Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ekonomi yönetiminin ve piyasaların yakından takip ettiği tüketici ve üretici fiyat endekslerini yayımladı; böylece kritik mayıs ayı enflasyon verileri açıklandı. Resmi verilere göre, mayıs ayında tüketici fiyat endeksindeki (TÜFE) aylık artış hızı bir önceki aya kıyasla yavaşlama kaydetse de, hem aylık hem de yıllık bazda gerçekleşen rakamlar piyasa beklentilerinin üzerinde seyretti.
Mayıs ayında tüketici fiyatları bir önceki aya göre yüzde 1,71 artış gösterirken, yıllık enflasyon yüzde 32,61 seviyesine yükseldi ve yukarı yönlü hareketini sürdürdü. Piyasa analistlerinin anketlerdeki genel beklentisi ise aylık enflasyonun yüzde 1,59, yıllık enflasyonun ise yüzde 32,50 seviyesinde gerçekleşeceği yönündeydi.
Açıklanan resmi veriler, fiyat artışlarındaki katılığı ve temel harcama gruplarındaki yüksek seyri ortaya koyuyor. Nisan ayında Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimlerin ve çatışma ortamının küresel enerji fiyatlarına yansımasıyla aylık yüzde 4’ün üzerinde gerçekleşmişti. Mayıs ayında bu şokların hafiflemesiyle aylık artış hızı yavaşlasa da yıllık bazda nisan ayındaki yüzde 32,37’lik seviye aşılarak yüzde 32,61’e ulaşıldı.
Bu gelişmeyle birlikte, yılın ilk beş ayında biriken toplam enflasyon oranı yüzde 16,61 olarak hesaplanırken, 12 aylık ortalamalara göre fiyat artış hızı da yüzde 32,24 olarak kayıtlara geçti.
Ekonomi çevrelerinin enflasyonun ana eğilimini izlemek için hassasiyetle takip ettiği yıllık çekirdek enflasyon göstergesi de eşik değeri aşarak yüzde 30,44 seviyesine tırmandı.
Giyim ve ayakkabı grubunda belirgin artış yaşandı
TÜİK raporuna göre, mayıs ayında harcama grupları arasında fiyatı en sert yükselen kategori, mevsimsel geçişlerin de etkisiyle yüzde 11,29 artış gösteren giyim ve ayakkabı grubu oldu. Sepette en yüksek ağırlığa sahip olan üç ana harcama grubunun yıllık performansları incelendiğinde; konut, su, elektrik ve gaz grubundaki yıllık fiyat artış hızının yüzde 45,59 ile zirvede yer aldığı görülüyor.
Bu grubu yüzde 34,86 ile gıda ve alkolsüz içecekler, yüzde 34,29 ile ulaştırma sektörü takip ediyor. Yıllık enflasyona en belirgin puan katkısını 8,60 yüzde puan ile gıda grubu yaparken, onu 6,07 puanla konut ve 5,63 puanla ulaştırma izliyor.
Aylık bazda ise gıda fiyatlarında yüzde 0,48’lik sınırlı bir azalma görülmesi genel endeksi olumlu etkileyerek aylık değişime -0,12 yüzde puanlık bir katkı sağladı. Buna karşın ulaştırmada yaşanan yüzde 2,03 ve konut grubundaki yüzde 2,28’lik aylık artışlar, enflasyonu yukarı itmeye devam etti. Mayıs ayı itibarıyla endekste yer alan 174 alt sınıftan 137’sinde fiyat artışı kaydedilirken, yalnızca 28 alt sınıfta düşüş görüldü, 9 alt sınıfta ise değişim yaşanmadı.
Üretici tarafında ise (Yİ-ÜFE) yıllık enflasyon nisandaki yüzde 28,59 seviyesinden mayısta yüzde 28,93’e yükselirken, aylık üretici enflasyonu yüzde 3,17’den yüzde 2,75’e gerileyerek maliyet baskısının kısmen sürdüğüne işaret etti.
Piyasa dinamikleri ve merkez bankasının para politikası adımları
Yaşanan bu son gelişmeler, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) sıkı para politikası duruşunu ve faiz kararını ne kadar daha sürdüreceği konusundaki tartışmaları yeniden şekillendiriyor. Analistler, çekirdek enflasyonun yüzde 30’un üzerine çıkmasının ve hizmet grubu fiyatlarındaki katılık ile gıda dışı kalemlerdeki seyrin, mücadele sürecinin uzayabileceğini gösterdiğini değerlendiriyor. Piyasalar, küresel emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar ile yurt içi talep dengelenmesini yakından izlerken, ekonomi yönetiminin maliye politikasıyla para politikası arasındaki eşgüdümü artırma adımlarının önümüzdeki çeyreklerde de belirleyici olacağını öngörüyor.
Yılın ikinci yarısında baz etkisinin devreye girmesiyle yıllık bazda bir gerileme patikası beklense de, üretici fiyatlarındaki yapışkanlık ve döviz kuru volatilite riskleri, piyasa oyuncularının temkinli duruşunu korumasına neden oluyor.
