ABD Merkez Bankasฤฑ (Fed), enflasyonla mรผcadelesinde sabฤฑrlฤฑ bir yaklaลฤฑm benimseyerek รงarลamba gรผnรผ politika faizini sabit tutma kararฤฑ aldฤฑ. Karar, fiyat baskฤฑlarฤฑnฤฑn politika yapฤฑcฤฑlarฤฑn umduฤundan daha inatรงฤฑ olduฤuna iliลkin kanฤฑtlarฤฑn artmasฤฑna raฤmen alฤฑndฤฑ.
Fed’in para politikalarฤฑnฤฑ belirleyen Federal Aรงฤฑk Piyasa Komitesi (FOMC), bรผyรผk รถlรงรผde beklentiler doฤrultusunda aldฤฑฤฤฑ kararla federal fonlama faizini yรผzde 3,75-4 aralฤฑฤฤฑnda sabit bฤฑraktฤฑ. Faiz oranฤฑ, merkez bankasฤฑnฤฑn eylรผl ayฤฑnda 25 baz puanlฤฑk artฤฑลa gitmesinden bu yana bu seviyede bulunuyor.
Toplantฤฑ sonrasฤฑnda yayฤฑmlanan aรงฤฑklamada, “Enflasyon yรผksek seyretmeye devam ediyor” denildi.
Aรงฤฑklamada, “Daha fazla bilginin birikmesi, Komitenin enflasyonun yรผzde 2 hedefine zamanฤฑnda dรถnmesini saฤlamak iรงin uygun para politikasฤฑ duruลunu belirlemesine yardฤฑmcฤฑ olacaktฤฑr. Komite, fiyat istikrarฤฑnฤฑ saฤlayacaktฤฑr” ifadelerine yer verildi.
Faiz kararฤฑna iki รผyeden itiraz
FOMC’de oy kullanan 12 รผyeden ikisi karara karลฤฑ รงฤฑktฤฑ. Yรถnetim Kurulu รyesi Lisa Cook ve Cleveland Baลkanฤฑ Beth Hammack, politika faizinin 25 baz puan artฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑ istedi.
Cook, ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn konut kredisi baลvurularฤฑnda verdiฤi bilgilere iliลkin iddialar nedeniyle kendisini gรถrevden alma giriลimleriyle baลlayan ve devam eden tartฤฑลmanฤฑn merkezinde yer alฤฑyor. ABD Yรผksek Mahkemesi, Trump’ฤฑn bu yรถndeki giriลimlerini durdurmuล olsa da yรถnetim sรผreci yeniden baลlattฤฑ. Konuya iliลkin duruลmanฤฑn kasฤฑm ayฤฑ baลฤฑnda yapฤฑlmasฤฑ planlanฤฑyor.
Bu, eski ABD Baลkanฤฑ Joe Biden tarafฤฑndan 2022 yฤฑlฤฑnda Fed Yรถnetim Kurulu รผyeliฤine atanan Cook’un gรถreve baลlamasฤฑndan bu yana bir faiz kararฤฑna ilk kez karลฤฑ รงฤฑkฤฑลฤฑ oldu.
Dallas Fed Baลkanฤฑ Lorie Logan ve Minneapolis Fed Baลkanฤฑ Neel Kashkari de komitenin temmuz ayฤฑnda faizleri sabit tuttuฤu son toplantฤฑda Hammack ile birlikte karara karลฤฑ oy kullanmฤฑลtฤฑ. Her iki isim de daha yรผksek faiz oranlarฤฑna ihtiyaรง duyulduฤunu ifade etmiลti. Ancak Logan ve Kashkari, รงarลamba gรผnkรผ toplantฤฑda รงoฤunluฤun kararฤฑna katฤฑldฤฑ.
