Ekonomik bรผyรผmenin รถncรผ gรถstergesi olan imalat sanayi performansฤฑnda en hฤฑzlฤฑ ve gรผvenilir referans kabul edilen ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye ฤฐmalat PMI, eylรผlde 52,5โe gerilemesine raฤmen sektรถrรผn faaliyet koลullarฤฑnda aylฤฑk bazda gรผรงlรผ bir iyileลmeye iลaret etti. Faaliyet koลullarฤฑndaki iyileลme trendi, รผretim ve yeni sipariลlerde devam eden bรผyรผmeye baฤlฤฑ olarak dรถrdรผncรผ aya ulaลtฤฑ. Yeni sipariลlerdeki iyileลme ve kapasite artฤฑrmaya yรถnelik รงabalar, firmalarฤฑn istihdam dรผzeyini gรผรงlรผ bir ลekilde yรผkseltmesini saฤladฤฑ.
ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye Sektรถrel PMI eylรผl verilerine gรถre, รถzellikle ihracat pazarlarฤฑnda olmak รผzere talebin iyileลtiฤine yรถnelik iลaretler arttฤฑ ve anket kapsamฤฑnda takip edilen sektรถrlerin รงoฤu รผretim artฤฑลฤฑ kaydetti. Girdi maliyetleri, yine genele yayฤฑlฤฑ artฤฑลlar gรถsterdi. รretimde en hฤฑzlฤฑ artฤฑล giyim ve deri รผrรผnleri sektรถrรผnde oldu. Sektรถrlerin รงoฤunda yeni sipariลler artarken, kara ve deniz taลฤฑtlarฤฑ sektรถrรผ istisna olmak รผzere, dokuz sektรถrde yeni ihracat sipariลleri de yรผkseldi.
Ekonomik bรผyรผmenin รถncรผ gรถstergesi olan imalat sanayi performansฤฑnda en hฤฑzlฤฑ ve gรผvenilir referans kabul edilen ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ (ฤฐSO) Tรผrkiye ฤฐmalat PMI (Satฤฑn Alma Yรถneticileri Endeksi) anketinin Eylรผl 2021 dรถnemi sonuรงlarฤฑ aรงฤฑklandฤฑ. Eลik deฤer olan 50,0โnin รผzerinde รถlรงรผlen tรผm rakamlarฤฑn sektรถrde iyileลmeye iลaret ettiฤi anket sonuรงlarฤฑna gรถre, aฤustosta 54,1 olarak รถlรงรผlen manลet PMI, eylรผlde 52,5โe gerilemesine raฤmen sektรถrรผn faaliyet koลullarฤฑnda aylฤฑk bazda gรผรงlรผ bir iyileลmeye iลaret etti. Faaliyet koลullarฤฑndaki iyileลme trendi, รผretim ve yeni sipariลlerde devam eden bรผyรผmeye baฤlฤฑ olarak dรถrdรผncรผ aya ulaลtฤฑ. Ancak eylรผl ayฤฑndaki artฤฑลlar รถnceki aya gรถre yavaล gerรงekleลti.
