Piyasalara genel manzarasฤฑyla bakanlarฤฑn anlam veremediฤi bu bitmeyen rallinin aslฤฑnda รงok basit ve temel bazฤฑ sebepleri var. Borsa ฤฐstanbul yรผkseldikรงe pahalฤฑlaลmฤฑyor. Ucuzluyor. รรผnkรผ mali performanslar borsanฤฑn yรผkseliล hฤฑzฤฑndan daha fazla artฤฑyor. Yรผkseldikรงe ucuzlayan borsa Peki bu nasฤฑl oluyor?
Biz istediฤimiz kadar TรฤฐKโin aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ yasal enflasyonu baz alalฤฑm, bilanรงolarฤฑn gelir tablosu kฤฑsmฤฑ gerรงek enflasyonu muhasebe kayฤฑtlarฤฑna tartฤฑลma gรถtรผrmez bir ลekilde yerleลtiriveriyor. Yani bilanรงolar enflasyonist etkiyi รถnce cirolara, sonra da karlara yansฤฑmฤฑล bir ลekilde gรถsteriyor. Cirolar da hฤฑzla ลiลiyor, kรขrlar, faaliyet karlarฤฑ da. Sonuรงta sektรถrel deฤerleme rasyolarฤฑ olan fiyat/kazanรง, piyasa deฤeri/satฤฑล, piyasa deฤeri/defter deฤeri gibi rasyolarda formรผlรผn รผstรผ, yani hisse senedi fiyatlarฤฑ, formรผlรผn altฤฑndaki bilanรงo verilerinden her halรผkarda daha yavaล artฤฑyor. Bรถylece borsa aslฤฑnda gรถrรผntรผde rekorlar kฤฑrsa da aslฤฑnda hisse senetlerinin deฤerlemesi yani ederi bazฤฑnda her bilanรงo dรถneminde daha da ucuz hale geliyor. 7.98 f/kโdan 6.30 f/kโya geriledi Bakฤฑn size basit bir รถrnek. Tรผm hesaplamalarฤฑ tรผm yeni aรงฤฑklanan รงeyrek bilanรงo dรถnemlerinde yeniden ve yeniden yapฤฑyorum. ลirketlerin ilk รงeyrek bilanรงolarฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ gรผnlerde yฤฑllฤฑklandฤฑrฤฑlmฤฑล (yani geriye doฤru dรถrt รงeyrek verilerini toplayarak 12 aylฤฑk hale getirdiฤim) karlar รผzerinden yaptฤฑฤฤฑm hesaplamalarda BฤฐST-100โรผn ortalama fiyat/kazanรง oranฤฑ 7.98 รงarpan seviyesindeydi. Yani BฤฐST-100โรผn konsolide piyasa deฤeri, konsolide (yฤฑllฤฑklandฤฑrฤฑlmฤฑล) kรขrฤฑnฤฑn 7.98 katฤฑ fiyattan iลlem gรถrรผyordu. Bu dรผnyanฤฑn neresinde yatฤฑrฤฑm yaparsanฤฑz yapฤฑn, zaten รงok ucuz bir รงarpan seviyesiydi. Fakat bundan daha kritik olan nokta ลu: Aradan iki bilanรงo dรถnemi daha geรงtikten sonra, yani 2022 รผรงรผncรผ รงeyrekte aynฤฑ yรถntemle yaptฤฑฤฤฑm hesaplamaya gรถre BฤฐST- 100โรผn fiyat/kazanรง oranฤฑ 6.30 รงarpan seviyelerine geriledi. Aradan geรงen 7 ayda BฤฐST-100 endeksi TL bazlฤฑ yรผzde 82 deฤer kazanmฤฑล olmasฤฑna raฤmen deฤerleme rasyolarฤฑ bazฤฑnda yรผzde 21 daha ucuz. Bu da demek oluyor ki BฤฐST-100 endeksinin, henรผz rallinin hฤฑzlanmadฤฑฤฤฑ 2022 Nisan ayฤฑnฤฑn seviyesine bile gelebilmesi iรงin en azฤฑndan 5 bin 496 puan seviyesine kadar gelmesi gerekiyor.
Borsanฤฑn 5 bin 500 puan seviyelerine gelip gelmeyeceฤi konusu tartฤฑลma gรถtรผrรผr. Burada farklฤฑ farklฤฑ รถngรถrรผler var. 6 bin 500 endeks seviyesini รถngรถrenler de var. 5 bin endekste satฤฑลlarฤฑn baลlayabileceฤini dรผลรผnenler de. Fakatย borsaย ลirketlerinin daha sert kรขr realizasyonlarฤฑnฤฑ gรผndeme alabilmesi aรงฤฑsฤฑndan รถnรผnde en azฤฑndan bu ciro ve kรขrlฤฑlฤฑk bรผyรผmesini deฤerlendirebileceฤi bir bilanรงo dรถnemi daha var: 2022 yฤฑl sonu bilanรงolarฤฑ. Daha รถnceki bรผyรผk kรขr satฤฑลlarฤฑnฤฑn da yฤฑl sonu bilanรงolarฤฑndan biraz รถnce baลladฤฑฤฤฑnฤฑ, yani 2021โin aralฤฑk ayฤฑ civarฤฑnda yoฤunlaลtฤฑฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlamak lazฤฑm. Aracฤฑ kurumlarฤฑn yฤฑl sonu kar tahminleri konusunda ลimdiden yoฤun ลekilde รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ ve daha tutarlฤฑ ve geniล kapsamlฤฑ tahminlerin รถnรผmรผzdeki haftalardan itibaren yoฤunlaลacaฤฤฑnฤฑ ve borsa son bir tangonun daha gerรงekleลebileceฤini dรผลรผnenlerin sayฤฑsฤฑ hiรง de az deฤil. Bu nedenle รถnรผmรผzdeki gรผnlerde gรผรงlรผ bilanรงoya sahip hisselere doฤru portfรถy deฤiลimlerinin yaลanabileceฤi ve gerรงekleลebilecek kar satฤฑลlarฤฑnฤฑn da bunlarฤฑ deฤerlendirmek iรงin kullanฤฑlabileceฤi รถngรถrรผlรผyor.
