ฤฐki liderin 3. gรถrรผลmesi olan zirvenin gรผndeminde Tayvan, ticaret ve insan haklarฤฑ gibi zorlu konular vardฤฑ ancak gรถrรผลme taraflarฤฑn ilk aรงฤฑklamalarฤฑna gรถre olumlu bir havada geรงti.
รst dรผzey bir ABD’li yetkili, gรถrรผลmenin planlanandan uzun bir ลekilde yaklaลฤฑk 3 buรงuk saat sรผrdรผฤรผnรผ ve birรงok konuda “saฤlฤฑklฤฑ mรผzakereler” yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ bildirdi. Yetkili, beklendiฤi รผzere zirvede herhangi bir konuda รงฤฑฤฤฑr aรงacak bir geliลme yaลanmadฤฑฤฤฑnฤฑ da ekledi.
รin Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ Sรถzcรผsรผ Hua Chunying de “yapฤฑcฤฑ ve verimli” olarak nitelediฤi gรถrรผลmenin, karลฤฑlฤฑklฤฑ anlayฤฑลฤฑ geliลtirmeye yardฤฑmcฤฑ olduฤunu ifade etti.
ABD Baลkanฤฑ Biden, iki รผlke arasฤฑndaki rekabetin “aรงฤฑk รงatฤฑลmaya” dรถnรผลmemesini garantilemenin, iki รผlkenin de sorumluluฤu olduฤunu belirtti.
Gรถrรผลmenin baลฤฑnda ลi, Pekin’in ABD-รin iliลkilerini olumlu yรถnde ilerletmek รผzere รงalฤฑลmaya hazฤฑr olduฤu mesajฤฑnฤฑ verirken, iki รผlkenin birbirine saygฤฑ duymasฤฑnฤฑn ve “saฤlam” iliลkilere sahip olmanฤฑn รถnemine vurgu yaptฤฑ.
ลi ayrฤฑca “eski dostu Biden’ฤฑ yeniden gรถrdรผฤรผne sevindiฤini” de sรถyledi.
Reuters haber ajansฤฑna gรถre Biden da “Belki de daha resmi bir tonda baลlamalฤฑyฤฑm ama ikimiz birbirimize karลฤฑ hiรงbir zaman o kadar resmi de olmadฤฑk” dedi. Biden ayrฤฑca karลฤฑlฤฑklฤฑ olarak hep “รงok samimi ve aรงฤฑk sรถzlรผ” olduklarฤฑnฤฑ belirterek “hiรงbir zaman giderken, bir diฤerimizin aklฤฑndan neler geรงtiฤine dair soru iลaretlerimiz olmaz” dedi.
Ocak ayฤฑnda gรถrevi devralan Biden’la ลi ลu ana kadar 3 kez konuลtu, ancak bu zirve ilk ikili gรถrรผลme oldu.
รin lideri ลi, koronavirรผs salgฤฑnฤฑnฤฑn baลlamasฤฑndan bu yana รผlkesinden รงฤฑkmadฤฑ.
ABD basฤฑnฤฑ gรถrรผลme รถncesi, Biden’ฤฑn dosyasฤฑnda siber gรผvenlik, ticaret ve silahsฤฑzlanma konularฤฑ olduฤunu yazdฤฑ.
Beyaz Saray’dan geรงen Cuma yapฤฑlan aรงฤฑklamada da “ฤฐki lider ABD ile รin Halk Cumhuriyeti arasฤฑndaki rekabeti sorumlu ลekilde yรถnetmenin yollarฤฑnฤฑ ve รงฤฑkarlarฤฑmฤฑzฤฑn รถrtรผลtรผฤรผ konularda da iล birliฤi imkanlarฤฑnฤฑ arayacak” dendi.
ABD’deki “ABD-รin iliลkileriyle ilgili Ulusal Komite”ye geรงen hafta gรถnderdiฤi mektupta ลi, ABD ile iliลkileri rayฤฑna oturtmaya hazฤฑr olduklarฤฑnฤฑ belirtti ve “ฤฐล birliฤi tek doฤru seรงenek” yazdฤฑ.
