Küresel piyasalarda petrol fiyatları, üç günlük yükseliş serisinin ardından İran’daki kırılgan ateşkes süreci ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile gerçekleştireceği kritik zirve öncesinde çarşamba günü değer kaybetti.
Brent petrol vadeli işlemleri, GMT 00:51 itibarıyla 82 sent veya yüzde 0,76 oranında bir düşüşle varil başına 106,95 dolardan işlem gördü. ABD hafif petrolü (WTI) ise 66 sent veya yüzde 0,65 kayıpla 101,52 dolara geriledi. Her iki gösterge de Şubat ayı sonunda ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarının başlamasından ve Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatmasından bu yana 100 dolar seviyesinin üzerinde veya bu sınıra yakın bir seyir izlemeyi sürdürüyor.
Piyasalardaki bu son hareketlilik, Salı günü petrol fiyatlarında kaydedilen yüzde 3’lük artışın ardından geldi. Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına dair umutların, kalıcı bir ateşkes ihtimalinin zayıflamasıyla azalması fiyatları yukarı çekmişti. Ancak yatırımcıların Trump-Şi zirvesinden çıkacak sonuçlara odaklanması ve ateşkesin geleceğine dair belirsizliklerin sürmesi, fiyatlarda yeni bir volatilite yarattı.
Başkan Trump, Salı günü yaptığı açıklamada, Tahran’ın bölgedeki denetimini artırmasına ve barış umutlarının azalmasına rağmen, İran ile savaşı sona erdirmek için Çin’in yardımına ihtiyaç duyacağını düşünmediğini ifade etti. Dünyanın en büyük petrol tüketicilerinden biri olan Çin, Washington yönetiminin baskılarına rağmen İran petrolünün en büyük alıcısı konumunu koruyor.
Küresel enerji arzı ve enflasyonist baskılar
Enerji piyasası uzmanları, arz yönlü risklerin uzun süre devam edebileceği konusunda uyarılarını sürdürüyor. Eurasia Group tarafından hazırlanan analiz notunda, piyasadaki kesintinin süresi ve halihazırda 1 milyar varili aşan arz kaybının boyutu göz önüne alındığında, petrol fiyatlarının yılın geri kalanında 80 dolar seviyesinin üzerinde kalmasının beklendiği vurgulandı.
İran ile yaşanan çatışma süreci, yüksek enerji maliyetleri aracılığıyla dünyanın en büyük ekonomisi olan ABD üzerinde de baskı oluşturmaya başladı. Akaryakıt fiyatlarındaki artışın etkisiyle Nisan ayında ABD tüketici fiyatları üst üste ikinci ayda da belirgin bir artış gösterdi. Bu durum, son üç yılın en yüksek yıllık enflasyon oranına ulaşılmasına neden olurken, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz oranlarını bir süre daha sabit tutacağı beklentisini güçlendirdi.
Capital Economics tarafından paylaşılan değerlendirmede ise gelişmiş ekonomilerdeki enflasyon artışının henüz reel harcamaları daraltmadığı, ancak tüketici duyarlılığı ve işe alım niyetlerindeki yaygın düşüşün daha zorlu bir döneme işaret ettiği kaydedildi.
Yüksek seyreden faiz oranları, borçlanma maliyetlerini artırarak küresel petrol talebini potansiyel olarak aşağı çekebilecek bir unsur olarak görülüyor. Diğer yandan, Amerikan Petrol Enstitüsü (API) verilerine göre ABD ham petrol stokları üst üste dördüncü haftada da gerileme kaydetti.
Piyasa aktörleri, bugün ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) tarafından açıklanacak resmi stok verilerine odaklanmış durumda. Stoklardaki olası düşüşün, fiyatlardaki aşağı yönlü baskıyı sınırlayabileceği öngörülüyor.
Piyasa beklentileri ve stratejik risk analizi
İran ve Batı arasındaki gerilimin enerji koridorları üzerindeki baskısı, küresel ekonominin orta vadeli görünümü açısından en kritik risk faktörü olmaya devam ediyor. Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin kısıtlanması, sadece petrol fiyatlarını değil, küresel tedarik zincirlerini ve genel enflasyon eğilimlerini de doğrudan etkiliyor.
Trump ve Şi arasındaki görüşmeden çıkacak mesajlar, hem jeopolitik dengeler hem de ticaret savaşlarının seyri açısından belirleyici olacak. Piyasa analistleri, ateşkes sürecinin tam bir başarısızlıkla sonuçlanması durumunda petrol fiyatlarında yeniden sert yükselişlerin görülebileceği, ancak ekonomik aktivitedeki yavaşlamanın bu yükselişi bir noktada dengeleyebileceği değerlendirmesinde bulunuyor.
Gelecek dönemde, özellikle Fed’in para politikası kararları ve Orta Doğu’daki askeri hareketlilik, enerji fiyatlarının temel belirleyicisi olmayı sürdürecek.
