Kurun ateลi bir tรผrlรผ dรผลmeyince iรง piyasada ticaretin kurallarฤฑ gรผnbegรผn deฤiลmeye devam ediyor. TL ile iลlemlerde vadeler birรงok sektรถrde sฤฑfฤฑrlanฤฑp tamamen peลine dรถnmรผลken, vadeli iลlemler dรถvizle yapฤฑlฤฑr olmuลtu. Nakit รถdemelerde de artฤฑk dรถviz isteyenlerin sayฤฑsฤฑ artmaya baลladฤฑ, รงekler dรถvizle yazฤฑlฤฑyor. Dรถvizle yapฤฑlan vadeler de sรผreler kฤฑsalmaya baลladฤฑ. Ticari kartlar รผzerinden yapฤฑlan firmalar arasฤฑ iลlemlerde de komisyonlar konmaya baลlandฤฑ. Dรผnyaโdan Merve Yiฤitcan’a konuลan sektรถr temsilcileri piyasada dolarizasyonun yรผzde 70โlere dayandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
“ฤฐลi gรผcรผ bฤฑraktฤฑk kura bakฤฑyoruzโ
TOBB Hazฤฑr Giyim ve Konfeksiyon Sektรถr Meclis Baลkanฤฑ ลeref Fayat, dรถvizdeki volatilitenin รงok yรผksek olduฤunu vurgulayarak, โVolatilite o kadar yรผksek ki, iลi gรผcรผ bฤฑraktฤฑk kura bakฤฑyoruzโ dedi. Dรถvizde bile artฤฑk peลine dรถnรผldรผฤรผnรผ kaydeden Fayat, โHammadde fiyatlarฤฑ dรถvizde bile deฤiลiyor. Hammaddede dรถviz bazฤฑnda da รงok ciddi volatilite var. Hammaddeci dรถviz bazฤฑnda malฤฑnฤฑ yerine koyup koyamayacaฤฤฑnฤฑ bilemediฤi iรงin, o gรผn peลin satฤฑp yerine yeni malฤฑ koymak istiyor. Dolayฤฑsฤฑyla artฤฑk her tรผrlรผ vadeli satฤฑล hammadde satฤฑcฤฑlarฤฑ iรงin risk oluลturmaya baลladฤฑ.
Sektรถrlerde TL hiรง รงalฤฑลmaz oldu. Her ลey dรถvizle รถdeniyor oldu, dรถviz รงeki veriyoruz artฤฑk. Bu oynaklฤฑk devam ettikรงe dรถvizle alฤฑลveriล oranlarฤฑ artacakโ diye konuลtu. Kur farkฤฑ faturalarฤฑna da deฤinen Fayat, โBugรผnlerde kur farkฤฑ faturasฤฑna maruz kalan kiลi ihracata deฤil de iรง piyasaya satฤฑล yapฤฑyorsa maalesef รงok ciddi zarar yazฤฑyorโ ifadelerini kullandฤฑ.
โTL รงok korunaksฤฑzโ
Makine ฤฐhracatรงฤฑlarฤฑ Birliฤi (MAฤฐB) Yรถnetim Kurulu รyesi Ali Eren, piyasada adeta bir tรผrbรผlans yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ, bunun รงiftรงiden esnafa, sanayiciden herkese kadar sirayet ettiฤini sรถyledi. Sรผrecin TLโden kaรงฤฑล, tam dolarizasyona geรงiล ลeklinde aรงฤฑklanabileceฤini kaydeden Eren, โZaten dolarize olan bir ekonomiyiz. Ama eskiden bu dolarizasyon yรผzde 30-40 iken, ลimdilerde yรผzde 70โlerde. Vadeler kฤฑsalฤฑyor, dรถvizle peลin รถdeme istenip, รงekler dรถvizle yazฤฑlฤฑyor. Bรผtรผn piyasa dรถvize dรถnรผyor. Bu รงok normal. รรผnkรผ TL รงok korunaksฤฑz. Tรผm dรผnyada geรงerli bir kural var, kuvvetli para zayฤฑf parayฤฑ yerโ diye konuลtu.
