Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu (TรฤฐK) tarafฤฑndan aรงฤฑklanan verilere gรถre, Tรผketici Fiyat Endeksi (TรFE) aฤustosta yฤฑllฤฑk yรผzde 19,25 artฤฑล kaydetti. Endeksteki artฤฑล aylฤฑk bazda ise yรผzde 1,12 dรผzeyinde gerรงekleลti.
AA Finans’ฤฑn gerรงekleลtirdiฤi ankete katฤฑlan ekonomistler, aฤustos ayฤฑnda enflasyonun yรผzde 0,72 artmasฤฑnฤฑ bekliyordu. Ekonomistlerin aฤustos ayฤฑ enflasyon beklentilerinin ortalamasฤฑna (yรผzde 0,72) gรถre bir รถnceki ay yรผzde 18,95 olan yฤฑllฤฑk enflasyonun yรผzde 18,78’e gerileyeceฤi hesaplanฤฑyordu.
Beklentilerin รผzerinde gelen enflasyon verilerine iliลkin deฤerlendirmelerde bulunan AA Finans Analisti ve ekonomist Haluk Bรผrรผmcekรงi, 2003 yฤฑlฤฑ bazlฤฑ TรFE’nin aฤustos aylarฤฑ tarihsel ortalamasฤฑnฤฑn yรผzde 0,41 dรผzeyinde bulunduฤunu, bu yฤฑl iรงin baz etkisinin lehte olduฤuna iลaret ettiฤini, ancak verinin beklentilerin รผzerinde geldiฤini sรถyledi.
Enflasyonun geรงen yฤฑla gรถre yรผkselmesinde gฤฑda ve gฤฑda dฤฑลฤฑ gruplardan ev eลyasฤฑ ve lokanta-otellerde gรถrรผlen fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑn etkili olduฤunu aktaran Bรผrรผmcekรงi, kura hassas gruplarda ise gรถrรผnรผmรผn olumlu olduฤunu ifade etti.
Bรผrรผmcekรงi, mobilya ve รTV indirimi nedeniyle araรง satฤฑn alฤฑmฤฑ ve gรถrsel-iลitsel sistemler gibi gruplarda enflasyonun geรงen yฤฑlฤฑn altฤฑnda kaldฤฑฤฤฑna iลaret ederek, “Geรงen ay enerji grubunda yรผzde 0,6 artฤฑลla รถnceki yฤฑlฤฑn yรผzde 1,3 fiyat artฤฑลฤฑnฤฑn altฤฑnda bir geliลme izlendi. Giyim fiyatlarฤฑ mevsimlik deฤiลiminin, yรผzde 3,1 azalฤฑลla geรงen yฤฑlฤฑn yรผzde 2,1 azalฤฑลฤฑnฤฑn รผzerinde olmasฤฑ da yฤฑllฤฑk enflasyonu aลaฤฤฑ รงekti. Bรถylece, yฤฑllฤฑk TรFE รถnceki ayki yรผzde 18,95 seviyesinden yรผzde 19,25’e yรผkseliล gรถsterdi. Bu ise Nisan 2019’dan beri gรถrรผlen en yรผksek enflasyona iลaret etti.” diye konuลtu.
