ABD, Türk yer hizmetleri şirketi Fugo’yu kara listeye aldı

Reklam

BORSATEK.COM – ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), “Operation Economic Outcast” (Ekonomik Dışlama Operasyonu) adını verdiği yeni yaptırım paketi kapsamında, İstanbul merkezli Fugo Yer Hizmetleri A.Ş.’yi (Fugo Ground Services Inc.) 13902 sayılı Başkanlık Kararnamesi’ne dayanarak Özel Olarak Belirlenmiş Vatandaşlar ve Engellenmiş Kişiler (SDN) listesine aldı.

4 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe giren karar ile şirketin ABD yetki alanındaki tüm varlıkları dondurulurken, ABD Doları (USD) takas sistemine ve küresel finans ağına erişimi kesildi.

Washington yönetimi ayrıca Fugo ile ticari ve finansal ilişkisini sürdüren üçüncü taraf kurumların—bankalar, yakıt ve ekipman tedarikçileri ile havalimanı işletmecilerinin—ikincil yaptırımlarla (secondary sanctions) karşılaşacağını ihtar etti.

5 İranlı havayolu şirketinin toplu geçişi ve ‘Arka Kapı’ trafiği

OFAC’ın resmi deklarasyonuna göre yaptırım kararının merkezinde, İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) ve Kudüs Gücü’ne bölgesel vekil güçler için silah, hassas askeri teknoloji, nakit para ve altın sevkiyatı yaptığı belirtilen İranlı havayollarına sağlanan yer hizmetleri (handling) desteği bulunuyor.

ABD’nin 8 Eylül 2026 tarihinde İran sivil havacılığına yönelik yaptırımları sertleştirmesinin ardından, Türkiye’deki yerleşik yer hizmetleri devleri (TGS, Havaş ve Çelebi) küresel finansman ve sigorta risklerini göze alamayarak İranlı taşıyıcılarla sözleşmelerini sonlandırmıştı. Oluşan boşlukta İstanbul’a uçan Qeshm Air, Iran Airtour, Soroush Air, ATA Airlines ve Taban Air olmak üzere 5 İranlı havayolu, 23 Eylül 2026 itibarıyla topluca Fugo Yer Hizmetleri’ne geçiş yaptı.

Kurulduğu ilk gün olan 28 Ocak 2021’den itibaren ABD’nin terör ve yaptırım listesindeki Mahan Air ve Meraj Airlines’a Denizli Çardak ve İstanbul başta olmak üzere çeşitli meydanlarda hizmet veren Fugo, Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında da benzer bir strateji izlemişti. Batı’nın Rus havacılığına uyguladığı ambargolar nedeniyle diğer firmaların mesafeli durduğu Aeroflot ve Pobeda gibi Rus bayrak taşıyıcılarının yer hizmetlerini de üstlenen şirket (Ağustos 2024’te açılan Çukurova Havalimanı’ndaki ilk Aeroflot operasyonu dahil), yaptırım kıskacındaki havayollarının Türkiye’deki ana operasyonel üssü haline gelmişti.

Pandemi ortasında kurulan şirket: Sahipleri kim ve ‘gizli sermaye’ ve iddiaları

Resmi ticaret sicil kayıtlarına göre merkezi Beşiktaş Gayrettepe’de bulunan ve adını Latince “kovalamak, uçuşa geçirmek” kelimesinden alan Fugo Yer Hizmetleri, sivil havacılık sektörünün mutfağından gelen iki profesyonel yönetici tarafından kuruldu:

• Kürşat (Kürşad) Ulutaş (Kurucu, Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdür): Fugo’yu kurmadan önce Türkiye’nin en köklü yer hizmetleri şirketlerinden Çelebi Hava Servisi’nde uzun yıllar görev yaptı. 2019 yılına kadar Çelebi’nin Antalya İstasyon Müdürlüğü’nü yürüten Ulutaş, ardından İstanbul Havalimanı Proje Müdürü oldu ve bu görevinden ayrılarak 2020 sonunda Fugo’yu kurdu.
• Tansen Koçboğan (Kurucu Ortak ve Genel Müdür Yardımcısı): Havacılık ve yer hizmetleri sektöründe uzun yıllar yöneticilik yapmış kıdemli bir isim olarak şirketin kurucu ortakları arasında yer aldı.

