ABD Başkanı Trump, Çarşamba günü yaptığı açıklamayla Çin ile olan ticaret geriliminin yüksek seviyede olduğunu teyit etti ve iki ülkenin uzun süreli bir ticaret savaşına doğru gidip gitmediğini soran bir muhabire “Şu anda zaten bir ticaret savaşındasınız” yanıtını verdi.
Trump’ın bu kesin beyanı, Hazine Bakanı Scott Bessent‘in, ABD ile Çin arasındaki gümrük vergisi moratoryumunun uzatılmasının mümkün olduğunu belirtmesinden ve Trump’ın bu ayın sonunda Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile görüşme planından hemen sonra geldi.
Geçtiğimiz hafta boyunca, her iki taraf da durumun ne kadar ciddi olabileceği konusunda karışık sinyaller gönderdi. Geçen Cuma, Trump, Pekin’in nadir toprak mineralleri üzerinde yeni ihracat kontrolleri uygulama planına misilleme olarak, ABD’nin 1 Kasım’dan itibaren Çin mallarına ek %100 gümrük vergisi uygulayacağını söylemişti.
Ancak bu haftanın başında, Trump olası bir gerginlik azalacağına dair ipucu verdiğinde Wall Street kısa süreli bir rahatlama yaşadı. Trump Truth Social’da, “Çin konusunda endişelenmeyin, her şey yoluna girecek! Saygıdeğer Başkan Xi sadece kötü bir an yaşadı” diye yazdı.
Gerginlik tırmanıyor: Uygulanan yeni gümrük vergileri
Başkanın bu yumuşak mesajına rağmen, gerginlik hızla yeniden tırmandı. Çin, Güney Koreli bir nakliye şirketinin ABD’deki birimlerine yaptırım uygularken, Trump da Çin’in ABD’den soya fasulyesi alımını durdurmasına yanıt olarak bu ülkeyle ticareti daha da kısıtlamakla tehdit etti.
Gümrük vergileri, bu ticaret savaşının en keskin silahı olmaya devam ediyor. Bazı durumlarda %145’e varan ABD’nin Çin’e uyguladığı gümrük vergileri, daha kapsamlı bir ticaret anlaşması müzakere edilirken 10 Kasım’a kadar askıya alındı. Askıya alınmadan önce Çin’in ABD mallarına uyguladığı gümrük vergileri de %125’e yükselmişti.
ABD Yüksek Mahkemesi’nin önümüzdeki ayın başında, Trump’ın en kapsamlı gümrük vergilerine yapılan itirazı görüşmesi bekleniyor. Gümrük vergilerine karşı verilecek bir karar, alt mahkemelerin kararlarıyla uyumlu olacak ve Trump’ın gümrük vergisi stratejisi üzerinde önemli etkileri olabilir. Bu yasal süreç, ticaret savaşının geleceği için kritik bir dönemeç oluşturuyor.
Ticaret savaşı ve şirketlerin tepkileri
Bu devam eden ticaret savaşının etkileri farklı sektörlerde hissedildi. Mutfak dolapları ve lavabolar için yeni gümrük vergileri 1 Ekim’de yürürlüğe girdi. Ayrıca kereste ve bazı ahşap ürünler (mobilya gibi) için gümrük vergileri de 14 Ekim’de yürürlüğe girdi.
Otomobil üreticisi Stellantis (STLA), gümrük vergilerinin etkisini telafi etmek amacıyla önümüzdeki dört yıl içinde ABD’de 13 milyar dolarlık bir yatırım yapacağını ve 5.000 kişiye istihdam sağlayacağını açıkladı.
Apple (AAPL) CEO’su Tim Cook ise, Çarşamba günü Pekin’deki sanayi bakanıyla yaptığı görüşmede, Trump’ın iPhone üreticisinin yurtdışında üretilen ürünlerine gümrük vergisi uygulama tehdidine rağmen, Çin’deki yatırımları artıracağını ve buradaki işbirliğini daha da güçlendireceğini söyledi. Bu tepkiler, şirketlerin ticaret savaşının yarattığı risklere karşı kendi stratejilerini belirlediğini gösteriyor.
