Kamuoyu araลtฤฑrma ลirketi Andy-Arโฤฑn sahibi Faruk Acar, iki ay รถnce oy kullanan seรงmenin yรผzde 18โinin artฤฑk kararsฤฑz olduฤunu sรถyledi. Acar, AKPโye oy veren yรผzde 6โnฤฑn da kararsฤฑzlara geรงtiฤini belirtti. Acar’a gรถre HDP, Batฤฑ’da kaybettiฤi oyu Gรผneydoฤu’da telafi ediyor.
Al Jazeera Tรผrk’ten ฤฐrfan Bozan’ฤฑn sorularฤฑnฤฑ yanฤฑtlayan (20 Aฤustos 2015) Acar’ฤฑn aรงฤฑklamalarฤฑ รถzetle ลรถyle:
Son araลtฤฑrmanฤฑzda yรผzde 18โlik bir kararsฤฑz seรงmen buldunuz. ฤฐki buรงuk ay รถnce oy kullanan seรงmenlerin yaklaลฤฑk beลte biri nasฤฑl birdenbire kararsฤฑz oldu? Garip bir durum deฤil mi?
Seรงimin hemen sonrasฤฑnda yaptฤฑฤฤฑmฤฑz araลtฤฑrmada, HDP seรงmeni dฤฑลฤฑnda hiรงbir parti seรงmeni sonuรงtan memnun deฤildi. Buna raฤmen โโBu pazar seรงim yenilense partinize yine oy verir misiniz?โโ sorumuza seรงmenlerin yรผzde 93โรผ “evet” yanฤฑtฤฑ vermiลti. Aradan geรงen iki aylฤฑk sรผrede seรงmen gidiลatฤฑ izledi,
Tรผrkiyeโnin sฤฑkฤฑntฤฑlarla yรผz yรผze geleceฤi bir ortam oluลmasฤฑnฤฑ algฤฑladฤฑlar. ลu anda yรผzde 9 kararsฤฑz, yรผzde 9 ise boล oy atarฤฑm, sandฤฑฤa gitmem, protesto ederim yaklaลฤฑmฤฑnda. Bu yรผzde 18โi normal ลartlarda daฤฤฑtmamฤฑz bizi รงok saฤlฤฑklฤฑ sonuca gรถtรผrmรผyor aslฤฑnda, ama gรผnรผ baฤlayan bir fotoฤraf olduฤunu dรผลรผnerek, biz bunu oransal olarak daฤฤฑtฤฑyoruz. Bugรผn bu yรผzde 18โin oransal daฤฤฑlฤฑmฤฑna bir ลerh koลmakta fayda var. 20 yฤฑldฤฑr Tรผrkiyeโde yaลanan seรงimleri bir araลtฤฑrmacฤฑ olarak izleyen biri olarak, seรงimden iki ay sonra yรผzde 20โye yakฤฑn tarafฤฑnฤฑ belli edemeyen bir seรงmen durumunu hiรง tecrรผbe etmedik.
Kendini bir anlamda geri รงeken, pusuya yatarak sรผreci izleyeceฤini sรถyleyen bir seรงmeni aรงฤฑkรงasฤฑ gรถrmedim. 7 Haziran seรงimleri รถncesinde hatฤฑrlarsanฤฑz ฤฐngiltere ve ฤฐsrailโde yapฤฑlan seรงimlerde araลtฤฑrmacฤฑlar hep yanฤฑlmฤฑลlardฤฑ. Bu seรงimde de Tรผrkiyeโdeki araลtฤฑrmacฤฑlar bรถyle bir sฤฑnav verebilir. รรผnkรผ bu yรผzde 18โlik kararsฤฑz seรงmen aรงฤฑkรงasฤฑ bir araลtฤฑrmacฤฑ iรงin รผrkรผtรผcรผ. Bu seรงmenler sonucu deฤiลtirebilecek kadar da etkili.
‘Kararsฤฑzlarฤฑn yรผzde 6โsฤฑ AKPโye oy verenler’
Bu kararsฤฑz seรงmen iรงinde son seรงimde AK Partiโyi yรผzde 41โe taลฤฑyan seรงmenler var mฤฑ?
7 Haziranโda AK Partiโye oy verenlerin yรผzde 20โye yakฤฑnฤฑ bu tarafa, yani yรผzde 18โin arasฤฑna geรงmiล durumda. Bu รถnemli bir oran.