โPiyasa diken รผstรผnde”
ฤฐstanbul Tรผccarlar Kulรผbรผ Baลkanฤฑ ฤฐlker รnel, piyasanฤฑn diken รผstรผnde olduฤunu, fiyat mekanizmasฤฑnฤฑn รงok bozulduฤunu vurgulayarak, dรถvizle kesilen fatura sayฤฑlarฤฑnฤฑn artmaya baลladฤฑฤฤฑnฤฑ kaydetti. ฤฐki firma arasฤฑnda yapฤฑlan alฤฑลveriลte eฤer mรผลteri ticari kartla iลlem yapฤฑyorsa artฤฑk farklฤฑ fiyatlarฤฑn uygulandฤฑฤฤฑnฤฑ dile getiren รnel, โEskiden bu tarz komisyonlara rastlanmazdฤฑ. ลimdi kartla peลin รถdese bile komisyon uygulandฤฑฤฤฑnฤฑ รถฤreniyoruzโ dedi.
ลu anda gรผnlรผk oynaklฤฑฤฤฑn yรผzde 3-5 civarฤฑnda olduฤuna dikkat รงeken รnel, โTL ile fatura kesenler peลin รถdemesini iki gรผn sonra aldฤฑฤฤฑnda kur farkฤฑ yeme riski olduฤunu bildiฤi iรงin artฤฑk faturasฤฑnฤฑ dรถvizle kesiyor, dรถviz รถdeme istiyor. Gฤฑda tarafฤฑnda henรผz dรถvizle fatura etme yok, ancak fiyatlarฤฑmฤฑz artฤฑk gรผnlรผk dolar kuruna gรถre belirleniyorโ ifadelerini kullandฤฑ. รzellikle ekim ve kasฤฑm dรถneminde yaลanan aลฤฑrฤฑ oynaklฤฑฤฤฑn tahsilatlara da yansฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ dile getiren รnel, herkesin รถdemesini kฤฑsma eฤiliminde olduฤunu, รถzellikle yeniden mal almayฤฑ planlamayanlarฤฑn รถdemesini daha az yaptฤฑฤฤฑnฤฑ kaydetti. รnel, aralฤฑkta nakitte sฤฑkฤฑลฤฑklฤฑฤฤฑn daha da artabileceฤini sรถzlerine ekledi.
Dolarฤฑ dolara karลฤฑ koruma eฤilimi
Silverline CEOโsu Mustafa Laรงin, eskiden piyasanฤฑn TLโyi dolara karลฤฑ korumaya รงalฤฑลฤฑrken, ลimdilerde dolarฤฑ dolara karลฤฑ korumaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ, bu nedenle de peลinde de dรถvize dรถndรผฤรผnรผ dile getirdi. Laรงin, โEskiden dolar endeksli TL istenirken, bugรผn doฤrudan dolarla peลin รถdeme istiyor, ya da dolarla รงek istiyor. Bizim sektรถrรผmรผzde vadeli alฤฑmlar รงok รถnemli. 120 gรผne kadar vade olabiliyordu. ลimdi en bรผyรผk sฤฑkฤฑntฤฑmฤฑz vadelerin de kฤฑsalmasฤฑ. Ama tedarikรงi de haklฤฑ. O da kendi sermayesini korumak istiyor. Bu fฤฑrsatรงฤฑlฤฑk deฤilโ ifadelerini kullandฤฑ.
โKimse kur riskine girmek istemiyorโ
TOBB, Plastik, Kauรงuk ve Kompozit Sektรถr Meclis Baลkanฤฑ Yavuz Eroฤlu, piyasada dรถviz formรผllรผ fiyatlar รผzerinden iลlemlerin yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ, ihracat ลansฤฑ olanlarฤฑn kur riskine girmeyip dฤฑลarฤฑya yรถneldiฤini sรถyledi. Sektรถrde dรถvizle satฤฑล trendinin 2018โden bu yana olduฤunu belirten Eroฤlu, ancak bu durumun artฤฑk geri dรถnรผlmez hale geldiฤini dile getirdi. Geri Dรถnรผลรผm ve Kazanฤฑmcฤฑlar Derneฤi (GEKADER) Baลkanฤฑ Fatih Eren de, piyasada fiyatlarฤฑn artฤฑk gรผnlรผk olarak deฤiลtiฤini, dรถvizle kesilen faturalarฤฑn arttฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylerken bu noktada PETKฤฐMโin satฤฑลlarฤฑnฤฑ dรถviz รผzerinden yapmasฤฑnฤฑ eleลtirdi. Eren, โPETKฤฐM bile iรง piyasaya satฤฑลlarฤฑnฤฑ dรถviz ile yaparken son mamulde รผreticinin fiyatฤฑnฤฑ dรถvizle kesmek zorunda olmasฤฑ รงok normalโ ifadelerini kullandฤฑ.
ย
