Fed Finansal ฤฐstikrar Bรถlรผmรผ Ekonomisti Levent Altฤฑnoฤlu Bloomberg HTโde yayฤฑnlanan Piyasa Hattฤฑ programฤฑna konuk oldu.
Altฤฑnoฤlu, stagflasyon ortamฤฑnda merkez bankalarฤฑnฤฑn atmasฤฑ gereken adฤฑmlardan bahsederken, Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (TCMB) gevลek para politikasฤฑnฤฑn etkileri รผzerine deฤerlendirmelerini aktardฤฑ.
Altฤฑnoฤluโnun konuลmasฤฑnda รถne รงฤฑkanlar ลรถyle:
โStagflasyon merkez bankalarฤฑna zorluk teลkil ederโ
Stagflasyon ekonomide hem durgunluฤun hem de enflasyonun bir arada olmasฤฑdฤฑr. Stagflasyon ortamlarฤฑ merkez bankalarฤฑ iรงin zorluk teลkil eder. Bรถyle bir ortamda merkez bankasฤฑ para politikasฤฑnฤฑ sฤฑkฤฑlaลtฤฑrฤฑrsa durgunluฤu daha da derinleลtirebilir. Gevลek para politikasฤฑ ile enflasyonu daha da kรถrรผkler, o yรผzden merkez bankalarฤฑ iรงin zorluk oluลturur. Bรถyle ortamlarda merkez bankasฤฑnฤฑn kredibilitesinin รถnemi ortaya รงฤฑkฤฑyor. Burada da demek istediฤim ลey merkez bankasฤฑnฤฑn enflasyonun kontrolรผ dฤฑลฤฑna รงฤฑkmasฤฑna izin vermeyeceฤine kamuoyunu inanmasฤฑdฤฑr. Kredibilite varsa stagflasyon ortamlarฤฑnda bile enflasyon beklentileri hฤฑzla yรผkselmez. Merkez bankasฤฑ da bundan istifade ederek daha gevลek bir politikasฤฑ gรผderek bรผyรผmeyi saฤlayabilir.
โEnflasyonist baskฤฑ artarsa kรผresel faiz artฤฑลฤฑnฤฑ รถngรถrmek zorโ
Kรผresel faizler artฤฑลa geรงti. Bunun ne kadarฤฑnฤฑn tedarik zinciri ile alakasฤฑ var bilmek zor fakat bรถyle bir ortam geliลen รผlkeler iรงin risk teลkil ediyor. Bunun nedeni de bazฤฑ firmalar uzun zamandฤฑr devam eden dรผลรผk faiz ortamฤฑndan faydalanarak รงok borรงlandฤฑlar. Faizler artฤฑnca bu firmalarฤฑn yรผkรผmlรผlรผkleri reel olarak arttฤฑ. Bu sebeple bu รผlkelerde ani sermaye รงฤฑkฤฑลlarฤฑ yaลanabiliyor. Sermaye รงฤฑkฤฑลlarฤฑ faiz artฤฑลlarฤฑ ile karลฤฑlanmazsa, kurun daha da yรผkselmesine neden olabiliyor. Emtia fiyatlarฤฑndaki artฤฑล enflasyonist bir baskฤฑ oluลturduฤuna dair รงoฤu ekonomist hemfikir. Enflasyonist baskฤฑ artarsa kรผresel faiz artฤฑลฤฑnฤฑn devamฤฑnฤฑ bilmek zor.
โTรผrkiye’de faiz artฤฑลฤฑ gerekebilirโ
Enflasyonun yรผksek seyirde olmasฤฑna raฤmen Tรผrkiyeโde gevลek para politikasฤฑnฤฑn sรผrdรผrรผlmesi Tรผrkiye ekonomisi iรงin รถnemli riskler doฤuruyor. Tรผrkiyeโde birรงok firma Dรถviz cinsinden รงok borรงlanmฤฑล durumda ve borรงlarฤฑn bรผyรผk kฤฑsmฤฑnฤฑn kฤฑsa vadede รถdenmesi gerekiyor. Dolayฤฑsฤฑyla gevลek para politikasฤฑ enflasyonu kรถrรผklรผyor, enflasyon da kurun artmasฤฑna sebep oluyor. Dรถviz artฤฑnca firmalarฤฑn reel yรผkรผ artฤฑyor. Buradaki risk bu firmalarฤฑn borรงlarฤฑnฤฑ รถdeyemeyecek duruma gelmesi endiลesiyle ani bir sermaye รงฤฑkฤฑลฤฑnฤฑn yaลanmasฤฑdฤฑr. Reel sektรถrde durgunluk olursa banka sektรถrรผne de sirayet edebilir. Geรงmiลteki krizlerde olaylarฤฑn bรถyle geliลtiฤini gรถrdรผk. ฤฐhtiyatlฤฑ para politikasฤฑ riskler ortaya รงฤฑkmadan faiz artฤฑลฤฑnฤฑ gerektirir.
โKur korumalฤฑ mevduat orta vadede enflasyonist baskฤฑ oluลturabilirโ
Bรถyle bir ortamda enflasyonun azalmasฤฑnฤฑ beklemek รงok zor. Son zamanlarda TL bรผyรผk รถlรงรผde deฤer kaybetti, bunun sebebi gevลek para politikasฤฑ ve yรผksek enflasyon ortamฤฑ. Yรผksek enflasyon ortamฤฑnda faiz artฤฑrฤฑmฤฑna gitmeden TLโyi desteklemek zorlaลtฤฑ รงรผnkรผ Merkez Bankasฤฑ kura mรผdahale etmek iรงin dรถviz rezervlerini bรผyรผk รถlรงรผde sattฤฑ. Son yฤฑllarda rezervleri artฤฑrmak iรงin Merkez Bankasฤฑ bankalardan dรถviz รถdรผnรง aldฤฑ. Dฤฑล yatฤฑrฤฑm ve ihracatla รผlkeye giren dรถviz miktarฤฑ yetersiz kalฤฑrsa, Merkez Bankasฤฑ o zaman รถdรผnรง alฤฑnan dรถvizleri รถdemekte zorlanฤฑr. O zaman iki seรงenekle karลฤฑ karลฤฑya kalฤฑnฤฑr. Birincisi รถdรผnรง alฤฑnan dรถvizleri TL cinsiden รถdemeye gidebilir ki bu enflasyonu daha da kรถrรผkler. ฤฐkinci seรงenek รถdรผnรง alฤฑnan dรถvizleri kฤฑsmen รถdemeyerek olur ki bu bankalara zarar verir ve banka kredisini olumsuz etkiler. Kur korumalฤฑ mevduat uygulamasฤฑ kura geรงici destek saฤlayabilir. Orta vadede ise enflasyonist baskฤฑ oluลturarak kura ters etki yaptฤฑฤฤฑnฤฑ da gรถrmemiz mรผmkรผn
