Nvidia’nın 12,9 milyar dolarlık satın almasına ABD’den inceleme

Nvidia Hugging Face anlaşması kapsamında çip üreticisinin açık kaynaklı yapay zeka platformunu 12,93 milyar dolara bünyesine katma girişimi, ABD Adalet Bakanlığı (DOJ) tarafından rekabet koşulları çerçevesinde resmi incelemeye alındı.

Antitröst denetçilerinin çip tasarımcısının ticari faaliyetlerine yönelik yıllardır sürdürdüğü geniş kapsamlı soruşturmayla eş zamanlı yürütülen bu inceleme, teknoloji piyasasında kritik bir dönemeç oluşturdu. Konuya yakın iki kaynak, Adalet Bakanlığı yetkililerinin son haftalarda şirketin şirket satın almalarını, stratejik yatırımlarını, satış politikalarını ve müşterilerine baskı kurup kurmadığını mercek altına aldığını bildirdi.

Denetim birimlerinin Hugging Face özelinde yönelttiği sorular, bu satın almanın Nvidia’ya yapay zeka ekosisteminin en temel dağıtım merkezini tekeline alma gücü verip vermeyeceğine odaklanıyor. İşlemin 2027 yılının ilk yarısında tamamlanmasını hedeflediğini duyuran Nvidia yönetimi, platformun bağımsızlığını koruyarak farklı çip, bulut ve yazılım sağlayıcılarıyla çalışmayı sürdüreceğini vurguluyor.

Teknoloji pazarında denetim baskısı ve rekabet dengeleri

Adalet Bakanlığı bünyesinde yürütülen inceleme, teknoloji devinin son yıllarda izlediği agresif satın alma ve lisanslama taktiklerini de doğrudan kapsıyor. Soruşturma makamları, şirketin çip pazarındaki baskın konumunu yazılım ve ağ donanımları alanına genişletmek amacıyla haksız avantaj sağlayıp sağlamadığını inceliyor.

Nvidia Hugging Face anlaşması etrafındaki tartışmalar, platformun küresel geliştirici topluluğu açısından taşıdığı vazgeçilmez rolden kaynaklanıyor. Açık kaynaklı yapay zeka modellerinin, veri setlerinin ve kod kütüphanelerinin dünya genelindeki ana barınma noktası olan Hugging Face, bağımsız bir ekosistem olarak kabul görüyor. Denetçiler, bu devasa dağıtım ağının tek bir donanım üreticisinin mülkiyetine geçmesinin, rakip çip üreticilerinin yazılım optimizasyonuna erişimini zorlaştırıp zorlaştırmayacağını anlamaya çalışıyor.

Federal kurumların merceğine takılan tek işlem bu anlaşma değil. Soruşturma birimleri, şirketin Aralık 2025’te tamamladığı SchedMD satın almasını da kapsamlı biçimde dosyaladı. Ulusal güvenlik açısından önem taşıyan süper bilgisayarların yönetiminde kullanılan açık kaynaklı yazılımlar üreten SchedMD’nin devri, sektör uzmanları arasında yazılım erişiminin kısıtlanabileceği yönünde endişe yaratmıştı. Şirket yönetimi erişimin açık kalacağını taahhüt etse de yetkililer bu güvencelerin piyasa dinamiklerindeki karşılığını araştırıyor.

Benzer şekilde, çip girişimi Groq ile 2025 yılında yapılan teknoloji lisanslama ve mühendis transferi anlaşması da denetçilerin radarında bulunuyor. İnceleme dosyasına giren belgelere göre yetkililer, müşterilere yüksek talep gören yapay zeka çiplerinden daha fazla kota alabilmeleri için şirketin ağ donanımlarını veya Groq çiplerini satın alma zorunluluğu getirilip getirilmediğini tespit etmeye çalışıyor. Bu durum, baskın bir donanım gücünün bağlantılı diğer pazarlara sızmak ve rakipleri saf dışı bırakmak için bir kaldıraç olarak kullanıldığı şüphesini güçlendiriyor.

Yapay zeka işlemcilerinin verimliliğini artıran yazılımlar geliştiren Run:ai firmasının satın alınması da dosyadaki diğer başlıklar arasında yer alıyor. Denetçiler, yapay zeka hızlandırıcılarının yazılımla entegre edildiği bu dikey mimarinin, serbest piyasa koşullarını bozacak bir kilitlenme yaratıp yaratmadığı üzerinde duruyor.

Geniş kapsamlı soruşturma Demokrat Partili eski Başkan Joe Biden döneminde başlatılmış, Cumhuriyetçi Başkan Donald Trump yönetimi altında da kesintisiz devam etmiştir. Bu süreçte Nvidia, dünyanın piyasa değeri en yüksek şirketi unvanını korurken yapay zeka altyapısının merkezindeki gücünü pekiştirdi. Kaynaklar, soruşturmanın yürütülmesinde Beyaz Saray yönetiminin doğrudan bir müdahalesi veya talimatı olduğuna dair bir işaret bulunmadığını belirtiyor.