ฤฐki sรผper gรผรง arasฤฑnda tansiyonu artฤฑran Tayvan gibi konular olsa da, iki รผlke Glasgow’daki COP26 ฤฐklim Deฤiลikliฤi Konferansฤฑ’nda ortak deklarasyon yayฤฑnlayarak uluslararasฤฑ toplumu ลaลฤฑrtmฤฑลtฤฑ.
Biden ne istiyor?
BBC News’ten Zhaoyin Feng’in haberine gรถre beklentiler dรผลรผk ama zirvenin gerรงekleลiyor olmasฤฑ bile baลlฤฑ baลฤฑna รถnemli bir sonuรง olacak. ฤฐki รผlke de son yฤฑllarda baล aลaฤฤฑ giden ikili iliลkileri onarmaya hevesli.
Gรผndemin ilk maddesi muhtemelen Tayvan olacak. รin Tayvan’a yรถnelik askeri baskฤฑsฤฑnฤฑ artฤฑrmak istediฤinin iลaretlerini verirken, Biden, ลi’den Tayvan Boฤazฤฑ’nda barฤฑลฤฑ sรผrdรผrmesini isteyecek. Biden bunun karลฤฑlฤฑฤฤฑnda Tayvan’ฤฑn baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑ ile ilgili herhangi tavฤฑr almayacaฤฤฑnฤฑn garantisini vermek zorunda kalacak.
Zirve ayrฤฑca Biden’ฤฑn, mevcut ABD yรถnetiminin รin stratejisinin ikili iliลkiler iรงin saฤlam bir รงerรงeve oluลturabileceฤi konusunda ลi’yi ikna edebilmesi iรงin bir fฤฑrsat olacak. Biden’ฤฑn รin doktrini, ABD Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Anthony Blinken tarafฤฑndan “gerektiฤinde rekabetรงi, mรผmkรผn olduฤunda iลbirlikรงi ve gerektiฤinde de hasฤฑm olunmasฤฑnฤฑ” รถngรถren bir strateji olarak รถzetlenmiลti.
ลi ne istiyor?
BBC News’ten Robin Brant’in haberine gรถre Tayvan ve diyalog – รin’in kaygฤฑlarฤฑnฤฑ รถzetleyen iki kelime.
รin’in doฤu kฤฑyฤฑsฤฑnda, kendi demokratik seรงilmiล baลkanฤฑ olan ada, Asya dฤฑลฤฑndakiler iรงin anlaลฤฑlmasฤฑ gรผรง bir konu olarak gรถrรผlebilir.
Ama Pekin iรงin Tayvan, hep “ana kara” ile yeniden birleลtirmek istediฤi “kaรงak bir bรถlge”. ลi bunun kaรงฤฑnฤฑlmaz olduฤu mesajฤฑnฤฑ veriyor ve bunu gerรงekleลtiren lider olarak “azizlik” mertebesine ulaลmak istiyor.
Ancak birkaรง hafta รถnce Biden, รin’in Tayvan’a saldฤฑrmasฤฑ durumunda Tayvan’ฤฑ savunacaklarฤฑnฤฑ sรถyleyerek “ABD’nin bu yรถnde bir taahhรผdรผ bulunuyor” demiลti. ลi’nin bu konuda Biden’dan aรงฤฑklama istemesi bekleniyor.
ฤฐkili iliลkiler zor bir yerde.
Beyaz Saray, istihbarat kurumlarฤฑndan istediฤi Covid-19 soruลturmalarฤฑna iki kez “รin’in Covid-19’un kaynaฤฤฑna dair soruลturma yapฤฑlmasฤฑna aรงฤฑk olmadฤฑฤฤฑ” yanฤฑtฤฑnฤฑ aldฤฑ.
Daha geรงen hafta Biden รin telekom ลirketine yรถnelik yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ da artฤฑrdฤฑ.
