ABD’li bir yetkili ve ABD makamlarฤฑndan bilgi alan รผรง kiลiye gรถre, Trump yรถnetimi, Pekin’in son nadir toprak ihracatฤฑ kฤฑsฤฑtlamalarฤฑna misilleme olarak, dizรผstรผ bilgisayarlardan jet motorlarฤฑna kadar รin’e yapฤฑlan yazฤฑlฤฑm destekli ihracatฤฑn bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑnฤฑ kฤฑsฤฑtlamayฤฑ planlฤฑyor. Bu yeni adฤฑm, zaten yรผksek olan ABD-รin gerilimini daha da artฤฑrma potansiyeli taลฤฑyor.
Bu plan, masadaki tek seรงenek olmasa da, ABD yazฤฑlฤฑmฤฑ iรงeren veya ABD yazฤฑlฤฑmฤฑ kullanฤฑlarak รผretilen รผrรผnlerin kรผresel sevkiyatฤฑnฤฑ kฤฑsฤฑtlayarak รin’e โkritik yazฤฑlฤฑmโ ihracatฤฑnฤฑ yasaklama yรถnรผndeki Trump’ฤฑn bu ayฤฑn baลฤฑndaki tehdidini yerine getirecek.
10 Ekim’de Trump, sosyal medyada yaptฤฑฤฤฑ bir paylaลฤฑmda, 1 Kasฤฑm’a kadar รin’in ABD’ye yรถnelik sevkiyatlarฤฑna %100 ek gรผmrรผk vergisi uygulayacaฤฤฑnฤฑ ve โtรผm kritik yazฤฑlฤฑmlarโ รผzerinde yeni ihracat kontrolleri getireceฤini belirtti. Kaynaklar, bu รถnlemin uygulamaya konulmayabileceฤini de kaydetti.
Ancak iki kaynaฤa gรถre, bu tรผr kontrollerin deฤerlendiriliyor olmasฤฑ, Trump yรถnetiminin รin ile olan รงatฤฑลmayฤฑ dramatik bir ลekilde tฤฑrmandฤฑrmayฤฑ dรผลรผndรผฤรผnรผ gรถsteriyor ve ABD-รin geriliminin boyutunu gรถzler รถnรผne seriyor. Bu durum, piyasalar รผzerinde de baskฤฑ yaratฤฑyor.
Yรถnetim iรงindeki tartฤฑลmalar ve ABD-รin geriliminin kรผresel etkileri
ลu anda Yeni Amerikan Gรผvenliฤi Merkezi’nde gรถrev yapan eski ticaret yetkilisi Emily Kilcrease, โAรงฤฑkรงa gรถrรผlรผyor ki ABD bir koz arฤฑyor ve biz yazฤฑlฤฑm konusunda gerรงekten iyiyiz, bu yรผzden bu yรถnetimin bunu dรผลรผnmesi o kadar da ลaลฤฑrtฤฑcฤฑ deฤil,โ dedi. Ancak, bunun uygulanmasฤฑnฤฑn son derece zor olacaฤฤฑnฤฑ ve ABD endรผstrisi iรงin ters etki yaratacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
ABD borsa endeksleri bu haber รผzerine kฤฑsa sรผreli bir dรผลรผล yaลadฤฑ. S&P 500 %0,8, Nasdaq Bileลik endeksi ise %1,3 deฤer kaybetti, ancak daha sonra kayฤฑplarฤฑnฤฑ telafi etti. Beyaz Saray ve Ticaret Bakanlฤฑฤฤฑ yorum yapmaktan kaรงฤฑndฤฑ.
รin bรผyรผkelรงiliฤinin bir sรถzcรผsรผ, deฤerlendirilen ABD รถnlemleri hakkฤฑnda yorum yapmadฤฑ, ancak รin’in ABD’nin โtek taraflฤฑ uzun kol yargฤฑ yetkisi รถnlemleriโne karลฤฑ olduฤunu sรถyledi ve ABD’nin yanlฤฑล gรถrdรผฤรผ yolda ilerlemesi halinde โmeลru hak ve รงฤฑkarlarฤฑnฤฑ korumak iรงin kararlฤฑ รถnlemler alacaฤฤฑnaโ sรถz verdi. Bu aรงฤฑklama, iki รผlke arasฤฑndaki ABD-รin geriliminin tฤฑrmanma riskini bir kez daha ortaya koydu.
Kaynaklardan biri, yรถnetim yetkililerinin รin’e baskฤฑ yapmak iรงin bu รถnlemi aรงฤฑklayabileceklerini, ancak uygulamaya geรงmeyeceklerini sรถyledi. Bu hamle, รถzellikle teknoloji รผrรผnleri iรงin รin ile kรผresel ticareti aksatabilir ve tam olarak uygulanฤฑrsa ABD ekonomisine maliyet getirebilir.
Gรผmrรผk vergileri ve diplomatik sinyaller
Bu hamle, Biden yรถnetiminin 2022’de Moskova’ya uyguladฤฑฤฤฑ ve ABD teknolojisi kullanฤฑlarak รผretilen รผrรผnlerin Rusya’ya ihracatฤฑnฤฑ kฤฑsฤฑtlayan kurallarฤฑ anฤฑmsatฤฑyor.
Trump’ฤฑn Truth Social’daki paylaลฤฑmฤฑ, daha รถnce duyurulan Xi Jinping ile Gรผney Kore’de yapฤฑlacak toplantฤฑdan sadece รผรง hafta รถnce ve รin’in nadir toprak elementleri รผzerindeki ihracat kontrollerini รถnemli รถlรงรผde geniลletmesinden bir gรผn sonra geldi. Trump, paylaลฤฑmฤฑnda ayrฤฑca รin’i, รผrettiฤi รผrรผnler รผzerinde “bรผyรผk รถlรงekli ihracat kontrolleri” uygulamayฤฑ dรผลรผndรผฤรผ iรงin suรงladฤฑ.
Trump, tehditlerinin ardฤฑndan Pekin’e karลฤฑ tutumunu yumuลatmฤฑล gรถrรผnรผyor ve 12 Ekim’de โABD รin’e zarar vermek deฤil, yardฤฑm etmek istiyor!!!โ ลeklinde bir paylaลฤฑm yaptฤฑ. Daha รถnceki yumuลama giriลimlerine raฤmen, ABD-รin gerilimi ekonomik baskฤฑ yoluyla devam etti.
ABD Hazine Bakanฤฑ Scott Bessent Cuma gรผnรผ, bu ayฤฑn sonunda Gรผney Kore’de Trump ve Xi arasฤฑnda yapฤฑlacak toplantฤฑ รถncesinde, bu hafta Malezya’da รin Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ He Lifeng ile gรถrรผลmeyi beklediฤini sรถyledi. Bu diplomatik รงabalar, devam eden ABD-รin gerilimini hafifletme รงabalarฤฑ olarak yorumlandฤฑ.