Adalet Bakanlığı sözcüsü, kurumsal prensipler gereğince devam eden hukuki süreçler hakkında yorum yapmaktan kaçındı. Sözcü, bakanlığın Amerikan halkının refahı için süper zeka alanındaki ilerlemeleri önceliklendirmeye devam edeceğini kaydetti. Nvidia cephesi konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmazken Hugging Face temsilcileri de yöneltilen soruları yanıtsız bıraktı.

Antitröst uzmanları, bakanlık bünyesindeki idari incelemelerin çoğunlukla yıllar sürebileceğini ve farklı siyasi dönemleri kapsayan uzun bir bürokratik mesai gerektirdiğini hatırlatıyor. Hükümet yetkililerinin şirketlere yönelik inceleme başlatması, doğrudan yasa dışı bir faaliyetin kanıtı anlamına gelmediği gibi sürecin kesin olarak dava açılmasıyla sonuçlanması da gerekmiyor. Ancak federal kurumların Hugging Face sürecindeki soruları, şirketin yapay zeka ekosistemindeki etki alanını daha da genişletme stratejisine karşı kurumsal direncin arttığını gösteriyor.

Sektörel güç savaşı ve küresel piyasalarda regülasyon beklentisi

Yapay zeka altyapısına yönelik küresel harcamaların tırmandığı bir dönemde gelen bu inceleme, piyasa aktörleri açısından stratejik dengeleri yeniden tanımlayabilir. Şirket, OpenAI ve Anthropic gibi sektörün öncü modellerini eğiten dev veri merkezlerinin ana tedarikçisi konumunu koruyor. Ancak bu egemenlik, teknoloji sektöründeki diğer devlerin karşı hamleleriyle zorlanıyor.

Alphabet çatısı altındaki Google ile yarı iletken üreticisi Broadcom, belirli yapay zeka görevlerine özel olarak optimize edilmiş işlemciler tasarlayarak bağımlılığı kırmayı amaçlıyor. Bir diğer güçlü rakip olan Advanced Micro Devices (AMD) ise teknik açıdan rekabetçi donanımlar ürettiğini savunarak büyük bulut operatörleri ve yapay zeka laboratuvarlarıyla milyar dolarlık tedarik sözleşmelerine imza atıyor.

Pazardaki bu yoğun rekabete rağmen şirketin pazar payı, İcra Kurulu Başkanı (CEO) Jensen Huang’ın siyasi karar alıcılarla güçlü ilişkiler geliştirmesine zemin hazırladı. Huang, Amerikan yapay zeka teknolojisinin küresel üstünlüğünü savunan Trump yönetimiyle yakın temas halinde bulunuyor. Başkan Trump ile çeşitli resmi etkinliklerde bir araya gelen Huang, son olarak Pekin’e düzenlenen resmi diplomatik heyette de yer almıştı. Daha önce Nvidia hissesi sahibi olduğunu açıklayan Donald Trump, donanım alanındaki katkılarından ötürü Huang’a Ulusal Bilim Madalyası takdim etmişti.

Yönetimin Adalet Bakanlığı üzerindeki olası siyasi etkisine yönelik eleştiriler zaman zaman kamuoyuna yansısa da antitröst yetkilileri ticari birleşme dosyalarını davranışsal soruşturmalardan ayrı tutmaya özen gösteriyor. Bakanlık sözcüsü, bir şirket birleşmesi incelemesinin genel ticari davranış soruşturması kılıfı altında yürütülmesinin kurumsal geleneklere uygun olmayacağını vurguluyor.

Nvidia Hugging Face anlaşması için öngörülen 12,93 milyar dolarlık bedel, açık kaynaklı yazılım dünyasında bugüne kadar kayda geçen en yüksek değerlemelerden birini temsil ediyor. Platformun çatısı altında çalışan binlerce bağımsız araştırmacı ve şirket, modellerini bağımsız donanımlar üzerinde test etme özgürlüğünü korumak istiyor. Finans çevreleri, federal regülatörlerin bu anlaşmayı engelleme ya da belirli taahhütler karşılığında onaylama kararının, yalnızca iki şirketi değil, tüm yarı iletken endüstrisinin büyüme modelini derinden etkileyeceğini değerlendiriyor.

Piyasa analistleri, denetçilerin takınacağı sert tavrın teknoloji şirketlerinin satın alma yoluyla büyüme taktiğine sınır getirebileceğini belirtiyor. Şayet Adalet Bakanlığı süreci resmi bir rekabet davasına dönüştürürse, yarı iletken sektöründe şirket evliliklerinin zorlaşacağı, bağımsız açık kaynak girişimlerinin ise stratejik değerini daha da artıracağı öngörülüyor. Önümüzdeki çeyreklerde regülasyon kurumlarının atacağı adımlar, yapay zeka pazarındaki sermaye dağılımını ve kurumsal ortaklık modellerini doğrudan şekillendirecek kritik bir gelişme olarak izleniyor.

Selim Soydan

Tüm Yazıları

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi mezunu. 2010 yılından Türkiye'nin önde gelen gazetelerinin dijital servislerinde teknoloji ve finans konularında yazı haberlere imza attı