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nden (SHGM) aldığı ruhsatla kısa sürede İstanbul Havalimanı (İGA), Ankara Esenboğa, Antalya, İzmir Adnan Menderes, Milas-Bodrum, Denizli Çardak, Gazipaşa-Alanya ve Çukurova olmak üzere 8 havalimanında teşkilatlanan şirketin büyüme hızı, kuruluş gününden bu yana havacılık kulislerinde şüpheyle karşılanıyor.

Sektör İçi İddialar ve Şikayet Dosyası:

• Finansman Kaynağı Şüpheleri: Şirketin 2020-2021 döneminde, yani COVID-19 pandemisinin küresel havacılığı tamamen durdurduğu ve dev şirketlerin küçülmeye gittiği bir kriz ortamında kurulması dikkat çekmişti. Milyonlarca dolarlık apron ve handling ekipmanının (push-back traktörleri, bagaj araçları, yer güç üniteleri) peşin sermayeyle satın alınarak aynı anda birden fazla havalimanında istasyon açılması sektörel forumlarda (AirportHaber, HavaPersonel) yoğun tartışma yarattı. Sektör kaynakları, Çelebi’den maaşlı profesyonel yönetici olarak ayrılan Ulutaş ve Koçboğan’ın bu ölçekte bir öz sermayeye tek başlarına sahip olamayacağını, şirketin arkasında görünmeyen güçlü bir finansör veya doğrudan İran bağlantılı bir sermaye grubu bulunduğunu iddia ediyor.

Finansal kıskaç: SWIFT blokajı, ‘De-Risking’ ve teminat mektubu krizi

ABD’nin tek taraflı yaptırım kararları, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) kararı olmadığı sürece Türk hukuk sisteminde doğrudan icra kabiliyeti taşımıyor; yani Türk resmi makamları salt OFAC kararı nedeniyle şirkete el koyamıyor.

Ancak küresel finans ve havacılık sisteminin dolar ve Batı regülasyonlarına olan bağımlılığı, Fugo’yu İkincil Yaptırımlar üzerinden dört koldan felç edecek bir mekanizmayı tetikliyor:

1. Muhabir Bankacılık ve SWIFT Engeli: Havacılıkta yer hizmetleri tarifeleri, uluslararası tahsilatlar ve ekipman tedariki döviz (USD/EUR) bazlı yürütülüyor. Fugo’nun dolar cinsinden yapacağı tüm transferler ABD muhabir bankaları (clearing banks) üzerinden geçmek zorunda olduğu için anında bloke edilecek.
2. Türk Bankalarında Hesap Kapatma (Over-Compliance): Türkiye’deki kamu ve özel bankalar, kendi yurt dışı muhabirlik ilişkilerini ve sendikasyon kredilerini riske atmamak adına “Uyum (Compliance)” prosedürlerini devreye sokuyor. Bankalar, genel kredi sözleşmelerindeki “uluslararası yaptırım listelerine girilmesi halinde hesapları tek taraflı kapatma ve kredileri muaccel kılma” maddesine dayanarak de-risking uygulayacak ve şirketin hesaplarını kapatacaktır.
3. Teminat Mektubu Çıkmazı: Bankacılık sisteminden dışlanan şirketin, havalimanı işletmecilerine (DHMİ ve İGA) ve SHGM’ye ibraz etmek zorunda olduğu kesin teminat mektuplarını yenilemesi imkansız hale gelecek.
4. Kayıt Dışı Tahsilat Zorunluluğu: Yabancı havayollarından resmi bankacılık kanallarıyla hizmet bedeli tahsil edemeyecek olan şirket, yalnızca kapalı devre transferlere veya elden nakit tahsilata mahkum kalacak.

Operasyonel felce doğru: Lloyd’s reasürans klozu (LMA3100) ve SHGM ruhsat iptali riski

Finansal ablukanın ötesinde, Fugo’nun Türkiye’deki havalimanlarında aprona çıkmasını teknik ve hukuki olarak imkansız kılacak asıl kırılma noktası sigorta ve sivil havacılık mevzuatı ayağında yaşanacak:

