Tรผrkiye ฤฐลรงi Sendikalarฤฑ Konfederasyonu (TรRK-ฤฐล), Mayฤฑs ayฤฑ aรงlฤฑk ve yoksulluk sฤฑnฤฑrฤฑ araลtฤฑrmasฤฑna gรถre, dรถrt kiลilik ailenin aรงlฤฑk sฤฑnฤฑrฤฑ 2,124 liraya yรผkselerek mevcut net asgari รผcreti geรงerken, yoksulluk sฤฑnฤฑrฤฑ 6,918 liraya yรผkseldi.
Evli olmayan-รงocuksuz bir รงalฤฑลanฤฑn โyaลama maliyetiโ ise aylฤฑk 2,625 lira oldu.
Tรผrk-ฤฐล Araลtฤฑrmasฤฑnฤฑn Mayฤฑs 2019 ayฤฑ sonucuna gรถre:
– Dรถrt kiลilik bir ailenin saฤlฤฑklฤฑ, dengeli ve yeterli beslenebilmesi iรงin yapmasฤฑ gereken aylฤฑk gฤฑda harcamasฤฑ tutarฤฑ (aรงlฤฑk sฤฑnฤฑrฤฑ) 2.123,93 lira,
– Gฤฑda harcamasฤฑ ile birlikte giyim, konut (kira, elektrik, su, yakฤฑt), ulaลฤฑm, eฤitim, saฤlฤฑk ve benzeri ihtiyaรงlar iรงin yapฤฑlmasฤฑ zorunlu diฤer aylฤฑk harcamalarฤฑnฤฑn toplam tutarฤฑ ise (yoksulluk sฤฑnฤฑrฤฑ) 6.918,33 lira ve
– Evli olmayan-รงocuksuz bir รงalฤฑลanฤฑn โyaลama maliyetiโ ise aylฤฑk 2.625,42 lira olarak hesaplandฤฑ.
Tรผrk-ฤฐล aรงฤฑklamasฤฑnda ลu deฤerlendirmeler yapฤฑldฤฑ:
โรlkede yaลanmakta olan yรผksek fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑn olumsuz sonucu รงalฤฑลanlarฤฑn geรงim koลullarฤฑnฤฑn bozulmasฤฑnda kendini gรถstermektedir. รzellikle รผcretli รงalฤฑลanlarฤฑn ve emeklilerinin, dรผลรผk gelirlilerin harcamalarฤฑ iรงinde รถnemli aฤฤฑrlฤฑฤฤฑ olan gฤฑda fiyatlarฤฑndaki artฤฑล hesaplanan tรผketici enflasyonun รผzerinde geliลme gรถsteriyor. ฤฐktisaden dar ve sabit gelirli kesimlerin karลฤฑ karลฤฑya kaldฤฑฤฤฑ geรงim ลartlarฤฑ, yerel seรงimler sonrasฤฑ sรผren seรงim tartฤฑลmalarฤฑnฤฑn gรถlgesinde kaldฤฑ. Dรถrt kiลilik bir ailenin sadece gฤฑda iรงin yapmasฤฑ gereken zorunlu harcama tutarฤฑ yฤฑlฤฑn ilk beล ayฤฑ sonunda 183 lira arttฤฑ ve yรผrรผrlรผkteki asgari รผcretin gerisinde kaldฤฑ. Aynฤฑ ลekilde bir รงalฤฑลanฤฑn sadece kendisi iรงin yapmasฤฑ gereken harcama tutarฤฑnฤฑ karลฤฑlayabilmesi iรงin net asgari รผcretin aylฤฑk 632 lira artmasฤฑ gerekiyor.
