ABD Merkez Bankasฤฑ (Fed) Baลkanฤฑ Kevin Warsh, yapay zeka teknolojisinin yeni fikirlerin รผretilmesini hฤฑzlandฤฑrarak ekonomik bรผyรผmeyi uzun vadeli ortalamasฤฑnฤฑn รผzerine taลฤฑyabileceฤini aรงฤฑkladฤฑ. San Francisco Fed’in ev sahipliฤinde dรผzenlenen verimlilik ve istihdam konferansฤฑnda konuลan Warsh, ekonomik kazanฤฑmlarฤฑn geniล kesimlere yayฤฑldฤฑฤฤฑ iyimser bir tablonun yanฤฑ sฤฑra, gรผรงlรผ bรผyรผmeye raฤmen iลsizliฤin arttฤฑฤฤฑ veya yatฤฑrฤฑmlarฤฑn beklentileri karลฤฑlamamasฤฑyla ekonominin yavaลladฤฑฤฤฑ senaryolarฤฑ da deฤerlendirdi.
Konuลmasฤฑnda yapay zeka geliลimini ekonomi ve toplum aรงฤฑsฤฑndan รถzel ilgi gerektiren yeni bir gรผรง olarak nitelendiren Warsh, birkaรง yฤฑl รถnce insanlarฤฑn ceplerinde taลฤฑdฤฑklarฤฑ cihazlarla neredeyse her konuda รผst dรผzey bir zekaya anฤฑnda eriลebilmesinin uzak bir ihtimal gibi gรถrรผndรผฤรผnรผ hatฤฑrlattฤฑ. Her tรผrlรผ soruya yanฤฑt bulmanฤฑn marjinal maliyetinin hฤฑzla dรผลtรผฤรผnรผ belirten Fed Baลkanฤฑ, finans piyasalarฤฑnฤฑn da sรถz konusu teknolojik dรถnรผลรผmรผ anlamaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ kaydetti.

Yapay zeka yeni fikirlerin รผretilmesini hฤฑzlandฤฑrabilir
En iyi fikirleri ortaya รงฤฑkaran toplumlarฤฑn genellikle en yรผksek refah dรผzeyine ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ ifade eden Warsh, sรถz konusu dinamiฤin ekonomi politikasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan bรผyรผk รถnem taลฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ. Bir fikri keลfetmenin baลlangฤฑรงta maliyetli olabileceฤini ancak o fikri kullanmanฤฑn ek maliyet getirmediฤini aรงฤฑklayan Warsh, bir kiลinin bir fikirden yararlanmasฤฑnฤฑn baลkalarฤฑnฤฑn aynฤฑ fikirden yararlanma imkanฤฑnฤฑ azaltmadฤฑฤฤฑnฤฑ ve kullanฤฑcฤฑ sayฤฑsฤฑ arttฤฑkรงa fikrin deฤerinin de yรผkseldiฤini belirtti.
Bazฤฑ hesaplamalara gรถre araลtฤฑrma รงabalarฤฑnฤฑn 1930’lardan bu yana 20 kattan fazla arttฤฑฤฤฑnฤฑ kaydeden Warsh, verimlilik artฤฑลฤฑnฤฑn ise tarihsel olarak dalgalฤฑ seyrettiฤini sรถyledi. Son รงeyreklerdeki gรถrece gรผรงlรผ seyrin daha yรผksek ve kalฤฑcฤฑ bir bรผyรผme eฤilimine geรงildiฤini gรถstermek iรงin henรผz yeterli olmadฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulayan Fed Baลkanฤฑ, uzun vadeli bรผyรผmenin fikir รผreten ve bunlarฤฑ hayata geรงiren insanlarฤฑn sayฤฑsฤฑndaki artฤฑล hฤฑzฤฑna baฤlฤฑ olduฤuna dikkat รงekti.
Konferanstaki deฤerlendirmesinde 1930’larda ortaya atฤฑlan durgunluk tartฤฑลmalarฤฑna deฤinen Warsh, ลu ifadeleri kullandฤฑ:
“รฤฑฤฤฑr aรงan fikirler รผretmenin giderek zorlaลmasฤฑ ve nรผfus artฤฑลฤฑndaki yavaลlama bir araya geldiฤinde, ekonomi alanฤฑndaki birรงok uzmanฤฑn neden รถzellikle kรผresel finans krizinin ardฤฑndan 1930’larda ortaya atฤฑlan sekรผler durgunluk tartฤฑลmasฤฑna geri dรถndรผฤรผnรผ anlayabiliyoruz.
Dolayฤฑsฤฑyla hepimizin yanฤฑtlamasฤฑ gereken ve bugรผn รงalฤฑลma arkadaลlarฤฑmฤฑzla ele almak istediฤim soru ลu: Yapay zeka bu tabloyu kรถklรผ biรงimde deฤiลtirebilir mi? Bunun mรผmkรผn olduฤuna iลaret eden bazฤฑ gรถstergeler kesinlikle var.

