ABD’de 2021’in ilk gรผnรผnde istisnai olarak toplanan Senato, Trump’ฤฑn 23 Aralฤฑk’ta veto ettiฤi 740 milyar dolarlฤฑk Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasa (NDAA) tasarฤฑsฤฑnฤฑ oyladฤฑ.
Oylamada 13 hayฤฑr oyuna karลฤฑlฤฑk 81 senatรถrรผn evet oyunu alan tasarฤฑ kabul edildi. Tasarฤฑ, Temsilciler Meclisi’nin ardฤฑndan Senato’da da 3’te 2 รงoฤunlukla geรงtiฤi iรงin Trump’ฤฑn veto yetkisini aลmฤฑล oldu.
Sรถz konusu bรผtรงe tasarฤฑsฤฑ, 4 yฤฑllฤฑk gรถrev sรผreci iรงinde Trump’ฤฑn veto yetkisini aลarak yasalaลan ilk tasarฤฑ olarak kayฤฑtlara geรงti.
Trump, aralฤฑk ayฤฑ baลฤฑnda Kongre’de kabul edilen 740 milyar dolarlฤฑk savunma bรผtรงe tasarฤฑsฤฑnฤฑ 23 Aralฤฑk’ta veto etmiลti.
Trump, tasarฤฑyฤฑ veto ederken, Almanya ve Gรผney Kore’deki Amerikan askerlerinin sayฤฑlarฤฑnฤฑn azaltฤฑlmasฤฑnฤฑ รถnlemesi, sosyal medya ลirketlerinin yasal olarak daha fazla sorumlu tutulmasฤฑna imkan tanฤฑyacak dรผzenlemeyi yapmamasฤฑ ve konfederasyon dรถnemi komutanlarฤฑnฤฑn isimlerinin kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ gibi sebeplerle eleลtirmiลti.
Yasalaลan tasarฤฑda neler var
Savunma Bakanlฤฑฤฤฑ (Pentagon) iรงin 635,5 milyar dolarฤฑ temel bรผtรงe, 69 milyar dolarฤฑ savaล fonu olarak bilinen “Denizaลฤฑrฤฑ Muhtemel Operasyonlar Fonu”, 8,9 milyar dolarฤฑ ise tasarฤฑnฤฑn yetki alanlarฤฑ dฤฑลฤฑndaki savunmaya iliลkin harcamalar olmak รผzere 713,4 milyar dolar bรผtรงe ayrฤฑlฤฑyor.
Bunun yanฤฑ sฤฑra Enerji Bakanlฤฑฤฤฑ bรผtรงesi altฤฑnda, nรผkleer kapasiteye iliลkin savunma harcamalarฤฑ iรงin 26,6 milyar dolar bรผtรงe belirleniyor.
รinโe karลฤฑ “Pasifik Caydฤฑrฤฑcฤฑlฤฑk ฤฐnisiyatifi”nin kurulmasฤฑ รถngรถrรผlรผrken, ABDโnin Pasifik bรถlgesindeki askeri gรผcรผnรผ tahkim etmek, bรถlgedeki ortak ve mรผttefiklere destek vermek รผzere bu inisiyatif iรงin Hint-Pasifik Kuvvetleri Komutanlฤฑฤฤฑnฤฑn bรผtรงesine ek 2,2 milyar dolar fon ayrฤฑlฤฑyor.
Rusya ile askeri iliลki sฤฑnฤฑrlamalarฤฑnฤฑ artฤฑrฤฑyor
Yasalaลan tasarฤฑda, ABD ordusunun Rus ordusu ile iliลkilerine yรถnelik kฤฑsฤฑtlamalarฤฑnฤฑn artฤฑrฤฑlmasฤฑ ve Rusyaโnฤฑn Kฤฑrฤฑmโdaki egemenliฤini tanฤฑyacak fiil ve faaliyetlerin yasaklanmasฤฑna iliลkin maddeler dikkati รงekiyor.
Rusyaโya yรถnelik faaliyetler kapsamฤฑnda, tasarฤฑ, Ukraynaโya 75 milyonu silah olmak รผzere 250 milyon dolarlฤฑk savunma yardฤฑmฤฑ yapฤฑlmasฤฑnฤฑ da ลart koลuyor.