• LMA3100 Yaptırım İstisna Klozu: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün Havalimanları Yer Hizmetleri Yönetmeliği (SHY-22) uyarınca aprona çıkan her yer hizmetleri kuruluşu, uçaklara ve tesislere verebileceği olası hasarlara karşı milyonlarca dolarlık Üçüncü Şahıs Havacılık Mali Mesuliyet Sigortası yaptırmak zorunda. Bu poliçelerin reasüransı (sigortanın sigortası) neredeyse tamamen Londra (Lloyd’s) ve Avrupa piyasalarından sağlanıyor. Tüm uluslararası reasürans poliçelerinde standart olarak yer alan “Sanction Limitation and Exclusion Clause (LMA3100)” maddesi gereğince, sigortalı şirket OFAC listesine girdiği anda uluslararası reasürans teminatı otomatik olarak düşüyor. Sigortası geçersiz kalan bir şirketin aprona araç çıkarması SHGM mevzuatına göre kesin olarak yasak olduğundan, SHGM’nin Fugo’nun çalışma ruhsatını “teknik ve mali yeterlilik şartlarının kaybı” gerekçesiyle askıya alması bekleniyor.
• SITA ve Küresel Yazılım Kesintisi: Yolcu check-in, bagaj eşleştirme (DCS – Departure Control System) ve uçak yük-denge (Weight & Balance) hesaplamaları, merkezi ABD ve Avrupa’da bulunan SITA, Amadeus ve Sabre gibi küresel havacılık iletişim ağları üzerinden yürütülüyor. Bu teknoloji sağlayıcılarının OFAC uyum kuralları gereği Fugo’nun sistem erişimlerini kapatması, şirketin fiziksel olarak uçak kabul etmesini imkansızlaştıracak.

İGA İstanbul Havalimanı kovenantları ve Rus havayollarının kaçışı

Fugo’nun en büyük operasyon merkezi olan İGA İstanbul Havalimanı ile TAV ve Fraport-TAV işletmesindeki diğer meydanlarda da sözleşme fesih süreçlerinin başlaması öngörülüyor.

İGA İstanbul Havalimanı, uluslararası finans kuruluşları ve küresel kreditörlerle milyarlarca euroluk proje finansmanı anlaşmaları yürütüyor. Bu kredi sözleşmelerinin tamamında yer alan katı “OFAC / Yaptırım Uyum (Sanctions Compliance)” kovenantları, İGA’nın SDN listesindeki bir şirkete havalimanında alan tahsis etmesini ve bu şirketten kira/imtiyaz geliri tahsil etmesini doğrudan kredi sözleşmelerine aykırılık (event of default) haline getiriyor. Havalimanı işletmecilerinin standart yer tahsis sözleşmelerinde bulunan “kiracının uluslararası yaptırım listelerine girmesi veya sigorta poliçelerinin düşmesi” maddesi, İGA ve diğer işletmecilere sözleşmeleri haklı nedenle derhal feshetme yetkisi veriyor.

Öte yandan, halihazırda ABD yaptırımında olan İranlı havayolları Fugo ile çalışmaktan çekinmese de şirketin en önemli gelir kalemlerinden biri olan Aeroflot ve Pobeda gibi Rus havayollarının, kendi uçaklarının üçüncü ülkelerde ek yaptırım, yakıt veya sigorta engeline takılmaması adına SDN listesindeki Fugo ile yollarını hızla ayırması bekleniyor.

Sektör uzmanları, bankacılık ve reasürans ayağı kesilen mevcut tüzel kişilik altında Fugo’nun havalimanı operasyonlarını sürdürmesinin imkansız olduğunu, şirketin kısa sürede tasfiye veya kabuk değiştirme sürecine gireceğini değerlendiriyor.

Fugo ilk değil…

ABD Hazine Bakanlığı’nın Fugo Yer Hizmetleri ile tamamladığı yaptırım halkası, aslında Eylül 2026’da antrepo, hava kargo ve uçak parçası tedarikçilerine indirilen neşterle başladı.

ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), Eylül ve Kasım 2026’da art arda açıkladığı yaptırım paketleriyle Türkiye’deki yaptırım delme ekosistemini tekil şirketler yerine “entegre tedarik zinciri” bazında hedef aldı. Apronda Fugo Yer Hizmetleri’ni vuran Washington yönetimi; gümrüklü antrepo ayağında S Sistem Lojistik’i, yedek parça tedarikinde Sky Phoenix’i ve hava kargo acenteliğinde Mes Kargo’yu SDN listesine dahil ederek İran ve Rus havacılığının Türkiye üzerinden kurduğu iddia edilen lojistik koridoru finansal sistemin dışına itti.

Haber Merkezi

Tüm Yazıları

Borsatek, Türkiye ve dünya piyasalarındaki gelişmeleri yakından izleyen bir finans haber platformudur. Hisse, döviz, altın ve kripto piyasalarına dair analizlerle yatırımcılara rehberlik eder.