7 Haziranโda AK Partiโye oy verenlerin yรผzde 20โsi ลimdi kararsฤฑz tarafa mฤฑ geรงti diyorsunuz?
Tabii tabii. Bu รงok รถnemli bir oran. Bugรผn AK Partiโnin ham oyunu yรผzde 35 buluyoruz. Yรผzde 41 istikrar vurgusu nedeniyle gelen oylardฤฑ. Yรผzde 41, onu takip eden iki partinin toplamฤฑ olarak kuลkusuz yine รถnemli bir oran. Yรผzde 6 oy; istikrar, 13 yฤฑllฤฑk icraatฤฑ beฤenmesi, alternatifsizlik nedeniyle verilen oylar. Bu yรผzde 6โnฤฑn bu nedenleri geriye atarak kararsฤฑz hale gelmiล olmasฤฑ AK Partiโye bรผyรผk bir mesaj. Eฤer ki erken seรงim kararฤฑ bugรผnkรผ araลtฤฑrmalarla AK Partiโnin ve CHPโnin yรผkseldiฤi, MHPโnin dรผลtรผฤรผ izlenimine gรถre verildiyse, sandฤฑkta her ลey ters yรผz olabilir. Yรผzde 18โlik seรงmen รงok รถnemli bir kitle, bu kesim รผรงรผncรผ partidir. Yรผzde 18 blok olarak bir yere gitmez ama bir parti iรงin yรผzde 2-3โlik dรผลรผล ve yรผkseliลe neden olabilir. รnรผmรผzdeki seรงimde kampanya ve ekipler รงok รถnemli olacak. Algฤฑlarฤฑn yรถnetileceฤi, kampanyalarฤฑn etkili olacaฤฤฑ bir seรงim bizi bekliyor.
‘Terรถr operasyonlarฤฑyla milliyetรงi oylar gelmez’
รok tartฤฑลฤฑlan bir diฤer konu da milliyetรงi hassasiyeti yรผksek olan seรงmenlerin Gรผneydoฤuโdaki รงatฤฑลmalara iliลkin tutumu nedeniyle AK Partiโye yรถnelip yรถnelmeyecekleri. Araลtฤฑrmanฤฑzda buna dair bir iลaret gรถrdรผnรผz mรผ?
‘AK Parti operasyon baลlatarak Tรผrk milliyetรงilerinin beฤenisini kazandฤฑ’ diyemeyiz. MHPโden AK Partiโye geรงiล, terรถre daha sert yaklaลฤฑm siyasetiyle olmaz. รรผnkรผ AK Parti ne kadar sert olursa MHP bir รผstรผne koyar. Bu yฤฑllarฤฑn getirdiฤi bir hรขkim anlayฤฑล. โโKรผrt sorunu yokturโโ diyerek milliyetรงilere yรถnleneceฤiniz bir alanฤฑn size oy getireceฤini sรถyleyemeyiz. Bunu 7 Haziranโda tecrรผbe de ettik, getirmedi. Operasyon baลlatฤฑnca terรถre karลฤฑ MHPโden daha iyi bir pozisyon alma fotoฤrafฤฑ veremezsiniz, รงรผnkรผ MHPโnin var olma alanฤฑ orasฤฑ. MHPโden AK Partiโye geรงiล nasฤฑl olur? Milliyetรงi sรถylemlerle bir bรผtรผnlรผk arz ediyorsanฤฑz, ekonomiyle, dฤฑล politikayla, doฤrucu olma halinizle, ideolojinizle milliyetรงi tanฤฑma denk geliyorsanฤฑz, milliyetรงi oylarฤฑ alฤฑrsฤฑnฤฑz ama sadece terรถre karลฤฑ operasyonlarla milliyetรงi oylarฤฑ alamazsฤฑnฤฑz.
Bu sรถylediklerinize karลฤฑn son araลtฤฑrmanฤฑzda AK Partiโde yรผzde 2โlik bir artฤฑล buldunuz. Bu oylar nereden geldi?
Barajฤฑ geรงemeyen partilerde yaklaลฤฑk yรผzde 5โe yakฤฑn bir oran var. Saadet Partisiโnden, BBPโden ve seรงime baฤฤฑmsฤฑz adaylarla giren Hรผda Parโdan geldi bu oylar.
‘HDP Batฤฑ kaybฤฑnฤฑ Gรผneydoฤu’dan telafi ediyor’
7 Haziran seรงimlerinde HDPโnin barajฤฑ geรงip geรงmeyeceฤi en รงok merak edilen konuydu. HDP barajฤฑ geรงti ve AK Parti tek baลฤฑna iktidar olamadฤฑ. ลimdi ise Gรผneydoฤuโdan รงatฤฑลma haberleri geliyor. รatฤฑลmalฤฑ bu sรผreรง HDPโnin oyunu nasฤฑl etkiliyor?
7 Haziran seรงimleri รถncesinde HDPโnin รงรถzรผm sรผrecinde รผstlendiฤi misyon, AK Parti ile birlikte bir aktรถr olma pozisyonuydu. Kรผrtlerde HDP iรงin bir farkฤฑndalฤฑk oluลturdu. HDP temsiliyette Kรผrtler iรงin bir alan aรงtฤฑ ve bunun merkezine oturdu. HDPโnin sivil siyaseti destekler pozisyonda olmasฤฑ, Batฤฑโdaki “PKK eลittir HDP” algฤฑsฤฑnฤฑn da kฤฑrฤฑlmasฤฑna neden oldu.
Batฤฑโda HDPโye bakan PKKโyฤฑ artฤฑk gรถrmemeye mi baลladฤฑ diyorsunuz?
Evet bunu sรถylemeye รงalฤฑลฤฑyorum.
