AB Komisyonu Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Maros Sefcovic, ฤฐngiltere‘de hรผkรผmetin Brexit ayrฤฑlฤฑk anlaลmasฤฑnฤฑn parรงasฤฑ olan Kuzey ฤฐrlanda Protokolรผ’nรผ tek taraflฤฑ deฤiลtirmeyi รถngรถren yasa tasarฤฑsฤฑnฤฑ parlamentoya sunmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan atฤฑlacak adฤฑmlara iliลkin Brรผksel’de basฤฑn toplantฤฑsฤฑ dรผzenledi.
Uluslararasฤฑ bir anlaลmayฤฑ tek taraflฤฑ olarak deฤiลtirmenin hiรงbir hukuki ve siyasi gerekรงesi olamayacaฤฤฑnฤฑ belirten Sefcovic, “Uluslararasฤฑ bir anlaลmayฤฑ tek taraflฤฑ olarak deฤiลtirme kapฤฑsฤฑnฤฑn aรงฤฑlmasฤฑ uluslararasฤฑ hukukun ihlalidir.” dedi.
Sefcovic, ฤฐngiltere’nin giriลiminin “yasa dฤฑลฤฑ” olduฤunu vurgulayarak, ฤฐngiliz hรผkรผmetinin hazฤฑrladฤฑฤฤฑ tasarฤฑnฤฑn karลฤฑlฤฑklฤฑ gรผvene ve saygฤฑya zarar verdiฤini, ayrฤฑca belirsizliฤe neden olduฤunu sรถyledi.
“AB Komisyonu bugรผn Kuzey ฤฐrlanda Protokolรผ’nรผn รถnemli kฤฑsฤฑmlarฤฑna uymadฤฑฤฤฑ iรงin Birleลik Krallฤฑk’a yรถnelik yasal iลlem baลlatmaya karar verdi” diyen Sefcovic, sรถz konusu hukuki sรผrecin geรงen yฤฑl yapฤฑcฤฑ bir atmosfer ortaya รงฤฑkarmak iรงin dondurulduฤunu anฤฑmsattฤฑ.
Sefcovic, “ฤฐngiliz hรผkรผmetinin kararฤฑ bize harekete geรงmekten baลka seรงenek bฤฑrakmadฤฑ.” ifadesini kullandฤฑ.
ฤฐngiltere’ye karลฤฑ tarฤฑmsal รผrรผnlerin gรถnderilmesi konusunda geรงen yฤฑl baลlatฤฑlan hukuku ihlal sรผrecini ilerleteceklerini belirten Sefcovic, ฤฐngiltere’nin 2 ay iรงinde yanฤฑt vermemesi halinde konuyu Avrupa Adalet Divanฤฑ’na gรถtรผrebileceklerini bildirdi.
Sefcovic, ฤฐngiltere’ye karลฤฑ, Kuzey ฤฐrlanda’daki sฤฑnฤฑr kontrol noktalarฤฑnda yeterli personel ve altyapฤฑ saฤlamadฤฑฤฤฑ, AB’ye gerekli ticari istatistik verilerini vermediฤi gerekรงeleriyle 2 yeni hukuku ihlal sรผreci baลlattฤฑklarฤฑnฤฑ da sรถyledi.
ฤฐngiltere, protokolรผ deฤiลtirmek istiyor
ฤฐngiltere’de hรผkรผmet, geรงen pazartesi gรผnรผ, Kuzey ฤฐrlanda Protokolรผ’nรผn tek taraflฤฑ deฤiลtirilmesini รถngรถren yasa tasarฤฑsฤฑnฤฑ parlamentoya sundu.
Tasarฤฑ, Birleลik Krallฤฑk’ฤฑ oluลturan ฤฐngiltere, Galler ve ฤฐskoรงya’dan Kuzey ฤฐrlanda’ya giden mallarฤฑn gรผmrรผฤe tabi tutulmasฤฑ zorunluฤunu bรผyรผk รถlรงรผde kaldฤฑrฤฑyor.
Tasarฤฑya gรถre, Kuzey ฤฐrlanda’da kalacak mallar, gรผmrรผk kontrolรผne gerek duyulmadan “yeลil ลerit” รผzerinden taลฤฑnabilecek. Ancak ฤฐrlanda Cumhuriyeti dolayฤฑsฤฑyla AB’ye gidecek mallar ise “kฤฑrmฤฑzฤฑ ลerit” uygulamasฤฑyla gรผmrรผฤe tabi tutulacak.
Kuzey ฤฐrlanda’daki iลletmeler, AB veya ฤฐngiltere regรผlasyonlarฤฑndan birini seรงebilecek. Dolayฤฑsฤฑyla AB regรผlasyonlarฤฑnca uygun gรถrรผlmeyen mallar da Kuzey ฤฐrlanda’da satฤฑlabilecek.
Ayrฤฑca, anlaลmazlฤฑk durumunda artฤฑk Avrupa Adalet Divanฤฑ deฤil, ฤฐngiliz mahkemeleri son sรถzรผ sรถyleyecek.
Tartฤฑลmalฤฑ Kuzey ฤฐrlanda Protokolรผ
Brexit anlaลmasฤฑnฤฑn bir parรงasฤฑ olan protokol, Birleลik Krallฤฑk’ฤฑn parรงasฤฑ olan Kuzey ฤฐrlanda ile AB รผyesi ฤฐrlanda Cumhuriyeti arasฤฑndaki ticareti dรผzenliyor.
Protokole gรถre, Brexit’e raฤmen Kuzey ฤฐrlanda, AB’nin Gรผmrรผk Birliฤi kurallarฤฑna tabi olmaya devam ediyor, Birleลik Krallฤฑk’ฤฑn geri kalanฤฑyla ticareti ise Kuzey ฤฐrlanda limanlarฤฑnda gรผmrรผฤe tabi tutuluyor.
Katolik ayrฤฑlฤฑkรงฤฑlar ile ฤฐngiltere’yle birlik yanlฤฑsฤฑ Protestanlar arasฤฑndaki savaลฤฑ sona erdiren Belfast Anlaลmasฤฑ gereฤi, kontrollerin yapฤฑlabildiฤi fiziki bir kara sฤฑnฤฑrฤฑ oluลturulamฤฑyor. Bu yรผzden kontrollerin ancak denizde yapฤฑlmasฤฑ kararlaลtฤฑrฤฑlsa da ฤฐngiliz hรผkรผmeti uzun sรผredir deฤiลiklik talep ediyor.
Ayrฤฑca, Kuzey ฤฐrlanda’da ฤฐngiltere’yle birlik yanlฤฑsฤฑ Demokratik Birlik Partisi de (DUP) protokolรผn iptal edilmesini ya da en azฤฑndan deฤiลtirilmesini istiyor. Parti, Londra’ya baskฤฑ yapabilmek iรงin mayฤฑs ayฤฑndaki yerel seรงimler sonrasฤฑ Kuzey ฤฐrlanda’da yeni yรถnetimin oluลturulmasฤฑnฤฑ engelliyor.