“Enflasyon รถnรผmรผzdeki iki aylฤฑk dรถnemde yรผksek seyrini koruyacak”
Haluk Bรผrรผmcekรงi, gฤฑda enflasyonunu hem iลlenmemiล hem de iลlenmiล gฤฑdanฤฑn yukarฤฑ รงektiฤine dikkati รงekerek, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Kฤฑsa vadede, tedarik zincirlerindeki aksamanฤฑn arz รผzerine getirdiฤi kฤฑsฤฑtlamalarla kรผresel รงapta petrol ve emtia fiyatlarฤฑnฤฑn yรผksekliฤini korumasฤฑnฤฑn olumsuz yansฤฑmalarฤฑ gรถrรผlmeye devam etmektedir. Buna ek olarak, ekonomik aktivite ve iรง talebin 3. รงeyrekte de gรผcรผnรผ korumasฤฑ รผretici fiyatlarฤฑnda gรถzlenen artฤฑลฤฑn tรผketiciye daha fazla yansฤฑtฤฑlmasฤฑ olasฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ artฤฑrmaktadฤฑr. Buna karลฤฑlฤฑk, kur sepetinin son iki ayda yรผzde 5’in รผzerinde gerilemesi ve yฤฑllฤฑk deฤiลiminin yรผzde 13 civarฤฑna inmesi, bu faktรถrรผn รงekirdek enflasyon รผzerinde aลaฤฤฑ yรถnlรผ etkide bulunabileceฤini gรถstermektedir. Ayrฤฑca, Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (TCMB) son yatฤฑrฤฑmcฤฑ toplantฤฑsฤฑnda belirttiฤi รผzere eylรผl sonuna kadar uzatฤฑlan hizmet sektรถrlerindeki KDV indiriminin tekrar uzatฤฑlmasฤฑ yรถnรผnde bir eฤilim olursa buradan gelebilecek 0,5-1,0 puan arasฤฑ yukarฤฑ yรถnlรผ etki de gรถzlenmeyebilir. Dolayฤฑsฤฑyla, TL’de ani deฤer kaybฤฑnฤฑn gรถzlenmediฤi durumda bile enflasyonun รถnรผmรผzdeki iki aylฤฑk dรถnemde yรผksek seyrini koruyacaฤฤฑnฤฑ, dรผลรผลรผn ise ancak son iki ayda gรถrรผlebileceฤini dรผลรผnรผyoruz. Enflasyonda yฤฑlฤฑn en iyi ihtimalle yรผzde 17-18 aralฤฑฤฤฑnda bitirmesi beklenebilir.”
TCMB’nin eylรผl ayฤฑ Para Politikasฤฑ Kurulu toplantฤฑsฤฑnda deฤiลiklik yapmayacaฤฤฑnฤฑ รถngรถren Bรผrรผmcekรงi, ancak para politikasฤฑ duruลuna iliลkin mesaj cรผmleleri deฤiลirse faizlerde indirim beklentisinin sonraki toplantฤฑlar iรงin gรผรงlenebileceฤini sรถzlerine ekledi.
“Geliลmeler, enflasyonda yukarฤฑ yรถnlรผ hareketin devamฤฑna iลaret ediyor”
Ahlatรงฤฑ Yatฤฑrฤฑm Menkul Deฤerler Araลtฤฑrma Mรผdรผrรผ Barฤฑล รrkรผn de eylรผl ayฤฑ enflasyonunda geรงen seneden baz etkisi ve TL’nin dolar karลฤฑsฤฑndaki kazanฤฑmฤฑ ile bir geri รงekilme ihtimalinden bahsedildiฤini, ancak kendisinin gฤฑda ve emtia fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล, maliyet unsurlarฤฑ ve devam eden salgฤฑnฤฑn olumsuz etkisi gibi nedenlerle beklentilerin รผzerinde bir rakam รถngรถrdรผฤรผnรผ sรถyledi.
Gฤฑda fiyatlarฤฑnda uzun bir sรผredir yรผkseliล yaลandฤฑฤฤฑna dikkati รงeken รrkรผn, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Yurt dฤฑลฤฑna bakฤฑnca orada enflasyon yรผkseliลinin nedenleri arasฤฑnda gฤฑda ve emtia fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล ile tedarik ve arz sorunlarฤฑ gibi maliyet unsurlarฤฑ รถne รงฤฑkฤฑyor. Bunlar henรผz ortadan kalkmadฤฑ ve bizi de etkiliyor doฤal olarak. Bu nedenle her ne kadar otomotiv sektรถrรผnde vergi matrahฤฑ indiriminin enflasyonu aลaฤฤฑ yรถnlรผ etkileyeceฤi ve baz etkisi ile beklentiler dรผลรผk kalsa da biz enflasyonun beklenti รผzeri geleceฤini tahmin ettik. Nitekim baktฤฑฤฤฑnฤฑzda gฤฑda ve alkolsรผz iรงecekler grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon, yรผzde 29 ile TรFE’den รงok รงok yรผksek, neredeyse 10 puan รผzerinde. Diฤer taraftan aฤustosta gรผรงlรผ bir turizm sezonu geรงirdik, kฤฑsฤฑtlamalar kaldฤฑrฤฑlฤฑnca geรงen yฤฑla gรถre รงok daha kuvvetli bir dรถnem geรงirdik. Bunun da enflasyonda etkisi var.”
