ABD kendi vatandaลlarฤฑnฤฑn yurt dฤฑลฤฑ yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ mercek altฤฑnda tutarken, yabancฤฑlarฤฑn รผlkedeki yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ, vatandaลฤฑ olduklarฤฑ hรผkรผmetlere bildirmeyerek dรผnyanฤฑn en bรผyรผk vergi cennetine dรถnรผลรผyor.
Uluslararasฤฑ vergi uzmanlarฤฑ, Ekonomik ฤฐลbirliฤi ve Kalkฤฑnma รrgรผtรผ (OECD) ile Avrupa Konseyi iล birliฤinde hazฤฑrlanan “Vergi Konularฤฑnda Karลฤฑlฤฑklฤฑ ฤฐdari Yardฤฑmlaลma Anlaลmasฤฑ”nฤฑ imzalamayan ABDโnin, servetlerine yeni sฤฑฤฤฑnak arayฤฑลฤฑna รงฤฑkan dรผnya zenginlerinin gรถzde adresi olduฤuna iลaret ediyor.
Bugรผne kadar 100’e yakฤฑn รผlkenin imzaladฤฑฤฤฑ sรถz konusu anlaลma kapsamฤฑnda oluลturulan “Ortak Raporlama Standartlarฤฑ” (CRS), รผye รผlkelerdeki finansal kuruluลlarฤฑn diฤer รผlke vatandaลlarฤฑna iliลkin hesap bilgilerini ilgili hรผkรผmetlere otomatik olarak bildirmesini รถngรถrรผyor.
Bรถylece servet sahiplerinin vergi yรผkรผnden kaรงabilmek iรงin baลvurduฤu denizaลฤฑrฤฑ off-shore hesaplarฤฑnฤฑn tespit edilip vergilendirilmelerini saฤlayacak anlaลmayฤฑ ฤฐsviรงre, Cayman Adalarฤฑ, Singapur ve Hong Kong gibi vergi cenneti olarak bilinen รผlkeler bile imzaladฤฑ.Buna karลฤฑn ABD’nin tรผm uluslararasฤฑ baskฤฑlara raฤmen anlaลmaya yanaลmamasฤฑ tepki topluyor.
Sistem nasฤฑl iลliyor
Amerikan yasalarฤฑna gรถre, รผlke dฤฑลฤฑnda yaลayan yabancฤฑlarฤฑn ABD sฤฑnฤฑrlarฤฑ iรงindeki yatฤฑrฤฑmlarฤฑndan kazandฤฑklarฤฑ pasif gelirler vergiye tabi tutulmuyor. Daha da รถnemlisi bu gelirler, ABD’nin, OECD’nin bilgi paylaลฤฑm anlaลmasฤฑnฤฑ imzalamamasฤฑ nedeniyle yabancฤฑlarฤฑn kendi รผlkelerindeki vergi kurumlarฤฑna rapor edilemiyor.Bรถylece ฤฐsviรงre ve Cayman Adalarฤฑ gibi bรถlgelerdeki hesaplardan ABD’ye taลฤฑnan para, adeta tereyaฤฤฑndan kฤฑl รงeker gibi vergiden kaรงฤฑrฤฑlฤฑyor.
ABD iki yรผzlรผ davranฤฑyor
Ancak ABD hรผkรผmeti, kendi vatandaลlarฤฑnฤฑn yurt dฤฑลฤฑndaki mal varlฤฑklarฤฑ ve gelirlerini vergiden kaรงฤฑrmasฤฑnฤฑ รถnlemek amacฤฑyla 2010 yฤฑlฤฑnda Yabancฤฑ Hesaplar Vergi Uyum Yasasฤฑโnฤฑ (FATCA) รงฤฑkarttฤฑ.
FATCAโyla yabancฤฑ รผlkelerdeki finansal kuruluลlarฤฑnฤฑn, Amerikalฤฑ kiลi ve kurumlarฤฑn sahip olduklarฤฑ hesaplarฤฑ ABD vergi makamlarฤฑna raporlamasฤฑnฤฑ ลart koลan ABD, bu yasaya uymayan kuruluลlara yรผzde 30 stopaj vergisi uyguluyor. Dolayฤฑsฤฑyla ABD finansal piyasalarฤฑnda iลlem yapmak isteyen yabancฤฑ finans ลirketleri, her seferinde ceza รถdememek iรงin FATCA’ya uymak zorunda kalฤฑyor.
Merkezi Virginia’da bulunan Tax Analysts’in Kฤฑdemli Vergi Politikasฤฑ Uzmanฤฑ Robert Goulder, yaptฤฑฤฤฑ deฤerlendirmede, ABD’nin, yabancฤฑ finansal kuruluลlarฤฑ kendisine bilgi vermeye zorlamasฤฑna raฤmen aynฤฑ kuralฤฑ ABD’deki ลirketlere uygulamamasฤฑnฤฑ “iki yรผzlรผlรผk” olarak nitelendirdi.
