ABD Baลkanฤฑ Donald Trumpโฤฑn, ฤฐranโฤฑn nรผkleer silah sahibi olmama konusunda anlaลmaya vardฤฑฤฤฑnฤฑ ve Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nฤฑn kontrolรผ hususunda ortak bir zemin oluลtuฤunu duyurmasฤฑyla kรผresel piyasalarda petrol fiyatlarฤฑ haftanฤฑn ilk iลlem gรผnรผnde sert bir dรผลรผล kaydetti.
Florida’daki Palm Beach Uluslararasฤฑ Havalimanฤฑ’nda gazetecilere aรงฤฑklamalarda bulunan Trump, “Artฤฑk nรผkleer silahlarฤฑ olmayacak, bunu kabul ediyorlar” ifadelerini kullanarak, Orta Doฤu’daki gerilimin dรผลmesine yรถnelik kritik bir sinyal verdi.
Bu geliลmenin ardฤฑndan uluslararasฤฑ standart kabul edilen Brent petrolรผn varil fiyatฤฑ yรผzde 11 oranฤฑnda deฤer kaybederek 100 dolar seviyesine gerilerken, ABD Batฤฑ Teksas tรผrรผ (WTI) ham petrol de yรผzde 10’luk kayฤฑpla varil baลฤฑna 88 dolardan iลlem gรถrdรผ.
Trump, sosyal medya platformu Truth Social รผzerinden yaptฤฑฤฤฑ paylaลฤฑmda, ABD ve ฤฐran arasฤฑndaki gรถrรผลmelerin “iyi ve verimli” geรงtiฤini belirterek, ฤฐranโฤฑn enerji altyapฤฑsฤฑna yรถnelik planlanan askeri harekatlarฤฑn beล gรผn sรผreyle ertelenmesi talimatฤฑnฤฑ verdiฤini kaydetti.
ABD Baลkanฤฑ ayrฤฑca, dรผnya petrol รผretiminin yaklaลฤฑk yรผzde 20โsinin geรงtiฤi ve รงatฤฑลmalarฤฑn baลlangฤฑcฤฑndan bu yana bรผyรผk รถlรงรผde kapalฤฑ olan Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nฤฑn yeniden trafiฤe aรงฤฑlmasฤฑna yรถnelik kalฤฑcฤฑ bir anlaลmanฤฑn ipuรงlarฤฑnฤฑ verdi.
Boฤazฤฑn gรผvenliฤinin kullanฤฑcฤฑ รผlkeler tarafฤฑndan saฤlanmasฤฑ gerektiฤini vurgulayan Trump, ฤฐran tehdidinin ortadan kalkmasฤฑyla birlikte ABD’nin doฤrudan bir mรผdahalesine gerek kalmayabileceฤini, ancak talep edilmesi durumunda destek verebileceklerini ifade etti.
Hรผrmรผz Boฤazฤฑ ve stratejik rezerv hamleleri
Hรผrmรผz Boฤazฤฑโndaki tฤฑkanฤฑklฤฑk nedeniyle gรผnlรผk yaklaลฤฑk 20 milyon varillik petrol arzฤฑnฤฑn risk altฤฑnda olmasฤฑ, Washington yรถnetimini stratejik rezervleri kullanmaya itti. Houstonโda dรผzenlenen CERAWeek enerji konferansฤฑnda konuลan ABD Enerji Bakanฤฑ Chris Wright, stratejik petrol rezervlerinin piyasaya sรผrรผlmeye baลlandฤฑฤฤฑnฤฑ doฤruladฤฑ.
Wright, ABD’nin gรผnlรผk 1 ile 1,5 milyon varil arasฤฑnda, kรผresel konsorsiyumun ise toplamda 3 milyon varile yakฤฑn bir arzฤฑ piyasaya saฤlayabileceฤini belirtti. Cuma gรผnรผ itibarฤฑyla ABD ve Japonyaโnฤฑn rezervlerini kullanฤฑma aรงtฤฑฤฤฑ, ancak konsorsiyumdaki diฤer รผlkelerin henรผz bu hamleye katฤฑlmadฤฑฤฤฑ bildirildi.
รte yandan, Uluslararasฤฑ Enerji Ajansฤฑ (IEA) Baลkanฤฑ Fatih Birol, krizin derinliฤine dikkat รงeken bir deฤerlendirmede bulundu. Birol, Orta Doฤu’daki รงatฤฑลmalarฤฑn baลladฤฑฤฤฑ tarihten bu yana dokuz รผlkede en az 40 enerji varlฤฑฤฤฑnฤฑn aฤฤฑr hasar gรถrdรผฤรผnรผ aรงฤฑkladฤฑ.
Avustralyaโda dรผzenlenen bir konferansta konuลan Birol, IEA bรผnyesinde yeni rezerv kullanฤฑm seรงeneklerinin tartฤฑลฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ancak bu tรผr adฤฑmlarฤฑn tek baลฤฑna krizi tamamen รงรถzmeye yetmeyeceฤini vurguladฤฑ.
Trump’ฤฑn son aรงฤฑklamalarฤฑndan hemen รถnce Goldman Sachs analistleri, 2026 yฤฑlฤฑ iรงin Brent petrol fiyat รถngรถrรผlerini 77 dolardan 85 dolara, WTI รถngรถrรผlerini ise 72 dolardan 79 dolara yรผkseltmiลti.
Piyasa beklentileri ve arz gรผvenliฤi analizi
Piyasalarda yaลanan bu sert hareketlilik, bรถlgedeki jeopolitik risklerin petrol fiyatlarฤฑ รผzerindeki doฤrudan etkisini bir kez daha gรถzler รถnรผne serdi. Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar, Trumpโฤฑn diplomatik รงรถzรผm vurgusunun sahadaki askeri hareketliliฤi ne รถlรงรผde durduracaฤฤฑnฤฑ yakฤฑndan takip ediyor.
Goldman Sachs analisti Daan Struyven tarafฤฑndan hazฤฑrlanan araลtฤฑrma notunda, Hรผrmรผz Boฤazฤฑโndaki akฤฑลฤฑn nisan ayฤฑ baลฤฑna kadar kฤฑsฤฑtlฤฑ kalacaฤฤฑ varsayฤฑmฤฑyla, piyasada kalฤฑcฤฑ bir rahatlama saฤlanana kadar oynaklฤฑฤฤฑn devam edebileceฤi belirtildi.
Sonuรง olarak, ฤฐran ile varฤฑlmasฤฑ muhtemel bir mutabakat, enerji maliyetleri รผzerindeki baskฤฑyฤฑ hafifletebilir; ancak altyapฤฑ hasarlarฤฑ ve arz zincirindeki kฤฑrฤฑlmalar nedeniyle piyasanฤฑn tam anlamฤฑyla dengeye kavuลmasฤฑ zaman alabilir.
Gelecek dรถnemde, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nฤฑn fiilen gรผvenli geรงiลe aรงฤฑlmasฤฑ ve ฤฐranโฤฑn nรผkleer taahhรผtlerine iliลkin resmi onaylarฤฑn gelmesi, petrol fiyatlarฤฑndaki dรผลรผล trendinin kalฤฑcฤฑ olup olmayacaฤฤฑnฤฑ belirleyen temel unsur olacak.