ฤฐรงten yanmalฤฑ motor, elektrik veya transistรถr gibi genel amaรงlฤฑ teknolojiler, onlarca yฤฑl boyunca devam eden yeniliklerin รถnรผnรผ aรงtฤฑ. Dolayฤฑsฤฑyla bunlarฤฑn รถnemini kรผรงรผmsemek istemiyorum. Ancak sรถz konusu teknolojiler, yeni fikirlerin รผretilmesini doฤrudan otomatikleลtirmedi.”
Teknolojik dรถnรผลรผmรผ รถnceki buluลlardan ayฤฑran temel รถzelliฤin, yeni fikirlerin รผretilmesini doฤrudan ve belirgin biรงimde hฤฑzlandฤฑrma potansiyeli olduฤunu kaydeden Warsh, fikir รผretiminin yaygฤฑnlaลmasฤฑ halinde ekonomik bรผyรผmenin uzun vadeli ortalamasฤฑnฤฑn รผzerinde kalabileceฤini aรงฤฑkladฤฑ. ฤฐnsan bilgisini bir araya getirebilen sistemlerin insanlarฤฑn muhakeme yeteneฤinin, ahlaki deฤerlerinin, onurunun veya sorumluluฤunun yerini alamayacaฤฤฑnฤฑ vurgulayan Baลkan, tasarlama ve karar verme sorumluluฤunun insanlarda kalmasฤฑ gerektiฤini belirtti. Kรถtรผ niyetli aktรถrler de dahil olmak รผzere herkese yeni imkanlar sunan yapay zeka nedeniyle, kritik altyapฤฑlarฤฑn ve olasฤฑ kฤฑrฤฑlganlฤฑklarฤฑn รผzerinde titizlikle durduklarฤฑnฤฑ ifade etti.
รรง senaryoda bรผyรผme ve istihdam farklฤฑ seyrediyor
Fed’in teknolojik geliลmelerin ekonomi รผzerindeki olasฤฑ etkilerine iliลkin farklฤฑ ihtimallere hazฤฑrlฤฑklฤฑ olmasฤฑ gerektiฤini vurgulayan Warsh, Yรถnetim Kurulu รงalฤฑลanlarฤฑnฤฑn รถnรผmรผzdeki birkaรง yฤฑlda karลฤฑlaลฤฑlabilecek รงeลitli ekonomik olasฤฑlฤฑklarฤฑ deฤerlendirmeye baลladฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
Warsh’ฤฑn aktardฤฑฤฤฑ ilk senaryoda verimlilik artฤฑyor ve elde edilen ekonomik kazanฤฑmlar รงalฤฑลanlarla sermaye sahipleri arasฤฑnda geniล รถlรงรผde paylaลฤฑlฤฑyor. ฤฐyimser olarak nitelendirilen bu tabloda reel gayrisafi yurt iรงi hasฤฑla (GSYH) uzun vadeli ortalamasฤฑnฤฑn รผzerinde kalฤฑcฤฑ bir bรผyรผme gรถsterirken, ABD ekonomisi tam istihdama yakฤฑn seyrediyor.
ฤฐkinci senaryoda teknolojik verimlilik sayesinde bรผyรผme yine uzun vadeli ortalamasฤฑnฤฑn รผzerine รงฤฑkฤฑyor. Ancak otomasyonun bazฤฑ iล kollarฤฑnda รงalฤฑลanlarฤฑn yerini almasฤฑ ve iลgรผcรผ piyasasฤฑnฤฑn yaygฤฑn dรถnรผลรผme uyum saฤlamakta zorlanmasฤฑ, iลsizlik oranฤฑnฤฑ tam istihdamla uyumlu seviyenin รผzerine taลฤฑyabiliyor.

รรงรผncรผ senaryoda ise bรผyรผk sermaye yatฤฑrฤฑmlarฤฑna raฤmen beklenen teknolojik performans karลฤฑlanamฤฑyor. Beklenen getirilerin dรผลmesiyle hisse senedi deฤerlemeleri รถnceki yรผkseliลin ardฤฑndan gerileyebiliyor. Sรถz konusu geliลmelerin ekonomiyi yavaลlatabileceฤini ve iลsizliฤi daha belirgin biรงimde artฤฑrabileceฤini belirten Warsh, ekonominin zamanla toparlanmasฤฑna raฤmen hedeflenen verimlilik kazanฤฑmlarฤฑnฤฑn gerรงekleลmeyeceฤi uyarฤฑsฤฑnda bulundu.
Piyasalar ve ABD ekonomisi iรงin uzun vadeli gรถrรผnรผm
Kรผresel finans piyasalarฤฑ ve para politikasฤฑ yapฤฑcฤฑlarฤฑ aรงฤฑsฤฑndan bรผyรผk รถnem taลฤฑyan bu deฤerlendirmeler, ABD ekonomisinin รถnรผmรผzdeki yฤฑllardaki bรผyรผme ve istihdam dengesinin teknolojik dรถnรผลรผmรผn hฤฑzฤฑna ve iลgรผcรผ piyasasฤฑnฤฑn uyum kapasitesine baฤlฤฑ olacaฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor. Piyasa aktรถrleri, รถzellikle yรผksek sermaye yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn ลirket karlฤฑlฤฑklarฤฑna ve hisse senedi deฤerlemelerine yansฤฑmasฤฑnฤฑ yakฤฑndan izlemeyi sรผrdรผrรผyor.
Ulaลmak istedikleri ekonomik gรถrรผnรผme iliลkin daha รถnce yayฤฑmlanan bir makaledeki hedefleri hatฤฑrlatan Warsh, รถnรผmรผzdeki zorluklarฤฑn aลฤฑlmasฤฑ halinde ABD’yi gรผรงlรผ ve kalฤฑcฤฑ ekonomik bรผyรผmenin, bol ekonomik fฤฑrsatlarฤฑn ve canlฤฑ toplumlarฤฑn bulunduฤu bir dรถnemin beklediฤini belirtti. Fed Baลkanฤฑ, gelecek nesillerin insan รถmrรผnรผ uzatacak ve toplumsal geliลimi destekleyecek teknolojik ilerlemeler saฤlayabilen dinamik bir ekonomi devralmasฤฑnฤฑn temel amaรงlarฤฑ olduฤunu vurguladฤฑ.






