Küresel piyasalarda petrol fiyatlarında kritik düşüş dalgası, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik planlanan askeri misillemeyi iptal ettiğini açıklamasıyla yeni seans gününde de etkisini sürdürdü.
Hafta başında iki ülke arasında karşılıklı salgılarla tırmanan gerilimin askeri bir çatışmaya dönüşmeyeceği yönündeki beklentiler, enerji koridorlarına yönelik arz endişelerini hafifletti. Bu gelişmenin ardından Brent petrolün varil fiyatı uluslararası piyasalarda yüzde 2 değer kaybederek 88,55 dolara gerilerken, ABD Batı Teksas Tipi (WTI) ham petrolünün varili de yüzde 1,8 azalarak 86,11 dolardan işlem gördü.
Hafta içinde tırmanan jeopolitik risk priminin masadan kalkması, emtia piyasalarında satış baskısını doğrudan hızlandıran temel unsur oldu.
Daha önce İran’ı “çok sert vurmakla” tehdit eden ABD Başkanı Donald Trump, perşembe günü yaptığı açıklamada hava saldırısı planlarını askıya aldığını duyurdu. Tahran yönetimiyle yürütülen diplomatik görüşmelerde önemli bir ilerleme kaydedildiğini belirten Trump, küresel petrol taşımacılığının en kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nı yeniden güvenli gemi trafiğine açacak bir barış anlaşmasının bu hafta sonu kadar yakın bir tarihte imzalanabileceğini vurguladı.
Ancak diplomatik kaynaklardan gelen iyimser mesajlara karşın, İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı, Tahran hükümetinin henüz herhangi bir anlaşma metnini onaylamadığını bildirerek taraflar arasındaki müzakerelerin halen kırılgan bir zeminde ilerlediğine işaret etti.
Trump kararı piyasalarda satış dalgası başlattı
Finans piyasaları analistleri, taraflardan gelen çelişkili açıklamalara rağmen fiyatlardaki geri çekilmenin kararlı bir seyir izlediğini belirtiyor. Yatırım finansmanı kuruluşu IG’nin piyasa analisti Tony Sycamore, konuya ilişkin değerlendirmesinde, yaşanan bu son gelişmenin piyasalar için yeni bir “yalancı bahar” olma riski taşıdığını, ancak ham petrol fiyatlarının verdiği aşağı yönlü tepkinin oldukça hızlı ve net olduğunu ifade etti.
Sycamore, enerji piyasalarındaki teknik seviyelere de dikkat çekerek, petrol fiyatlarında kritik düşüş trendi gözlense bile fiyatların 80 doların başındaki güçlü destek seviyelerinin üzerinde kalmayı başardığı müddetçe, orta vadeli risklerin yönünü yukarı yönlü korumaya devam edeceğini kaydetti.
Öte yandan, bölgeden gelen operasyonel haberler Hürmüz Boğazı üzerindeki stratejik risklerin tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor. İran, halihazırda ticari gemi geçişlerinin büyük ölçüde sınırlandığı Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapatıldığını duyurmuş ve koordinasyon kurallarına uymadan boğazdan geçmeye çalışan her gemiye ateş açılacağını açıklamıştı. Nitekim Cuma günü İran devlet medyasında yer alan haberlerde, İran askeri güçlerinin koordinasyon sağlamadan boğazdan geçmeye çalışan bir petrol tankerini engellediği belirtildi.
ABD ordusu ise sosyal medya hesapları üzerinden yaptığı açıklamada, ticari gemilerin söz konusu su yolunu kullanmayı sürdürdüğünü ilan ederek bölgedeki seyrüsefer güvenliğinin küresel ticaret için önemini bir kez daha teyit etti.
Arz kısıtları ve küresel talep beklentileri
ING analistleri tarafından yayımlanan yatırımcı notunda, taraflar arasında varılması muhtemel bir ateşkesin kesin bir sonuç olarak görülmemesi gerektiği, nükleer müzakerelerde somut bir ilerleme sağlanamaması halinde bu sürecin kolayca dağılabileceği uyarısı yapıldı. Analistler, Hürmüz Boğazı’ndaki petrol akışının temmuz ayı sonuna kadar normal ritmine dönmemesi durumunda küresel enerji piyasasının kritik bir kırılma noktasına ulaşacağını öngörüyor.
Yaz aylarında mevsimsel olarak artan yakıt talebi ve azalan küresel stok seviyelerinin, jeopolitik gerilimlerin sürmesi halinde petrol fiyatlarını yeniden varil başına 120 ila 130 dolar bandına doğru sert bir şekilde yukarı itebileceği tahmin ediliyor. Küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin taşındığı bu rotadaki tıkanıklık, fiyat istikrarı üzerindeki en büyük tehdit unsuru olmaya devam ediyor.
Piyasanın talep cephesinde ise üretici ülkelerin projeksiyonlarında aşağı yönlü güncellemeler dikkat çekiyor. Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC), perşembe günü yayımladığı resmi raporda, 2026 yılına ilişkin küresel petrol talebi büyüme tahminini üst üste ikinci kez revize ederek günlük 1,17 milyon varilden 970 bin varile düşürdü.
Küresel ekonomik aktivitedeki yavaşlama sinyalleri nedeniyle bu yıla dair beklentilerini aşağı çeken OPEC, uzun vadeli tüketimin ise ilerleyen dönemde yeniden toparlanacağını öngörüyor. Kartel, 2027 yılına yönelik küresel petrol talebi artış tahminini ise günlük 190 bin varil yukarı yönlü güncelleyerek 1,73 milyon varil seviyesine çıkardı ve orta vadeli enerji talebinin güçlü kalacağını hesapladı.
Jeopolitik risklerin piyasa üzerindeki orta vadeli etkileri
Enerji piyasaları, Ortadoğu coğrafyasındaki askeri ve diplomatik hamlelerin küresel emtia fiyatlamaları üzerindeki doğrudan etkisini yakından takip etmeyi sürdürüyor. ABD ile İran arasındaki gerilimin diplomatik müzakereler vasıtasıyla çözülüp çözülmeyeceği sorusu, önümüzdeki günlerde de varlık fiyatlarının yönü üzerinde belirleyici olmaya aday görünüyor.
Petrol piyasası aktörleri, bir yandan Hürmüz Boğazı’ndaki fiili tanker trafiğinin seyrini incelerken, diğer yandan OPEC ve müttefiklerinin üretim kesintisi politikalarını yakından izliyor. Küresel ekonomideki büyüme trendleri ile jeopolitik risk primleri arasındaki bu hassas denge, petrol fiyatlarında kritik düşüş eğiliminin kalıcı bir trende dönüşüp dönüşmeyeceğini veya fiyatların yeniden tarihi zirvelere doğru ivme kazanıp kazanmayacağını belirleyecek en önemli parametre olarak kabul ediliyor.