Goulder, “ABD, verdiฤi vaaza kendisi uymuyor. FATCA’nฤฑn uygulamalarฤฑ karลฤฑlฤฑklฤฑ deฤil. Yani ABD bankalarฤฑnฤฑn, diฤer รผlkelerdeki bankalar gibi yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlarla ilgili bilgileri paylaลmasฤฑ gerekmiyor. Bunun nedeni de aรงฤฑk; ekonomimiz bankalardaki yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmlardan fayda saฤlฤฑyor” gรถrรผลรผnรผ paylaลtฤฑ.
Hesaplarฤฑn yรผzde 30’u yabancฤฑlara ait
Yabancฤฑlarฤฑn ABD’deki yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn miktarฤฑna yรถnelik bir soru รผzerine, Florida Bankacฤฑlar Derneฤinin araลtฤฑrmasฤฑna atฤฑfta bulunan Goulder, bรถlge bankalarฤฑndaki mevduat ve tasarruf hesaplarฤฑnฤฑn yรผzde 30’unun ABD’de yerleลik olmayan yabancฤฑlara (non-resident alien) ait olduฤunu aktardฤฑ.
Goulder, baลta Miami olmak รผzere Gรผney Florida’nฤฑn, Latin Amerika ve Karayipler’in finansal merkezi olduฤunu, รถzellikle Kรผbalฤฑ ve Venezuelalฤฑ zenginlerin paralarฤฑnฤฑ bu bรถlgedeki bankalarda tuttuklarฤฑnฤฑ dile getirdi.
ABD’de yerleลik olmayan yabancฤฑlara ait banka hesaplarฤฑnฤฑn, รผlkenin her eyaletinde aynฤฑ seviyede bulunmasa da Wall Street’te daha da yรผksek olabileceฤine iลaret eden Goulder, ABDโnin CRSโyi imzalamamasฤฑnฤฑ, gizlilik ve vergi avantajฤฑ arayan yabancฤฑlarฤฑn Amerikan finans sektรถrรผ iรงin bรผyรผk รถnem taลฤฑmasฤฑna dayandฤฑrdฤฑ.
Goulder, “Amerika’nฤฑn politikasฤฑ her ne nedenle olursa olsun iki yรผzlรผ. Eฤer X รผlkesi, Y รผlkesinden vatandaลlarฤฑnฤฑn off-shore hesaplarฤฑyla ilgili bilgi almak istiyorsa bu anlaลma karลฤฑlฤฑklฤฑ olmalฤฑ. OECD ve AB bunun farkฤฑnda, รงรผnkรผ CRS’nin en รถnemli taahhรผdรผ karลฤฑlฤฑklฤฑ bilgi deฤiลimini saฤlamak. Ancak bu ilke FATCA’da yok. CRS รงift ลeritli, FATCA ise tek ลeritli yola benziyor” ifadelerini kullandฤฑ.
ABD finansal gรผcรผnรผ kullanฤฑyor
ABD’nin neden ฤฐsviรงre gibi uluslararasฤฑ baskฤฑyla CRS’ye katฤฑlmaya ikna edilemediฤi sorusunu ise Goulder, “ABD, dรผnyanฤฑn en bรผyรผk finans sektรถrรผne sahip ve bundan kaynaklanan pazarlฤฑk gรผcรผnรผ kullanarak uluslararasฤฑ baskฤฑlarฤฑ bertaraf edebiliyor. ABD’ye Hazine ve Dฤฑลiลleri bakanlฤฑklarฤฑ dรผzeyinde baskฤฑ var. Yabancฤฑ yetkililer, ABD’li mevkidaลlarฤฑna ‘Eฤer size FATCA yoluyla bilgi vermemizi istiyorsanฤฑz bilgi paylaลฤฑmฤฑnฤฑ karลฤฑlฤฑklฤฑ yapalฤฑm’ รถnerisinde bulunuyorlar. Ancak ABD’li yetkililer ellerini havaya kaldฤฑrฤฑp, ‘Elimize bilgi geรงerse sizinle paylaลฤฑrฤฑz ama paravan ลirketlerin ardฤฑnda kimin olduฤunu bilmiyoruz ve bu yasalar federal deฤil, eyalet yasalarฤฑ olduฤu iรงin yapabileceฤimiz bir ลey yok’ yanฤฑtฤฑnฤฑ veriyorlar” ลeklinde yanฤฑtladฤฑ.
