Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında varılan iki haftalık ateşkes anlaşmasının ardından küresel piyasalarda risk iştahı artarken, petrol fiyatları belirgin bir şekilde geriledi.
Yatırımcılar, küresel petrol arzı için hayati önem taşıyan Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını öngören sözleşmeyi olumlu karşılarken, vadeli işlemlerde teknoloji ağırlıklı Nasdaq ve S&P 500 endeksleri güçlü yükselişler kaydetti.
Petrolde ateşkes sonrası sert fiyatlamalar
Küresel enerji arzının kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden sivil deniz trafiğine açılması, petrol varil fiyatlarında volatil hareketlere zemin hazırladı.
Amerika Birleşik Devletleri ve İran yönetimlerinin karşılıklı uzlaşması neticesinde, uluslararası gösterge konumundaki Brent tipi ham petrol fiyatı yüzde on dördün üzerinde değer kaybederek doksan dört dolar seviyelerine kadar çekildi.
Benzer şekilde, Amerikan Batı Teksas tipi ham petrol vadeli işlemleri de yüzde on altı civarında sert bir geri çekilmeyle doksan beş dolar sınırının altına indi. Enerji analistleri, varılan iki haftalık ateşkesin piyasalardaki arz endişelerini kısa vadede hafiflettiğini belirtti. Yaklaşık beş hafta süren çatışma ortamı, küresel sevkiyat yollarının kapanmasına yol açarak enerji maliyetlerinde beklentilerin üzerinde artışlar yaratmıştı. Yaşanan son diplomatik gelişme, söz konusu maliyet baskısını şimdilik kırmış görünüyor.
Fiyatlardaki sert düşüş, küresel enflasyon oranlarına dair endişelerin de kısmen azalmasını sağladı. Tahvil piyasalarında enflasyonist baskıların hafifleyeceğine yönelik beklentilerle birlikte, on yıllık Amerikan Hazine tahvili getirileri yüzde 4,30 seviyesinden yüzde 4,24 seviyesine geriledi. Uzmanlar, enerji sevkiyatlarının normale dönmesi durumunda tedarik zincirlerindeki aksamaların giderileceğini ifade etti. Ancak piyasa aktörleri, iki haftalık sürenin kalıcı bir barış için yeterli olup olmayacağını yakından takip ediyor.
KCM Trade baş piyasa analisti Tim Waterer, yatırımcıların iyimser olmakla birlikte temkinli kalmayı tercih ettiğini vurguladı. Enerji sektöründe faaliyet gösteren büyük ölçekli şirketlerin hisseleri, azalan varil fiyatları nedeniyle negatif bir seyir izledi. Exxon Mobil ve ConocoPhillips hisseleri yüzde altıya yakın değer kaybederken, Chevron hisselerinde yüzde beşlik belirgin bir düşüş gözlemlendi.
Diğer taraftan, düşen akaryakıt maliyetleri sivil havacılık sektörüne olumlu yansıdı ve hava yolu şirketlerinin hisseleri açılış öncesi işlemlerde güçlü bir ivme yakaladı. Sektörel bazdaki ayrışmalar, piyasaların yeni dönemi nasıl fiyatladığını açıkça ortaya koyuyor.
Dow Jones ve küresel piyasalarda yukarı yönlü hareket
Orta Doğu eksenli jeopolitik gerilimlerin yatışma sinyali vermesi, Amerika Birleşik Devletleri pay piyasaları başta olmak üzere tüm küresel borsalarda alım dalgası yarattı. Vadeli işlem piyasalarında S&P 500 endeksi yüzde 2,7 oranında sıçrarken, teknoloji hisselerinin yoğunlukta olduğu Nasdaq endeksi vadeli işlemleri yüzde 3,4 oranında değer kazandı. Dow Jones endeksi de yatırımcıların artan risk iştahıyla beraber yüzde 2,6 oranında yukarı yönlü bir seyir izledi.
Pakistan yönetiminin arabuluculuk girişimleri sonucunda şekillenen ateşkes metni, yatırımcıların panik havasından çıkmasına olanak tanıdı. Amerikan Başkanı Donald Trump’ın olası sivil ve askeri altyapı hedeflerine yönelik planlanan operasyonları erteleme kararı, piyasalardaki belirsizlik bulutlarını büyük ölçüde dağıttı. İran tarafının söz konusu anlaşma kurallarına uyarak sivil deniz trafiğini kendi askeri denetimi altında serbest bırakması, uluslararası ticaretin yeniden canlanacağı beklentilerini destekledi.
Düşen petrol fiyatlarının yarattığı rahatlama, Asya ve Avrupa borsalarını da doğrudan etkiledi. Japonya’nın temel göstergesi Nikkei 225 endeksi günü yüzde beşin üzerinde bir primle tamamlarken, Güney Kore Kospi endeksi yüzde yediye yaklaşan sert bir yükseliş grafiği çizdi. Avrupa tarafında ise Almanya’nın DAX endeksi yüzde beşe yakın değer kazanırken, İngiltere’nin FTSE 100 endeksi yüzde üç oranında yükseldi.
Finansal stratejistler, varılan diplomatik mutabakatın kalıcılığı konusunda hala soru işaretleri bulunduğunu kaydetti. Carson Group baş piyasa stratejisti Ryan Detrick, piyasaların anlaşmanın sürdürülebilirliğine güven duyduğunu ifade etti. MONEX baş stratejisti Takashi Hiroki ise iyimser olmak için geçerli nedenler bulunduğunu, ancak net çıkarımlar yapmak için henüz erken olduğunu değerlendirmesinde bulundu. Diplomatik müzakerelerin devam edeceği beklentisi, pay piyasalarındaki oynaklığı şimdilik sınırlamış durumda.
Önümüzdeki günlerde taraflardan gelecek resmi açıklamalar, borsaların ve küresel ekonomik dinamiklerin yönünü tayin edecek ana unsur olmaya devam edecek. Jeopolitik risklerin azalması, yatırımcıların yeniden riskli varlıklara yönelmesini destekleyen en önemli katalizör konumunda bulunuyor.
