Petrol fiyatlarฤฑ, ABD ile ฤฐran arasฤฑndaki savaลฤฑn sona erdirilmesine yรถnelik mรผzakerelerin kฤฑrฤฑlgan yapฤฑsฤฑnฤฑ korumasฤฑ ve Tahran’ฤฑn ABD teklifine verdiฤi yanฤฑtฤฑn derin gรถrรผล ayrฤฑlฤฑklarฤฑnฤฑ ortaya koymasฤฑyla Salฤฑ gรผnรผ Asya iลlemlerinde yรผkseliล kaydetti.
Kรผresel gรถsterge Brent petrol vadeli iลlemleri 30 sent veya yรผzde 0,29 artฤฑลla varil baลฤฑna 104,51 dolara รงฤฑkarken, ABD Batฤฑ Teksas Tipi (WTI) ham petrolรผ 31 sent veya yรผzde 0,32 deฤer kazanarak 98,38 dolardan iลlem gรถrdรผ. Her iki gรถsterge de Pazartesi gรผnรผ yaklaลฤฑk yรผzde 2,8 oranฤฑnda รถnemli bir artฤฑล sergilemiลti.
Piyasadaki bu hareketlilik, kรผresel enerji arzฤฑnฤฑn en kritik noktalarฤฑndan biri olan bรถlgedeki belirsizliฤin fiyatlar รผzerindeki baskฤฑsฤฑnฤฑ sรผrdรผrdรผฤรผnรผ teyit ediyor.
Hรผrmรผz Boฤazฤฑ รผzerindeki egemenlik tartฤฑลmalarฤฑ arz gรผvenliฤini tehdit ediyor
ABD Baลkanฤฑ Donald Trump, Pazartesi gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada ฤฐran ile yรผrรผtรผlen ateลkes sรผrecinin “can รงekiลtiฤini” ifade ederek, taraflar arasฤฑndaki uzlaลmazlฤฑฤฤฑn boyutuna dikkat รงekti. Anlaลmazlฤฑklarฤฑn temelinde tรผm cephelerde รงatฤฑลmalarฤฑn durdurulmasฤฑ, ABD’nin deniz ablukasฤฑnฤฑn kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ, ฤฐran petrol satฤฑลlarฤฑnฤฑn yeniden baลlatฤฑlmasฤฑ ve savaล tazminatฤฑ gibi kritik talepler yer alฤฑyor.
Tahran yรถnetiminin, kรผresel petrol ve sฤฑvฤฑlaลtฤฑrฤฑlmฤฑล doฤal gaz (LNG) akฤฑลฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk beลte birinin gerรงekleลtiฤi Hรผrmรผz Boฤazฤฑ รผzerindeki egemenlik haklarฤฑnฤฑ vurgulamasฤฑ, piyasalardaki risk primini canlฤฑ tutuyor. KCM Trade Baล Piyasa Analisti Tim Waterer, konuya iliลkin deฤerlendirmesinde, ABD-ฤฐran mรผzakereleri sonuรงsuz kaldฤฑฤฤฑ ve Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndan fiziksel akฤฑล kฤฑsฤฑtlฤฑ olduฤu sรผrece fiyatlarฤฑn 100 dolarฤฑn รผzerinde kalmaya devam edeceฤini belirtti.
Waterer, barฤฑล yolunda gerรงek bir atฤฑlฤฑmฤฑn fiyatlarda 8 ila 12 dolarlฤฑk sert bir dรผzeltmeyi tetikleyebileceฤini, ancak gerilimin tฤฑrmanmasฤฑnฤฑn Brent petrolรผ hฤฑzla 115 dolar seviyesine taลฤฑyabileceฤini kaydetti.
Kรผresel piyasalarda stratejik rezerv hamleleri ve yaptฤฑrฤฑm baskฤฑsฤฑ
Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki aksamalar รผreticilerin ihracat kapasitelerini sฤฑnฤฑrlarken, Reuters tarafฤฑndan yapฤฑlan bir anket OPEC’in Nisan ayฤฑ petrol รผretiminin son yirmi yฤฑlฤฑn en dรผลรผk seviyesine gerilediฤini ortaya koydu. Suudi Aramco CEO’su Amin Nasser, boฤazdan yapฤฑlan ihracattaki kesintilerin piyasa istikrarฤฑna dรถnรผลรผ 2027 yฤฑlฤฑna kadar geciktirebileceฤi ve haftalฤฑk yaklaลฤฑk 100 milyon varil kayba yol aรงabileceฤi uyarฤฑsฤฑnda bulundu.
Bu arz daralmasฤฑna karลฤฑlฤฑk Trump yรถnetimi, piyasayฤฑ dengelemek amacฤฑyla Stratejik Petrol Rezervi’nden (SPR) 53,3 milyon varil ham petrol รถdรผnรง verme planฤฑnฤฑ duyurdu. Gemi takip verileri, ABD stratejik rezervinden รงฤฑkan bir sevkiyatฤฑn Tรผrkiye’ye doฤru yolda olduฤunu ve bunun Akdeniz รผlkesine yapฤฑlan ilk teslimat olduฤunu gรถsteriyor.
Diฤer yandan Washington, รin Devlet Baลkanฤฑ ลi Cinping ile yapฤฑlmasฤฑ planlanan zirve รถncesinde, ฤฐran petrolรผnรผn รin’e taลฤฑnmasฤฑna aracฤฑlฤฑk eden Hong Kong, BAE ve Umman merkezli ลirketlere yeni yaptฤฑrฤฑmlar uyguladฤฑ. Bรถlgesel gerilim, Wall Street Journal’ฤฑn Birleลik Arap Emirlikleri’nin ฤฐran’daki Lavan Adasฤฑ’ndaki bir rafineriyi hedef aldฤฑฤฤฑna dair haberleriyle daha da karmaลฤฑk bir hal alฤฑrken, BAE bu iddialarฤฑ henรผz resmi olarak doฤrulamadฤฑ.
Bรถlgesel risklerin enerji piyasalarฤฑ รผzerindeki stratejik etkisi
Enerji piyasalarฤฑ iรงin Hรผrmรผz Boฤazฤฑโnฤฑn gรผvenliฤi, sadece bir lojistik mesele deฤil, kรผresel enflasyon ve ekonomik bรผyรผme dengelerini doฤrudan etkileyen jeopolitik bir kilit taลฤฑ. Mรผzakere masasฤฑndan somut ve kalฤฑcฤฑ bir sonuรง รงฤฑkmamasฤฑ, petrol piyasalarฤฑnda volatiliteyi besleyen en temel unsur olarak kalmaya devam ediyor.
รzellikle bรผyรผk รผreticilerin รผretim kapasitelerindeki dรผลรผล ve altyapฤฑ saldฤฑrฤฑlarฤฑna dair raporlar, arzฤฑn kฤฑrฤฑlganlฤฑฤฤฑnฤฑ artฤฑrarak fiyatlarda kalฤฑcฤฑ bir aลaฤฤฑ yรถnlรผ trendin oluลmasฤฑnฤฑ engelliyor. Gelecek dรถnemde, ABD’nin stratejik rezerv hamlelerinin piyasa fiyatlarฤฑnฤฑ ne รถlรงรผde soฤutabileceฤi ve รin ile yapฤฑlacak รผst dรผzey gรถrรผลmelerin yaptฤฑrฤฑm rejimini nasฤฑl etkileyeceฤi yakฤฑndan takip edilecek; zira bu geliลmeler piyasa dengesinin yeniden kurulup kurulmayacaฤฤฑnฤฑ belirleyecek ana faktรถrler olarak รถne รงฤฑkฤฑyor.