Toplam iล hacminde devam eden bรผyรผme, yeni ihracat sipariลlerinin yine belirgin ลekilde artmasฤฑndan destek buldu. Yeni sipariลlerdeki iyileลme ve kapasite artฤฑrmaya yรถnelik รงabalar, firmalarฤฑn istihdam dรผzeyini eylรผl ayฤฑnda da gรผรงlรผ bir ลekilde yรผkseltmesini saฤladฤฑ. Buna raฤmen, yeni sipariลlerde sรผregelen bรผyรผmenin etkisiyle, birikmiล iลler Temmuz 2020โden beri ilk kez artฤฑล gรถsterdi. ฤฐmalatรงฤฑlar, รผretim gereksinimlerindeki yรผkseliลe baฤlฤฑ olarak satฤฑn alma faaliyetlerini de geniลletti ve girdi stoklarฤฑ รผst รผste ikinci ay arttฤฑ. Ayrฤฑca, firmalarฤฑn tedarik zincirlerindeki kesintilerden korunmak iรงin gรผvenlik stoku oluลturmalarฤฑ, รผretim รถncesi stoklarda 2017โnin sonlarฤฑndan bu yana gรถzlenen en hฤฑzlฤฑ artฤฑลa yol aรงtฤฑ. รรงรผncรผ รงeyrek sonunda tedarik zincirlerindeki aksaklฤฑklarฤฑn hafiflediฤine yรถnelik bazฤฑ iลaretler dikkat รงekti. Ham madde yetersizliฤi ve รผrรผn ithalatฤฑndaki gecikmeler, tedarikรงilerin teslimat sรผrelerinin daha da artmasฤฑnda rol oynadฤฑ. รte yandan, tedarikรงi performansฤฑndaki bozulma son bir yฤฑlฤฑn en ฤฑlฤฑmlฤฑ dรผzeyinde kaydedildi. Girdi maliyetleri keskin bir ลekilde yรผkselmeye devam etti. Firmalar, arz kฤฑsฤฑtlarฤฑna baฤlฤฑ olarak ham madde fiyatlarฤฑndaki artฤฑลlarฤฑn sรผrdรผฤรผnรผ bildirdi. Dรถviz kuru geliลmeleri de girdi maliyetlerini yรผkselten bir diฤer faktรถr oldu. Girdi maliyetlerindeki yรผkseliล aฤustos ayฤฑndakine รงok yakฤฑn bir oranda gerรงekleลti. Buna baฤlฤฑ olarak, imalatรงฤฑlar satฤฑล fiyatlarฤฑnฤฑ hฤฑzlฤฑ bir ลekilde yรผkseltmeyi sรผrdรผrdรผ ve nihai รผrรผn enflasyonu eylรผlde hafif bir artฤฑล kaydetti.
ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye ฤฐmalat PMI anket verileri hakkฤฑnda deฤerlendirmede bulunan IHS Markit Ekonomi Direktรถrรผ Andrew Harker, ลunlarฤฑ sรถyledi:
โTรผrk imalatรงฤฑlarฤฑ, son dรถnemde รผretim ve yeni sipariลlerde gรถzlenen toparlanmayฤฑ sรผrdรผrebildi ve her iki gรถsterge de eylรผl ayฤฑnda artฤฑล kaydetti. Hatta yeni sipariลlerde sรผregelen artฤฑลlar, firmalarฤฑn yeni personel alฤฑmฤฑnฤฑ sรผrdรผrmesine raฤmen operasyonel kapasite รผzerinde baskฤฑ oluลturmaya baลladฤฑ. Tedarik zincirlerindeki aksamalarฤฑn yฤฑlฤฑn baลlarฤฑndaki kadar belirgin olmadฤฑฤฤฑna iliลkin bazฤฑ iลaretler dikkat รงekti. Yine de firmalar girdi temin etmeye รงalฤฑลฤฑrken daha uzun teslimat sรผreleri ve keskin fiyat artฤฑลlarฤฑyla mรผcadele etmek zorunda kaldฤฑ. Bu sorunlara karลฤฑ รถnlem alma รงabalarฤฑnฤฑn sonucunda girdi stoklarฤฑ 2017 sonundan beri en yรผksek oranda arttฤฑ. Bu geliลme, รถnรผmรผzdeki aylarda firmalarฤฑn iล yรผkรผnรผn รผstesinden gelmesine bir miktar yardฤฑmcฤฑ olacaktฤฑr.โ
Sektรถrlerin รงoฤu รผretimini artฤฑrdฤฑ, en hฤฑzlฤฑ artฤฑล giyim ve deri รผrรผnlerinde
ฤฐstanbul Sanayi Odasฤฑ Tรผrkiye Sektรถrel PMI eylรผl verilerine gรถre, รถzellikle ihracat pazarlarฤฑnda olmak รผzere talebin iyileลtiฤine yรถnelik iลaretler arttฤฑ ve anket kapsamฤฑnda takip edilen sektรถrlerin รงoฤu รผretim artฤฑลฤฑ kaydetti. Girdi maliyetleri, tedarik zincirlerinde devam eden aksamalarฤฑn da etkisiyle yine genele yayฤฑlฤฑ artฤฑลlar gรถsterdi.
