Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu S&P Global Ratings, Orta Doğu’da devam eden çatışmaların gelişmekte olan piyasalarda son yıllarda gözlenen kredi notu artış eğilimini tersine çevirebileceği ve yeni bir not indirimi döngüsünü başlatabileceği uyarısında bulundu.
Kurumun analizleri, jeopolitik risklerin makroekonomik dengeler üzerindeki belirgin etkilerini açıkça ortaya koyuyor. Özellikle İran merkezli gerilimin uzaması halinde, küresel finansal sistemde dengelerin yeniden bozulabileceği ifade ediliyor.
Bloomberg’in aktardığı verilere göre, S&P Global Ratings Direktörü Ravi Bhatia, Orta Doğu’da yaşanan krizin uzaması senaryosunda kredi notu görünümünde dengenin yeniden indirimler yönüne kayabileceğini belirtti. Dünyanın önde gelen finansal kuruluşlarından S&P yetkilileri, özellikle enerji ithalatçısı konumundaki gelişen ülkelerin artan petrol fiyatlarının baskısını çok daha sert hissettiğini vurguladı.
Enerji maliyetlerindeki yükselişin doğrudan enflasyonist bir etki yaratması, merkez bankalarının para politikası alanındaki manevra yeteneğini kısıtlıyor. Türkiye, Hindistan ve Kenya gibi gelişmekte olan ülkeler, yükselen enerji maliyetleri sebebiyle eşzamanlı olarak hem enflasyon hem de cari denge baskısıyla karşı karşıya kalıyor.
S&P raporuna göre artan petrol fiyatlarının makroekonomik etkileri
Enerji ithalatçısı ülkelerde makroekonomik göstergelerin bozulması, kredi derecelendirme kuruluşlarının risk modellerinde alarm zillerinin çalmasına neden oluyor. Küresel piyasalarda enerji şokunun yarattığı volatilite sadece ithalatçıları değil, ihracatçıları da doğrudan etkiliyor.
Enerji ihracatçısı ülkeler artan fiyatlardan gelir elde etseler de, küresel büyümedeki yavaşlama, turizm gelirlerindeki belirgin zayıflama ve finansal piyasalardaki oynaklık nedeniyle dolaylı risklerden kaçamıyor. Kurumun analizlerinde, sözü edilen dolaylı risklerin gelişmekte olan piyasalar genelinde sistematik bir kırılganlık yarattığı kaydedildi. İran kaynaklı gerilimin Hürmüz Boğazı üzerindeki etkileri sonrasında Brent petrolün varil fiyatının 115 dolar seviyesine kadar tırmanması, gelişen piyasalarda hem fiyatlama davranışlarını hem de borçlanma maliyetlerini ciddi şekilde bozdu.
Yüksek enerji maliyetleri, küresel enflasyonist baskıları yeniden alevlendirirken, otoritelerin faiz indirim alanını tamamen daraltıyor. Dış finansman koşullarındaki sıkılaşma, borç çevirme oranları yüksek olan ülkelerin hazine departmanları üzerinde ilave yükler oluşturuyor. Brent petrol cephesinde 115 doların üzerine çıkan son fiyatlamalar, enerji arzı kaynaklı risklerin uluslararası piyasalar üzerindeki daraltıcı etkisini oldukça güçlendirdi.
Yatırımcıların risk iştahındaki azalma, gelişmekte olan piyasalardan sermaye çıkışlarını hızlandırma potansiyeli taşıyor. Analistler, tedarik zincirlerinde yaşanabilecek olası kesintilerin lojistik masraflarını daha da yukarı çekeceğini ifade etti.
Küresel ticaret hacminde yaşanacak daralma, ihracat odaklı büyüme modelini benimseyen gelişmekte olan ekonomilerin büyüme beklentilerini sekteye uğratıyor. Enflasyon hedeflerinden uzaklaşılması, para birimlerinin değer kaybını hızlandırarak ithal ürün fiyatlarında zincirleme bir artışa zemin hazırlıyor. S&P değerlendirmelerinde, merkez bankalarının alacağı kararların piyasadaki likidite sıkışıklığını yönetmede hayati bir rol üstleneceği vurgulandı. Büyüme ve enflasyon arasındaki hassas denge, ekonomi yönetimlerinin en zorlu sınavı olmaya devam ediyor.