Goulder, รถzellikle Meksika’nฤฑn bu konuda birรงok giriลimde bulunduฤunu, รผlkede orta ve yรผksek gelire sahip birรงok kiลinin vergi รถdememek iรงin servetlerini ABD bankalarฤฑna yatฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑn ortaya รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Paravan ลirketlerle gizlilik cenneti
ABD’nin CRS’ye katฤฑlmamasฤฑ รผlkenin vergi cennetine dรถnรผลmesini saฤlayan tek faktรถr deฤil. ABD yasalarฤฑnฤฑn paravan ลirketlere imkan tanฤฑmasฤฑ da bu aรงฤฑdan รถnemli rol oynuyor. ABDโdeki bazฤฑ eyaletler, kurulan ลirketlerin asฤฑl hissedarlarฤฑ ya da sahiplerinin kayฤฑtlara geรงmesini gerektirmiyor.Yabancฤฑlarฤฑn yatฤฑrฤฑm yaptฤฑฤฤฑ varlฤฑk yรถnetimi ลirketlerinin, ofislerini ABD’deki finans merkezlerinden yรผzlerce mil uzaktaki Nevada, Wyoming ve South Dakota gibi metruk eyaletlere aรงmasฤฑnฤฑn ardฤฑnda da bu yatฤฑyor. Bu durum, ABD’nin sadece vergi kaรงฤฑrmak iรงin deฤil kara para aklama faaliyetleri iรงin de en รงok tercih edilen รผlkelerden biri olmasฤฑna yol aรงฤฑyor.
Goulder, bu konuda da ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Para ilk baลta Delaware, Nevada, Wyoming gibi eyaletlere geliyor ama buralarda kalmฤฑyor. Bu eyaletler, paravan ลirketlere imkan tanฤฑmasฤฑyla รผnlรผ gizlilik cennetleri. รรผnkรผ bu eyaletlerde kurulan paravan ลirketlerin arkasฤฑnda kim var bulamazsฤฑnฤฑz. Bu ลirketler bu yรผzden buralarda kuruluyor ancak para รผlkenin diฤer bรถlgelerindeki yatฤฑrฤฑmlarla deฤerlendiriliyor. Gizlilik vergi kaรงฤฑrmayฤฑ amaรงlayanlarฤฑn ‘olmazsa olmaz’ฤฑ. Bugรผnรผn kรผresel ekonomisinde gizlilik cenneti olmadan, vergi cenneti olunmaz. Uzun lafฤฑn kฤฑsasฤฑ, ABD dรผnyanฤฑn en bรผyรผk vergi cenneti oldu.”
ABD suรงlularฤฑn iลini kolaylaลtฤฑrฤฑyor
Merkezi ฤฐngiltere’de bulunan baฤฤฑmsฤฑz araลtฤฑrma kuruluลu Tax Justice Network’รผn Vergi Danฤฑลmanฤฑ Andres Knobel de AA muhabirinin konuya iliลkin sorularฤฑnฤฑ yanฤฑtladฤฑ.
Knobel, dรผnyanฤฑn en bรผyรผk vergi cenneti olma yolunda hฤฑzla ilerleyen ABDโnin, suรงlularฤฑn iลini kolaylaลtฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ iddia ederek, “ABD, sahibi belirsiz anonim ลirketleri ve bunlara iliลkin resmi kayฤฑtlarฤฑn veya merkezi bir bilgi toplama sisteminin olmamasฤฑ nedeniyle vergi kaรงฤฑrmayฤฑ ve para aklamayฤฑ daha kolay hale getiriyor” diye konuลtu.
Buna ilaveten ABDโnin birรงok รผlke ve finans merkezinin aksine OECDโnin otomatik bilgi paylaลฤฑm standartlarฤฑna inatla karลฤฑ รงฤฑkmasฤฑnฤฑn durumu daha da kรถtรผleลtirdiฤini anlatan Knobel, “ABD, CRSโden kurtulmak isteyen vergi kaรงakรงฤฑlarฤฑnฤฑn ve diฤer suรงlularฤฑn gรถzdesi haline geliyor” dedi.
Geliลen รผlkeleri kimse dรผลรผnmรผyor
Knobel, ABDโnin bilgi paylaลฤฑmฤฑ konusunda riyakar davrandฤฑฤฤฑna iลaret ederek, aslฤฑnda hiรงbir geliลmiล รผlkenin vergi ลeffaflฤฑฤฤฑnฤฑ geliลen รผlkeler iรงin istemediฤini savundu.
OECDโnin hazฤฑrladฤฑฤฤฑ CRSโnin, FATCAโdan daha iyi olmasฤฑna karลฤฑn eksiklikleri bulunduฤunu sรถyleyen Knobel, รถzellikle geliลen รผlkelerden vergi cennetlerine kaรงฤฑrฤฑlan verginin, geliลmiล รผlkelerin umurunda olmadฤฑฤฤฑnฤฑ ileri sรผrdรผ.
Knobel, “Geliลen รผlkelerin vergi konularฤฑnda gereken iล birliฤini ne zaman gรถreceklerini kimse bilmiyor. ABD’nin ve diฤer vergi cennetlerinin eylemleri, sadece kendi vatandaลlarฤฑnฤฑn vergi kaรงฤฑrmasฤฑnฤฑ รถnlemek istediklerini gรถsteriyor. Ancak vatandaลฤฑ olmayanlarฤฑn vergi kaรงฤฑrmasฤฑna karลฤฑ hiรงbir ลey yapmฤฑyorlar hatta kaynaฤฤฑnฤฑn yasal olup olmamasฤฑna bakmaksฤฑzฤฑn, onlarฤฑn paralarฤฑnฤฑ รงekmeye uฤraลฤฑyorlar” gรถrรผลรผnรผ paylaลtฤฑ.