รretimde son dรถnemde gรถzlenen gรผรงlรผ toparlanmanฤฑn devam ettiฤi giyim ve deri รผrรผnleri sektรถrรผ, tรผm sektรถrler iรงerisinde en hฤฑzlฤฑ รผretim artฤฑลฤฑnฤฑ kaydetti. Ana metaller ve tekstilde de gรผรงlรผ artฤฑลlar gerรงekleลti. รte yandan, metalik olmayan mineral รผrรผnler sektรถrรผnde รผretim yavaลlamaya devam ederken gฤฑda รผrรผnleri ile kara ve deniz taลฤฑtlarฤฑ sektรถrlerinde ise bรผyรผmenin duraksadฤฑฤฤฑ gรถrรผldรผ.
Sektรถrlerin รงoฤunda yeni sipariลler arttฤฑ. รretimde olduฤu gibi, yeni sipariลlerde de en hฤฑzlฤฑ bรผyรผyen sektรถr giyim ve deri รผrรผnleri oldu. Son anketin genel sonuรงlarฤฑndan birisi, uluslararasฤฑ talepteki iyileลmenin toplam yeni sipariลleri desteklemesi oldu. Kara ve deniz taลฤฑtlarฤฑ sektรถrรผ istisna olmak รผzere, dokuz sektรถrde yeni ihracat sipariลleri yรผkseldi.
Ana metaller ile makine ve metal รผrรผnler sektรถrleri, รผรงรผncรผ รงeyrek sonunda istihdam artฤฑลฤฑna รถncรผlรผk etti. Kapasite artฤฑลlarฤฑ, รงoฤu sektรถrde firmalarฤฑn iล yรผklerini genel anlamda yรถnetebilmelerini saฤladฤฑ. Birikmiล iลler yalnฤฑzca kimyasallar, plastik ve kauรงuk sektรถrรผnde arttฤฑ.
Tedarik zincirlerindeki aksamalar faaliyetleri olumsuz etkilemeye devam etti. Takip edilen sektรถrlerin tรผmรผnde teslimat sรผreleri arttฤฑ. En uzun gecikmeler makine ve metal รผrรผnler sektรถrรผnde gรถzlendi.
Arz tarafฤฑnda yaลanan zorluklar enflasyonist baskฤฑlarฤฑn artmasฤฑna katkฤฑ yaptฤฑ ve girdi maliyetleri enflasyonu genel olarak yรผksek dรผzeyde kaldฤฑ. En hฤฑzlฤฑ artฤฑล metalik olmayan mineral รผrรผnler sektรถrรผnde gerรงekleลirken bu sektรถrรผ kimyasal, plastik ve kauรงuk รผrรผnler yakฤฑndan takip etti. On sektรถrรผn tรผmรผnde satฤฑล fiyatlarฤฑ artฤฑล kaydederken en hฤฑzlฤฑ artฤฑล metalik olmayan mineral รผrรผnler sektรถrรผnde yaลandฤฑ. Girdi stoklarฤฑnฤฑn artฤฑล ve azalฤฑล gรถsterdiฤi sektรถr sayฤฑsฤฑnฤฑn aynฤฑ olmasฤฑ, stok biriktirme yรถnรผnde kimi รงabalar olduฤuna iลaret etti. รte yandan, makine ve metal รผrรผnleri ile ana metaller sektรถrlerinde stoklar uzun sรผreli dรผลรผลรผn ardฤฑndan yatay seyretti.