Yasalaลan tasarฤฑda, Avrupa Caydฤฑrฤฑcฤฑlฤฑk ฤฐnisiyatifi iรงin รถnceki bรผtรงe yasalarฤฑnda belirlenen 3,7 milyar dolarlฤฑk fonun tamamฤฑnฤฑn, bu bรผtรงe kapsamฤฑnda da saฤlanmasฤฑ isteniyor.
Almanya ve Koreโde asker sayฤฑsฤฑnฤฑn azaltฤฑlmasฤฑnฤฑ yasaklฤฑyor
ABD Baลkanฤฑ Trumpโฤฑn, Almanya ve Gรผney Koreโden asker รงekme planฤฑna iliลkin ise tasarฤฑda, gerekli ลartlar teyit edilmediฤi sรผrece Gรผney Koreโdeki asker sayฤฑsฤฑnฤฑn 28 bin 500โรผn altฤฑna, Almanyaโdaki asker sayฤฑsฤฑnฤฑn ise deฤerlendirme sรผreci tamamlanmadan 34 bin 500โรผn altฤฑna dรผลรผrรผlmesi yasaklanฤฑyor.
ABD askerlerinin, Finlandiyaโdaki Avrupa Hibrit Tehditlerle Mรผcadele ฤฐรงin Eฤitim Merkezinin eฤitimlerine katฤฑlmasฤฑnฤฑ ลart koลan tasarฤฑda, ฤฐsrail, Tayvan, Baltฤฑk รผlkeleri, Hindistan, Vietnam ve Japonyaโya yapฤฑlan askeri yardฤฑmlarฤฑn sรผrdรผrรผlmesi talep edildi.
ABD Hava Kuvvetlerinin, gรผcรผnรผn ortalama 386 filo veya 3 bin 850 savaล uรงaฤฤฑna ulaลtฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑ รถngรถren tasarฤฑ, birรงok savaล uรงaฤฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra 93 F-35 uรงaฤฤฑnฤฑn alฤฑnmasฤฑ iรงin yetki veriyor.
Tasarฤฑda, Tรผrkiyeโnin aldฤฑฤฤฑ 6 F-35 uรงaฤฤฑnฤฑn da ABD Hava Kuvvetlerince kullanฤฑlmasฤฑ iรงin gerekli yetkilendirme yapฤฑlฤฑyor.
Askeri รผslerdeki generallerin isimlerinin kaldฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑ รถngรถrรผyor
ABD vatandaลฤฑ siyahi George Floydโun รถldรผrรผlmesinden sonra yaลanan olaylarda gรผndeme gelen Konfederasyoncu generallerin isim ve heykellerinin kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ da tasarฤฑda yer aldฤฑ.
Tasarฤฑnฤฑn ilgili maddelerinde, Konfederasyoncu generallerin isimlerinin รผslerden kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ iรงin bir komisyon kurulmasฤฑ ve bu komisyonun 3 yฤฑlda gerekli tavsiyeleri iรงeren rapor hazฤฑrlamasฤฑ ลartฤฑ konuldu.
Savunma bรผtรงesi tasarฤฑsฤฑnda, Tรผrkiyeโnin S-400โleri teslim almasฤฑnฤฑn ABD Hasฤฑmlarฤฑna Yaptฤฑrฤฑm Yoluyla Mรผcadele Yasasฤฑ (CAATSA) kapsamฤฑnda, Rusya ile รถnemli boyutta bir iลlem olarak kabul edildi ve NDAAโnฤฑn yasalaลmasฤฑndan sonra 30 gรผn iรงinde Tรผrkiyeโde S-400 alฤฑmฤฑna mรผdahil olanlara CAATSA yaptฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn uygulanmasฤฑ talep edildi.
Tasarฤฑda, Baลkan’ฤฑn CAATSA kapsamฤฑnda belirtilen 12 maddeden en az 5โini uygulamasฤฑ, yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn “ithal edilen mallarฤฑ” kapsamamasฤฑ istendi.
Ancak Trump yรถnetimi Tรผrkiye’ye zaten sรถz konusu yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ uyguladฤฑฤฤฑ iรงin yeniden yaptฤฑrฤฑm uygulanmasฤฑ beklenmiyor.