Ara seรงimler faiz kararฤฑnฤฑn gรถlgesinde
ABD’de yaklaลan ara seรงimler de faiz kararฤฑ รผzerinde etkisini hissettirdi. Kongrenin kontrolรผnรผn belirleneceฤi kritik oylamalar, 3 Kasฤฑm’da รผlke genelinde gerรงekleลtirilecek.
Fed yetkilileri, siyasi baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑ merkez bankasฤฑnฤฑn temel ilkelerinden biri olarak gรถrรผyor. Bununla birlikte bazฤฑ gรถzlemciler, yetkililerin seรงimlere bu kadar kฤฑsa bir sรผre kala faiz artฤฑrmak istemeyebileceฤini รถne sรผrรผyor.
Fed Baลkanlฤฑฤฤฑ gรถrevine Kevin Warsh’ฤฑ aday gรถsteren Trump, yฤฑllardฤฑr merkez bankasฤฑyla anlaลmazlฤฑk yaลฤฑyor. Trump, federal fonlama faizinin mevcut seviyesinden รงok daha dรผลรผk olmasฤฑ gerektiฤini savunuyor.
Faiz kararฤฑna yรถnelik karลฤฑ oylar, yรผkselen fiyatlarla mรผcadele etmek iรงin faizlerin ne kadar agresif biรงimde artฤฑrฤฑlmasฤฑ gerektiฤi konusunda komite iรงinde yaลanan gรถrรผล ayrฤฑlฤฑklarฤฑnฤฑ yansฤฑtฤฑyor.
Enflasyon, beล yฤฑlฤฑ aลkฤฑn sรผredir Fed’in yรผzde 2’lik hedefinin รผzerinde seyrediyor. รstelik fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑn hฤฑzฤฑ, eylรผl ayฤฑndaki toplantฤฑdan bu yana daha da yรผkseldi.
Buna karลฤฑn son haftalarda yapฤฑlan aรงฤฑklamalar, para politikasฤฑnda daha fazla sฤฑkฤฑlaลtฤฑrmaya gidilmeden รถnce ek verilerin beklenmesi yรถnรผndeki isteฤi ortaya koydu.
Fed Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Philip Jefferson ve New York Fed Baลkanฤฑ John Williams, mevcut ekonomik koลullarฤฑn politika yapฤฑcฤฑlara bir sonraki adฤฑmlarฤฑnฤฑ deฤerlendirmek iรงin zaman tanฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Ekonomik bรผyรผmeye iliลkin deฤerlendirmesini gรผรงlendirdi
Fed’in karar metninde ekonomik faaliyetlerin “gรผรงlรผ bir hฤฑzda geniลlediฤi” belirtildi. Bu ifade, eylรผl ayฤฑnda kullanฤฑlan “saฤlam” deฤerlendirmesine kฤฑyasla ekonomik gรถrรผnรผme iliลkin daha olumlu bir yaklaลฤฑm olarak deฤerlendiriliyor.
Aรงฤฑklamada, eylรผl ayฤฑndaki faiz artฤฑลฤฑnฤฑ aรงฤฑklayan cรผmlenin รงฤฑkarฤฑlmasฤฑ dฤฑลฤฑnda รถnemli bir deฤiลiklik yapฤฑlmadฤฑ.
Piyasalarฤฑn faiz artฤฑrฤฑmฤฑ olasฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ yรผzde 10’un altฤฑnda fiyatlamasฤฑ nedeniyle karar bรผyรผk bir sรผrpriz yaratmadฤฑ.
Ancak karar, politika yapฤฑcฤฑlarฤฑn yeniden parasal sฤฑkฤฑlaลtฤฑrmaya gitmeden รถnce ne kadar beklemeye hazฤฑr olduklarฤฑna iliลkin yeni sorularฤฑ gรผndeme getirdi.
Vadeli iลlem piyasalarฤฑndaki fiyatlamalar, aralฤฑk ayฤฑnda yapฤฑlacak bir sonraki FOMC toplantฤฑsฤฑnda yeni bir faiz artฤฑrฤฑmฤฑna gidilmesi olasฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn gรผรงlรผ olduฤuna iลaret ediyor. Ayrฤฑca 2027 yฤฑlฤฑnda bir veya iki faiz artฤฑrฤฑmฤฑ daha yapฤฑlabileceฤi รถngรถrรผlรผyor.
