S&P 500 endeksi, Ekim 2022’de baลlayan boฤa piyasasฤฑnฤฑn beลinci yฤฑlฤฑna giriyor. Endeks, yapay zeka teknolojilerine yรถnelik yatฤฑrฤฑmcฤฑ ilgisinin desteฤiyle son dรถrt yฤฑlda yaklaลฤฑk yรผzde 120 deฤer kazandฤฑ.
Ancak S&P 500 bileลenlerinin dรถrtte birinden fazlasฤฑ tรผm zamanlarฤฑn en yรผksek seviyelerinden yรผzde 40 veya daha fazla gerilemiล durumda, endeksteki hisselerin yaklaลฤฑk yรผzde 60’ฤฑ ise 200 gรผnlรผk hareketli ortalamalarฤฑnฤฑn altฤฑnda seyrediyor.
S&P 500 yรผkseliลinin arkasฤฑnda az sayฤฑda hisse var
Piyasa kazanฤฑmlarฤฑnฤฑn daฤฤฑlฤฑmฤฑ oldukรงa dar bir tabana yayฤฑlฤฑyor. Endeksin genel performansฤฑnฤฑ yukarฤฑ รงeken hisse sayฤฑsฤฑ sฤฑnฤฑrlฤฑ kalฤฑrken, geri kalan hisselerin bรผyรผk bรถlรผmรผ zirve seviyelerinden belirgin รถlรงรผde uzaklaลtฤฑ. Yatฤฑrฤฑmcฤฑ Michael Burry, konut balonunu doฤru รถngรถrmesiyle tanฤฑnฤฑyor ve ลu anda Nvidia, Micron Technology ve Palantir Technologies gibi popรผler yapay zeka hisselerinde aรงฤฑฤa satฤฑล pozisyonu bulunduruyor.
Burry, mevcut piyasa koลullarฤฑnฤฑ 2000 yฤฑlฤฑndaki dot-com balonu รถncesi dรถneme benzetiyor. Milyarder hedge fon yรถneticisi Ray Dalio da yapay zeka alanฤฑndaki yรผkseliลin klasik bir balon belirtisi taลฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ ve patlamaya hazฤฑr olduฤunu deฤerlendirmesinde bulundu.
CAPE oranฤฑ tarihte sadece iki kez bu seviyeyi gรถrdรผ
Yale รniversitesi ekonomisti Robert Shiller tarafฤฑndan 1988’de geliลtirilen dรถngรผsel olarak dรผzeltilmiล fiyat/kazanรง oranฤฑ (CAPE), S&P endeksinin deฤerini son 10 yฤฑllฤฑk enflasyona gรถre dรผzeltilmiล kazanรงlarฤฑna oranlayarak รถlรงรผyor. Bu yรถntem, kazanรง dรถngรผlerindeki patlama ve รงรถkรผล dรถnemlerinin etkisini dengelemeyi amaรงlฤฑyor. CAPE oranฤฑ ลu anda 40’ฤฑn รผzerinde bulunuyor ve bu seviye tarihteki ikinci en yรผksek deฤere iลaret ediyor. Oranฤฑn 32’nin รผzerine รงฤฑktฤฑฤฤฑ yalnฤฑzca iki dรถnem yaลandฤฑ, bunlar 1929’daki Bรผyรผk Buhran รถncesi 32,6 seviyesi ve dot-com balonu dรถneminde ulaลฤฑlan 44,2 zirvesiydi. Her iki รถrnekte de CAPE oranฤฑnฤฑn bu seviyelere ulaลmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan sert piyasa dรผzeltmeleri yaลandฤฑ.
| Dรถnem | CAPE oranฤฑ | Sonrasฤฑnda yaลanan |
|---|---|---|
| 1929 (Bรผyรผk Buhran รถncesi) | 32,6 | Sert piyasa รงรถkรผลรผ |
| Dot-com balonu (2000 civarฤฑ) | 44,2 | Bรผyรผk piyasa dรผzeltmesi |
| Gรผncel dรถnem | 40’ฤฑn รผzerinde | Henรผz belirsiz |
Piyasayฤฑ zamanlamaya รงalฤฑลmak riskli bir strateji
Mevcut uyarฤฑ iลaretlerine raฤmen hisseleri satฤฑp kenara รงekilmek saฤlฤฑklฤฑ bir yaklaลฤฑm olarak gรถrรผnmรผyor, รงรผnkรผ piyasayฤฑ zamanlamaya รงalฤฑลmak nadiren iลe yarฤฑyor. Hartford Funds araลtฤฑrmasฤฑna gรถre piyasanฤฑn en iyi gรผnlerinin yรผzde 76’sฤฑ bir ayฤฑ piyasasฤฑ sฤฑrasฤฑnda veya bir boฤa piyasasฤฑnฤฑn ilk iki ayฤฑnda gerรงekleลiyor. Son 30 yฤฑlda piyasanฤฑn en iyi 10 gรผnรผnรผ kaรงฤฑran bir yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn getirisi yarฤฑ yarฤฑya azalฤฑyor. Efsanevi yatฤฑrฤฑmcฤฑ Peter Lynch, Fidelity’nin amiral gemisi Magellan Fonu’nu yรถnettiฤi dรถnemde yฤฑllฤฑk ortalama yรผzde 29,2 getiri elde etmiลti.
Lynch, 1995’te Worth dergisine verdiฤi rรถportajda dรผzeltmeleri beklemeye รงalฤฑลmanฤฑn, dรผzeltmelerin kendisinden รงok daha fazla para kaybettirdiฤini ve uzun vadede รถnemli olanฤฑn piyasada yatฤฑrฤฑmlฤฑ kalmak olduฤunu ifade etmiลti. Lynch’in aktardฤฑฤฤฑ รถrneฤe gรถre, 1965’ten 1995’e kadar her yฤฑlฤฑn 1 Ocak’ฤฑnda S&P 500‘e 2.000 dolar yatฤฑran bir yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn yฤฑllฤฑk getirisi yรผzde 11 olurken, her yฤฑl piyasanฤฑn zirvesinde yatฤฑrฤฑm yapan ลanssฤฑz bir yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn getirisi sadece yรผzde 10,6’ya geriliyor.
CAPE oranฤฑ nedir ve neden รถnemli?
CAPE oranฤฑ, S&P 500 gibi bir endeksin fiyatฤฑnฤฑ, son 10 yฤฑllฤฑk enflasyona gรถre dรผzeltilmiล kazanรงlarฤฑna bรถlerek hesaplanฤฑyor. Kฤฑsa vadeli kazanรง dalgalanmalarฤฑnฤฑ dengeleyerek piyasanฤฑn uzun vadeli deฤerlemesi hakkฤฑnda fikir veriyor. Tarihsel olarak 32’nin รผzerindeki seviyeler bรผyรผk piyasa dรผzeltmeleriyle iliลkilendiriliyor.
Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar piyasa dรผzeltmesi beklentisiyle hisse satmalฤฑ mฤฑ?
Peter Lynch’in gรถrรผลรผne gรถre piyasayฤฑ zamanlamaya รงalฤฑลmak, dรผzeltmelerin kendisinden daha fazla zarara yol aรงabiliyor. Uzun vadeli veriler, dรผzenli yatฤฑrฤฑma devam etmenin piyasa zirvelerinde dahi makul getiriler saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.
