รin‘de bir dรผzineden fazla eyalet ve ลehir, รผlkenin en รผst dรผzey ekonomi planlamacฤฑsฤฑnฤฑn piyasa kontrollerini gevลetmesinin ardฤฑndan geรงen ayฤฑn sonlarฤฑndan bu yana konutlarda kullanฤฑlan doฤal gaz fiyatlarฤฑnฤฑ artฤฑrdฤฑ.
Bloomberg tarafฤฑndan gรถrรผlen yerel ayarlama planlarฤฑna gรถre, Hebei ve Hubei eyaletlerinin yanฤฑ sฤฑra Xian ลehri de metrekรผp baลฤฑna 0,4 yuan (0,06 $) kadar fiyat artฤฑลฤฑnฤฑ onaylayan yargฤฑ bรถlgeleri arasฤฑnda yer alฤฑyor.
Planlar kapsamฤฑnda hane halklarฤฑ tarafฤฑndan รถdenen fiyatlar altฤฑ ayda bir revize edilebilecek. Bu fiyatlar daha รถnce pek รงok yerde yฤฑllarca deฤiลtirilmemiลti.
Deฤiลikliฤi bilen kiลilere gรถre, รin Ulusal Kalkฤฑnma ve Reform Komisyonu Haziran ortasฤฑnda yerel yรถnetimlere ve gaz tedarikรงilerine yakฤฑt maliyetlerindeki dalgalanmalarฤฑ yansฤฑtacak ลekilde fiyatlarฤฑ ayarlamalarฤฑna izin veren bir karar belgesi yayฤฑnladฤฑ. Bilgiler kamuya aรงฤฑk olmadฤฑฤฤฑ iรงin isimlerinin aรงฤฑklanmasฤฑnฤฑ istemeyen bu kiลiler, yeni sistemin tรผketiciler iรงin keskin sฤฑรงramalara karลฤฑ koruma saฤlamaya devam edeceฤini sรถyledi.
Bu hamle, geรงen yฤฑl Rusya’nฤฑn Ukrayna’yฤฑ iลgalinin ardฤฑndan ithal gaz iรงin artan maliyetlerin yรผkรผnรผ yerel gaz ลirketlerinin รงekmek zorunda kalmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan geldi. Bu aynฤฑ zamanda รin’in yรผksek dรผzeyde dรผzenlenmiล enerji sistemine kademeli olarak daha fazla piyasa temelli kurallar getirmeye yรถnelik yavaล ve istikrarlฤฑ bir yaklaลฤฑm sรผrdรผrdรผฤรผnรผn de kanฤฑtฤฑ.
Asya sฤฑvฤฑlaลtฤฑrฤฑlmฤฑล doฤal gaz vadeli iลlemleri 2020’de milyon ฤฐngiliz termal birimi baลฤฑna 2 $ gibi dรผลรผk bir seviyeden geรงtiฤimiz Aฤustos ayฤฑnda 70 $’a kadar yรผkseldi. O zamandan beri geri รงekildiler ve Cuma gรผnรผ milyon Btu baลฤฑna 10,89 dolara yerleลtiler.
Bloomberg tarafฤฑndan gรถrรผlen bir NDRC belgesine gรถre, NDRC yeni kurallara tรผketici korumalarฤฑnฤฑ da dahil ederek, konut fiyat artฤฑลlarฤฑ iรงin her altฤฑ ayda bir metrekรผp baลฤฑna 0,5 yuanlฤฑk bir รผst sฤฑnฤฑr รถnerdi. Bloomberg hesaplamalarฤฑna gรถre bu, milyon Btu baลฤฑna yaklaลฤฑk 2 $ anlamฤฑna geliyor. Aลaฤฤฑ yรถnlรผ revizyonlar iรงin bir sฤฑnฤฑrlama olmadฤฑฤฤฑ gibi ticari ve endรผstriyel mรผลteriler iรงin fiyat ayarlamalarฤฑnda da bir รผst sฤฑnฤฑr bulunmuyor.
Belgeye gรถre yeni kurallar, boru hattฤฑ gaz tedarikรงilerinin ticari ve endรผstriyel kullanฤฑcฤฑlar iรงin fiyatlarฤฑ her ay veya รผรง ayda bir ayarlamasฤฑna izin verecek. รnceki sistem, Hubei eyaletindeki Wuhan gibi bazฤฑ ลehirlerin konut gaz fiyatlarฤฑnฤฑ ayarlamadan on yฤฑl geรงirmesine izin veriyordu.
Kontrollรผ fiyatlar tรผketicilere fayda saฤlarken, deฤiลken maliyetlerle baลa รงฤฑkmak zorunda kalan kamu hizmetlerine zarar verdi. Bazฤฑ kamu hizmetleri geรงen kฤฑล yeterli gaz alamamฤฑล ve bรถlge sakinlerini saatlerce ฤฑsฤฑnma sorunu yaลamaya zorladฤฑ.
NDRC belgesine gรถre yeni kurallar yerel yรถnetimlere, yerel รผretim ile boru hattฤฑ ve sฤฑvฤฑlaลtฤฑrฤฑlmฤฑล doฤal gaz ithalatฤฑnฤฑn aฤฤฑrlฤฑklฤฑ ortalamasฤฑnฤฑ kullanarak yerel tedarik maliyetine dayalฤฑ fiyat belirleme yetkisi veriyor. Ayrฤฑca ลangay ve Chongqing’deki borsalar tarafฤฑndan belirlenen fiyat endekslerine de baลvurabilirler.
Bu hamle, doฤal gaz fiyatlarฤฑnฤฑ, kรผresel ham petrol fiyatlarฤฑ endeksine gรถre iki haftada bir ayarlanan benzin ve dizel fiyatlarฤฑna doฤru kaydฤฑrฤฑyor. รin’in temel yakฤฑtฤฑ olan kรถmรผrรผn fiyatฤฑ, 2021’deki kฤฑtlฤฑk nedeniyle fiyatlarฤฑn yรผkselmesi ve รผlkenin son yฤฑllardaki en kรถtรผ elektrik sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑna yol aรงmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan artฤฑk dikkatle kontrol ediliyor.
Kurallar, รin’deki arzฤฑn bรผyรผk รงoฤunluฤunu oluลturan boru hatlarฤฑyla teslim edilen gaz iรงin geรงerlidir. Ayrฤฑca, รงoฤunlukla nakliye ve endรผstriyel kullanฤฑm iรงin kamyonlarla teslim edilen ve her zaman serbest dalgalanan fiyatlara sahip olmasฤฑna izin verilen oldukรงa bรผyรผk bir LNG pazarฤฑ da var.