Piyasalar, bundan sonraki adฤฑmlara iliลkin yeni ipuรงlarฤฑ elde etmek iรงin Fed Baลkanฤฑ Kevin Warsh’ฤฑn ABD Doฤu Yakasฤฑ saatiyle 14.30’da dรผzenleyeceฤi basฤฑn toplantฤฑsฤฑnฤฑ bekliyor.
Enflasyon yรผzde 3’รผn รผzerinde kalabilir
Para politikasฤฑna iliลkin bu sorular, karmaลฤฑk bir ekonomik ve siyasi ortamda gรผndeme geliyor.
ABD Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn tercih ettiฤi enflasyon gรถstergesine gรถre eylรผl ayฤฑnda enflasyonun, oynak gฤฑda ve enerji fiyatlarฤฑ hariรง tutulduฤunda bile yรผzde 3’รผn รผzerinde gerรงekleลmesi bekleniyor.
Ekonomistler, enflasyonun enerji sektรถrรผnรผn ve ฤฐran savaลฤฑnฤฑn etkilerinin รถtesine geรงerek ekonominin daha geniล kesimlerine yayฤฑlmasฤฑndan endiลe ediyor.
รte yandan iลsizlik oranฤฑ dรผลรผk seviyelerde kalmaya devam ederken ekonomik bรผyรผme gรผรงlรผ seyrini koruyor.
Atlanta Fed’in GDPNow tahmin modeli, รผรงรผncรผ รงeyrekte yฤฑllฤฑklandฤฑrฤฑlmฤฑล ekonomik bรผyรผmenin yรผzde 3,4 olacaฤฤฑna iลaret ediyor. Bu oran, son bir yฤฑlฤฑn en gรผรงlรผ bรผyรผme performansฤฑ anlamฤฑna gelecek.
Tรผketici harcamalarฤฑ da gรผรงlรผ seyrini sรผrdรผrรผrken yapay zeka alanฤฑndaki hฤฑzlฤฑ bรผyรผmeyle baฤlantฤฑlฤฑ yatฤฑrฤฑmlar, ABD ekonomisinin canlฤฑ kalmasฤฑna yardฤฑmcฤฑ oldu.
Ancak bu koลullarฤฑn bir araya gelmesi, Fed’in mevcut politika faizinin ekonomi รผzerinde gerรงekte ne รถlรงรผde kฤฑsฤฑtlayฤฑcฤฑ bir etki yarattฤฑฤฤฑna ve enflasyon verilerinde iyileลme gรถrรผlmemesi halinde politika yapฤฑcฤฑlarฤฑn daha agresif adฤฑmlar atmak zorunda kalฤฑp kalmayacaฤฤฑna iliลkin tartฤฑลmalarฤฑ artฤฑrdฤฑ.
Fed Baลkanฤฑ Warsh, gelecek faiz kararlarฤฑ iรงin yรถnlendirme yapmฤฑyor
Piyasalar yeni faiz artฤฑrฤฑmlarฤฑ beklerken Fed Baลkanฤฑ Kevin Warsh, FOMC’nin gelecekteki adฤฑmlarฤฑna iliลkin “ileri dรถnรผk yรถnlendirme” (forward guidance) olarak adlandฤฑrฤฑlan aรงฤฑklamalardan kaรงฤฑndฤฑ.
Haziran ayฤฑnda ise komitenin diฤer รผyeleri, faiz beklentilerini gรถsteren noktasal grafik (dot plot) aracฤฑlฤฑฤฤฑyla bu yฤฑl bir faiz artฤฑrฤฑmฤฑnฤฑn daha yapฤฑlabileceฤine iลaret etmiลti.
