksek maliyet, karbonsuzlaşmanın son aşamasında karbon yakalama, uzun süreli depolama ve temiz yakıt jeneratörleri gibi yüksek maliyetli teknolojilerin zorunlu olmasından kaynaklanıyor.
Küresel enerji görünümü raporu temiz enerjiye dikkat çekiyor. Temiz enerji teknolojileri için tedarik zincirindeki darboğazlar ve artan maliyetler de enerji geçişini yavaşlatan önemli faktörler arasında yer aldı. Yenilenebilir enerji yatırımları, önemli ilerlemelere rağmen, Avrupa Birliği, Amerika Birleşik Devletleri ve Çin’deki 2030 hedeflerinin gerisinde kaldı.
İleriye dönük görünüm ve kritik kararlar
Küresel enerji görünümü raporuna göre Dünya, enerji geçişinde kritik bir dönemeçte duruyor. Güvenilirlik ve uygun fiyat sağlanmadıkça, enerji geçişinin gerçekleşmesi zorlaşacak. Enerji sektöründeki karar vericiler ve düzenleyiciler için güvenilirlik, müzakere edilemez bir zorunluluk olmaya devam ediyor. On yıllık bir süreçte küresel sera gazı emisyonlarının artmaya devam etmesi, dünyanın net sıfır hedefine ulaşma yolunda ilerlemediğini gösteriyor.
Her ne kadar düşük emisyonlu teknolojilerin yaygınlaşmasında önemli bir ilerleme kaydedilmiş olsa da, 2050’ye kadar gerekli olan seviyenin yalnızca yaklaşık %10’u konuşlandırıldı. Yapay zekanın (AI) yönlendirdiği atılımlar ve hızlanan güneş-rüzgar enerjisi kurulumları gibi gelişmeler, enerji sisteminde hızlı büyümeyi teşvik ediyor. Ancak karbonsuzlaşma yolculuğu zorlu kalmaya devam edecek ve enerji sektörü liderlerinin esneklik ve çeviklik oluşturması, zorlukları fırsatlara dönüştürmede hayati bir rol oynayacak.
