Küresel piyasalarda stratejik öneme sahip olan petrol fiyatları, Hindistan’a ait petrol tankerlerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine izin verilebileceğine yönelik haberlerin ardından cuma günü akşam saatlerinde varil başına 100 dolar seviyesinin altına geriledi.
Hindistan hükümetinin, en az 23 tankerinin güvenli geçişini sağlamak amacıyla İran ile aktif bir diyalog yürüttüğü kaydedildi. The Wall Street Journal’ın (WSJ) Hindistan hükümet yetkililerine dayandırdığı habere göre, bu diplomatik temaslar piyasalardaki arz endişelerini bir miktar hafifletti.
Bu gelişmeyle birlikte, uluslararası gösterge olan Brent petrol vadeli işlemleri yüzde 2,4 oranında değer kaybederek 98,22 dolar seviyesine çekilirken; gün içinde görülen 102,75 dolarlık zirve seviyesinden belirgin bir geri çekilme yaşandı. ABD hafif petrolü (WTI) ise yüzde 2,9’luk bir düşüşle 93 dolara geriledi.
Petrol arzını artırmaya yönelik küresel hamleler ve yaptırım esneklikleri
Piyasalardaki volatiliteyi düşürmek adına Washington kanadından da kritik adımlar geliyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, denizdeki mevcut Rus petrolünün arz kapasitesini artırmak amacıyla bu ürünlere yönelik yaptırımların geçici olarak kaldırıldığını açıkladı.
Hazine Bakanlığı tarafından yayımlanan genel lisans uyarınca, 11 Nisan tarihine kadar geçerli olacak bu muafiyetin yalnızca halihazırda transit halindeki petrolü kapsadığı ve Rus hükümetine önemli bir finansal fayda sağlamayacağı ifade edildi.
Öte yandan, Trump yönetiminin enerji maliyetlerini düşürmek amacıyla bir asırlık “Jones Yasası”nı geçici olarak askıya almayı değerlendirdiği belirtiliyor. Bloomberg’in aktardığı bilgilere göre, 30 günlük olası bir muafiyet; petrol, benzin, dizel ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşıyan gemilerin ABD limanları arasındaki ulaşımını kolaylaştırarak iç piyasadaki baskıyı azaltmayı hedefliyor.
Bu girişimler, Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) 32 üye ülkesiyle birlikte tarihin en büyük rezerv boşaltımı olan 400 milyon varillik acil durum petrolü kararını takip eden stratejik hamleler olarak değerlendiriliyor.
Jeopolitik risklerin enerji piyasaları üzerindeki etkisi ve piyasa beklentileri
Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimler, özellikle Hürmüz Boğazı ve Bab el-Mendeb gibi kritik su yollarındaki istikrarsızlık, enerji piyasalarının en önemli belirleyicisi olmaya devam ediyor.
Son dönemde bölgedeki su yollarında gemilere yönelik saldırıların artması, arz güvenliğine dair endişeleri canlı tutuyor. Goldman Sachs analistleri, piyasayı rahatlatmaya yönelik küresel çabalara rağmen mart ayı için Brent ortalama fiyat beklentisini 100 doların üzerinde tutarken, nisan ayı için bu öngörüsünü 85 dolara revize etti.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) Irak’ta düşen yakıt ikmal uçağına dair yaptığı açıklamalar ve Başkan Donald Trump’ın İran rejimine yönelik sert söylemleri, bölgedeki askeri hareketliliğin devam edeceğine işaret ediyor.
Yatırımcılar, çatışmaların uzamasının küresel tedarik zinciri üzerindeki etkilerini yakından izlerken, piyasaların temel beklentisi arz kesintilerinin kalıcı hale gelmeden diplomatik veya stratejik kanallarla çözüme kavuşturulması yönünde şekilleniyor.