รrkรผn, enflasyonda maliyet unsurlarฤฑnฤฑn รถnemine vurgu yaparak, รFE’nin aฤustosta yฤฑllฤฑk yรผzde 45 dรผzeyinde gerรงekleลtiฤini, bunun da tรผketici fiyatlarฤฑna yansฤฑtฤฑlmasฤฑnฤฑn gรถz รถnรผnde bulundurulmasฤฑ gerektiฤini ifade etti.
Yฤฑllฤฑk enflasyonun lokanta ve oteller grubunda yรผzde 21,48’lik, ulaลtฤฑrmada yรผzde 21,76’lฤฑk artฤฑล yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ, bu nedenle hizmet tarafฤฑnฤฑn da enflasyona olumsuz etki ettiฤini anlatan รrkรผn, “Tรผm bunlarฤฑn sonucunda enflasyonda bรถyle bir sonuรงla karลฤฑlaลtฤฑk. Eylรผl ayฤฑ enflasyonunda da eฤitim, giyim ve ayakkabฤฑ etkisini gรถrmeye baลlayacaฤฤฑz. Aynฤฑ zamanda turizm sezonu birรงok yerde ekim, kasฤฑma kadar uzatฤฑldฤฑ. Bunun da etkisini รถzelikle รFE tarafฤฑnda maliyetlerin yansฤฑtฤฑlmasฤฑ ve hizmet sektรถrรผ aรงฤฑsฤฑndan gรถreceฤiz. Bu geliลmeler, enflasyonda bir miktar yukarฤฑ yรถnlรผ hareketin devamฤฑna iลaret ediyor.” diye konuลtu.
Barฤฑล รrkรผn, dฤฑลarฤฑdan da enflasyon ithalatฤฑ olduฤuna iลaret ederek, “Delta varyantฤฑ ve bu kapsamda bazฤฑ รผlkelerde devam eden kฤฑsฤฑtlamalar enflasyon รผzerinde yukarฤฑ yรถnlรผ baskฤฑ yaratฤฑyor. Benim gรถrรผลรผme gรถre baz etkisinden ziyade enflasyonda bu tarz etkenlerle yรผkseliล yaลanacaฤฤฑna inanฤฑyorum. Enflasyonda yฤฑl sonunda yรผzde 17-18 civarฤฑnda seviyeler gรผndeme gelebilir.” dedi.
Bundan sonraki sรผreรงte TCMB’nin elinin faiz indirimi iรงin zayฤฑflayabileceฤini belirten รrkรผn, “Gelen sonuรงla enflasyon politika faizinin รผzerine geรงmiล oldu ve gรถzler Merkez Bankasฤฑ’na รงevrildi. ลu ana kadar faiz artฤฑrฤฑmฤฑ konusunda bir beklenti yoktu, daha รงok son รงeyrekte indirim yapฤฑlacaฤฤฑ yรถnรผndeydi ama enflasyon bu ลekilde yรผkseliลine devam ederse ben bunun TCMB tarafฤฑnฤฑ biraz zorlayabileceฤini dรผลรผnรผyorum. Eฤer baz etkisi daha aฤฤฑr basar da enflasyonda gerileme gรถrรผlรผrse TCMB faiz indirimi iรงin koลullarฤฑ zorlayacaktฤฑr.” ลeklinde konuลmasฤฑnฤฑ tamamladฤฑ.