Gelişen piyasalarda S&P beklentileri ve kredi notu döngüsü
Geçmiş yıllara dönük makroekonomik verilere bakıldığında, son üç yılda birçok gelişen piyasa ekonomisi mali disiplin, bilanço onarımı ve reform adımlarıyla kredi profillerini önemli ölçüde güçlendirmişti. Bahsi geçen iyileşme süreci sayesinde ülkeler, pandemi sonrası dönemde uluslararası piyasalara erişimi yeniden kazanmıştı. Kredi piyasalarında 2024 ve 2025 yıllarında azalan temerrüt oranlarıyla birlikte notlarda net bir artış eğilimi öne çıkmıştı.
Ancak, Orta Doğu eksenindeki krizin yarattığı son rüzgarlar, yakalanan pozitif ivmeyi tehlikeye atıyor. S&P yetkilisi Bhatia, petrol fiyatlarındaki yükselişin enerji ihracatçısı ülkelerin mali gelirlerini desteklemesine karşın, enflasyon şoku ve sıkılaşan finansman koşullarının nihayetinde gelişen piyasaların tamamı üzerinde ağır bir baskı oluşturacağını vurguladı. Kurum tarafından hazırlanan detaylı değerlendirmelerde, çatışmanın uzaması halinde 2026 yılında kredi görünümünde aşağı yönlü baskının daha da belirginleşebileceği kaydedildi.
Faiz oranlarındaki yukarı yönlü eğilim, ülkelerin dış borç ödeme kapasitelerini zorluyor. Küresel sermayenin güvenli liman arayışı, gelişmekte olan ülkelerin ihraç ettiği tahvillerdeki getiri taleplerini artırıyor. Artan tahvil faizleri, hazinelerin borçlanma ihalelerinde daha yüksek maliyetlere katlanmasını zorunlu kılıyor. Maliyetlerdeki artış, kamu bütçelerindeki faiz giderleri kalemini şişirerek altyapı ve sosyal harcamalara ayrılabilecek kaynakları sınırlandırıyor. Hükümetlerin makroekonomik istikrarı koruma çabaları, küresel enerji krizinin getirdiği dışsal şoklarla sınanıyor.
Piyasa profesyonelleri, mevcut jeopolitik düğüm çözülene kadar gelişmekte olan ülkelerin risk primlerinde yüksek seyrin devam edeceğini ifade etti. Kredi derecelendirme kuruluşlarının alacağı aksiyonlar, uluslararası fonların varlık dağılım stratejilerinde doğrudan yönlendirici bir işlev üstleniyor. Yabancı sermaye girişlerinin yavaşlaması, döviz kurları üzerinde ilave bir tansiyon yaratıyor. Yatırım stratejistleri, enflasyonist baskıların kontrol altına alınamaması durumunda makroekonomik dengesizliklerin derinleşeceğine dikkat çekiyor.
S&P analistleri, otoritelerin atacağı proaktif adımların ve yapısal reformların sözü edilen kriz ortamında ülkeleri ayrıştıran en temel unsur olacağını değerlendirmesinde bulundu. Ekonomik reformlarına sadık kalan ve mali disiplinden taviz vermeyen ülkelerin, fırtınalı küresel konjonktürden daha az hasarla çıkması öngörülüyor. Yerel varlıkların değer kaybetmesi yatırımcıların getirilerini reel anlamda eritirken, ülke risk primlerindeki sıçramalar özel sektörün yurtdışından sendikasyon kredisi bulma imkanlarını kısıtlıyor.
Şirketlerin finansmana erişiminin zorlaşması, istihdam yaratma ve yeni yatırımları hayata geçirme süreçlerini donduruyor. Finansal sistemin genelinde gözlemlenen tedirginlik, karar alıcıların uzun vadeli planlar yerine kısa vadeli kriz yönetimine odaklanmasını zorunlu bırakıyor. Makro ihtiyati tedbirlerin zamanında alınması, piyasa beklentilerinin çapalanması noktasında kritik bir değer taşıyor. Yatırımcılar, majör merkez bankalarının adımlarını izlerken portföylerini risk yönetimi çerçevesinde yeniden yapılandırıyor.