โUluslararasฤฑ รalฤฑลma รrgรผtรผโnรผn (ILO) kuruluลunun yรผz yฤฑla ulaลtฤฑฤฤฑ gรผnรผmรผzde, insan onuruna yaraลฤฑr bir yaลamฤฑ sรผrdรผrebilme imkรขnฤฑ รงoฤu รผcretli รงalฤฑลan iรงin mรผmkรผn olmadฤฑ. ฤฐลรงinin kendisi ve ailesinin iรงin yetecek bir รผcreti elde etmesi, uygulanan ekonomik ve sosyal politikalarla saฤlanamadฤฑ.โ
TรRK-ฤฐล verilerine gรถre; Mayฤฑs ayฤฑ iรงin hesaplanan 2,124 lira aรงlฤฑk sฤฑnฤฑrฤฑ ve 2,625 lira olan bir kiลinin yaลama maliyeti hesaplamasฤฑna raฤmen bekรขr bir iลรงi iรงin geรงerli net asgari รผcret tutarฤฑ 2019 yฤฑlฤฑnฤฑn tamamฤฑ iรงin aylฤฑk 2,020 liradฤฑr. Buna karลฤฑlฤฑk en dรผลรผk kamu รงalฤฑลanฤฑ net maaลฤฑ yฤฑlฤฑn ilk altฤฑ ayฤฑ itibariyle (sosyal yardฤฑm hariรง) aylฤฑk 2,995 lira olarak belirlendi. Aynฤฑ dรถnem itibariyle en dรผลรผk emekli aylฤฑklarฤฑ ise iลรงinin 1.888 lira, esnafฤฑn 1.691 lira ve memur iรงin 2.379 lira oldu.
TรRK-ฤฐลโin verileri temel alฤฑndฤฑฤฤฑnda โmutfak enflasyonuโndaki deฤiลim 2019 Mayฤฑs ayฤฑnda ลรถyle aรงฤฑklandฤฑ:
– Ankaraโda yaลayan dรถrt kiลilik bir ailenin โgฤฑda iรงinโ yapmasฤฑ gereken asgari harcama tutarฤฑ bir รถnceki aya gรถre yรผzde 0.81 arttฤฑ.
– Yฤฑlฤฑn ilk beล ayฤฑ sonunda fiyatlardaki artฤฑล yรผzde 9.42 oldu.
– Gฤฑda enflasyonunda son on iki ay itibariyle artฤฑล yรผzde 25.97 oldu.
– Yฤฑllฤฑk ortalama artฤฑล yรผzde 22.12 oldu.
Tรผrk-ฤฐลโin diฤer bulgularฤฑ ลรถyle sฤฑralandฤฑ;
– Sรผt, yoฤurt, peynir grubunda; fiyat deฤiลimi bu ay รถzellikle sรผtte oldu ve bรผtรผn markalarda fiyatlar arttฤฑ. Peynir ortalama fiyatฤฑ da yรผkseldi. Raf etiketlerinde ucuzmuล gibi gรถzรผken fiyatlar, kilogram olarak hesaplandฤฑฤฤฑnda yรผkseldi.
– Et, tavuk, balฤฑk, sakatat, bakliyat รผrรผnlerinin bulunduฤu grupta; av mevsiminin sona ermesiyle kรผltรผr balฤฑklarฤฑ tezgรขhta aฤฤฑrlฤฑk kazandฤฑ. Geรงtiฤimiz ay kuลbaลฤฑ et fiyatฤฑ artar ve kฤฑyma et fiyatฤฑ artarken, bu ay tersi oldu ve kฤฑyma et fiyatฤฑ arttฤฑ. Et รผrรผnlerinin satฤฑล yapฤฑldฤฑฤฤฑ tanzim maฤazalarฤฑndaki kuyruk devam etti. Tavuk fiyatฤฑndaki artฤฑล bu ay da sรผrdรผ. Sakatatta -geรงen ay fiyatฤฑ artan ciฤer bu ay gerilerken- fiyatฤฑ deฤiลmedi. Yumurta fiyatฤฑ geriledi. Bakliyat รผrรผnlerinde (kuru fasulye, kฤฑrmฤฑzฤฑ-yeลil mercimek, nohut, barbunya vb.) bu ay etiketlerde yapฤฑlan ayarlamalar ortalamayฤฑ az da olsa dรผลรผrdรผ.
– Mutfak harcamasฤฑnda mevsim koลullarฤฑna baฤlฤฑ olarak beklenen rahatlama kฤฑsmen sebze fiyatlarฤฑndan oldu ve fakat meyve fiyatlarฤฑndaki artฤฑล bunun olumlu etkisini azalttฤฑ. Sebze-meyve ortalama kilogram fiyatฤฑ bu ay รถnceki aya gรถre yรผzde 5.26 artarak 7.81 lira oldu. Geรงen ay bu tutar 7.42 lira olmuลtu.
– Sebzede kฤฑล รผrรผnlerinin pazardan รงekilmesi ve yerini mevsim ile tarla รผrรผnlerine bฤฑrakmasฤฑnฤฑn olumlu etkisi ortalama kilogram fiyatฤฑnda gรถrรผldรผ. Geรงtiฤimiz ay 7.75 lira olarak hesaplanan ortalama sebze fiyatฤฑ bu ay yรผzde 11.87โlik gerileme sonucu 6.83 lira oldu. Kuru soฤan, domates, yeลilbiber, patlฤฑcan, fasulye fiyatฤฑ gerileyen sebzeler arasฤฑnda yer aldฤฑ, limon fiyatฤฑ arttฤฑ, barbunya tezgรขhlarda yer aldฤฑ.
– Erik, รงilek, yenidรผnya, kiraz, ลeftali, kavun, karpuz gibi meyveler pazarda daha fazla gรถrรผldรผ. Meyve ortalama kilogram fiyatฤฑ bu ay yรผkseldi ve ortalamada yรผzde 44.39 oldu.
– Hesaplama yapฤฑlฤฑrken -her zaman olduฤu gibi- pazarda yaygฤฑn bulunan mevsim รผrรผnleri esas alฤฑndฤฑ. Araลtฤฑrmada รผrรผnlerin tek tek aฤฤฑrlฤฑฤฤฑ yerine harcama sepetindeki meyve-sebze tรผketiminin toplam miktarฤฑndan hareket edildi.
– Ekmek, pirinรง, un, makarna, bulgur, irmik gibi รผrรผnlerin bulunduฤu grupta; geรงen ay fiyatฤฑ artan ekmeฤin aile bรผtรงesindeki aฤฤฑrlฤฑฤฤฑ yรผkseldi ve fakat uzun bir sรผre mevcut fiyat geรงerli olacaฤฤฑndan enflasyon artฤฑลฤฑnda etkisi olmayacak. Un, makarna, irmik ile pirinรง, bulgur fiyatฤฑnda รถnemli bir deฤiลiklik tespit edilmedi.
– Son grup iรงinde yer alan gฤฑda maddelerinden; tereyaฤฤฑ fiyatฤฑnda โayarlamaโ gรถrรผlรผrken, margarin ile zeytinyaฤฤฑ ve ayรงiรงeฤi yaฤฤฑ fiyatฤฑ aynฤฑ kaldฤฑ. Zeytin fiyatฤฑ -yeลil ve siyah zeytin ortalamasฤฑ olarak- bu ay yรผkseldi. Yaฤlฤฑ tohum (ceviz, fฤฑndฤฑk, fฤฑstฤฑk, ayรงekirdeฤi vb.) รผrรผnlerinden fฤฑndฤฑk fiyatฤฑ arttฤฑ, fฤฑstฤฑk fiyatฤฑ geriledi, diฤerleri aynฤฑ kaldฤฑ. Baharat (kimyon, nane, karabiber vb.) fiyatฤฑ yine deฤiลmedi. ลeker, bal, reรงel, pekmez, salรงa ve tuz fiyatฤฑ aynฤฑ kaldฤฑ. รay ve ฤฑhlamur fiyatฤฑ da deฤiลmedi.