Bu durum hรขlรข sรผrรผyor mu?
HDP, Batฤฑโda daha รงok Recep Tayyip Erdoฤan karลฤฑtlฤฑฤฤฑ รผzerine kurguladฤฑฤฤฑ sรถylemle etkili oldu. Bugรผn itibariyle PKK eylemlerinin baลlamasฤฑyla Batฤฑโda “PKK eลittir HDP” sรถylemleri kฤฑsmen karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ bulmaya baลladฤฑ.
“HDPโde bir kayฤฑp var” demek mi istiyorsunuz?
7 Haziran seรงimlerinde HDP zaten Kรผrtlerden aldฤฑฤฤฑ oylarla barajฤฑ geรงti. ลu anda Gรผneydoฤuโda AK Partiโye oy veren Kรผrtlerin HDPโye yรถneldiฤini gรถrรผyoruz. Operasyonlar Batฤฑโda, TVโlerden izlenirken bu operasyonlar bizzat operasyonlarฤฑ yaลayan halk nezdinde tepkiye neden oldu. HDPโde bir kenetlenme oluลtuฤunu gรถrรผyoruz. Yaptฤฑฤฤฑmฤฑz araลtฤฑrmalarda รถzellikle Gรผneydoฤuโda HDPโnin birinci parti olduฤu 16 ilde son seรงime gรถre รผzerine 3-4 puan koyduฤunu gรถrรผyoruz.
Neden?
Barฤฑล sรผreci ipini Kรผrtler geรงmiลten gelen tecrรผbeleri ile ihtiyatlฤฑ davranarak tuttu. รรถzรผm sรผrecine desteฤini yรผzde 97โlere taลฤฑdฤฑ. Fakat โโKรผrt sorunu yokturโโ denilerek, Dolmabahรงe mutabakatฤฑ yok sayฤฑlarak, devletin bir kez daha onlarฤฑ yarฤฑ yolda bฤฑraktฤฑฤฤฑna dair gรผvensizlik oluลtuฤunu gรถzlemliyoruz. Bu gรผven duygusu kaybolunca merkez olarak HDPโye yรถneliyorlar. Operasyonlarฤฑn AK Partiโye deฤil, HDPโye yaradฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylemek mรผmkรผn. AK Parti iรงin Batฤฑโda HDPโden tekrar CHPโye yรถnelecek oylarฤฑn bir รถnemi yok.
O oylarฤฑn tekrar CHPโye dรถnmesi AK Partiโnin tercihi. Kandilโin yaklaลฤฑmฤฑ Batฤฑโdaki HDP oylarฤฑnฤฑ vuruyor; buna karลฤฑn HDP, Gรผneydoฤuโda AK Partiโye giden oylarฤฑ topluyor. Dolayฤฑsฤฑyla HDP ne dรผลรผyor ne de yรผkseliyor. Bu arada HDP gittikรงe Kรผrtlerin merkezi haline geliyor. Kรผrtlerin yarฤฑsฤฑnฤฑn temsili AK Partiโde, yarฤฑsฤฑnฤฑn temsili HDPโdeydi. Bugรผn itibariyle dรถrtte รผรงรผ HDPโnin, dรถrtte biri AK Partiโnin temsiliyetinde diyebiliriz.
Kรผrt seรงmen AK Partiโye, “Size oy verirken iyiydi, biz kendimizle ilgili bir partiyi destekleyemez miyiz? Bize olan samimiyet oyla oluลan bir samimiyet miydi?” diye soruyor. Bu arada HDP de Tรผrkiyelileลmek yerine, bรถlgeye tekrar dรถnรผล yapmak durumunda kalan bir parti olmaya doฤru da gerileme gรถsteriyor.
Biraz da CHPโyi konuลursak, son araลtฤฑrmanฤฑzda CHPโde iki puanlฤฑk bir yรผkseliล buldunuz. Bunun seรงime kadar artan bir eฤilime dรถnรผลmesi mรผmkรผn mรผ?
Gรผneydoฤuโdaki รงatฤฑลmalarฤฑn en kazanรงlฤฑ partisi CHP diyebiliriz. MHPโnin bu รงatฤฑลmalardaki pozisyonu belli. AK Parti Kรผrtler ve milliyetรงilik ikilemi yaลฤฑyor. HDP olaylarฤฑn bir aktรถrรผ halinde. Konu bu รผรง parti arasฤฑnda geรงiyor. CHP topa girmeyerek ne milliyetรงileri karลฤฑsฤฑna aldฤฑ ne de Kรผrtleri karลฤฑsฤฑna alan bir sรถylem geliลtirdi. ลu anda aklฤฑselimin bir merkezi olarak algฤฑlandฤฑฤฤฑ iรงin yรผkseliลte.
รoฤunlukla politikada taraf olamazsanฤฑz bertaraf olabilirsiniz ama bazฤฑ problemler vardฤฑr ki รงรถzรผmsรผzlรผk sรถz konusuysa aklฤฑselim galip gelir. Kavganฤฑn bir tarafฤฑ deฤilseniz, uzlaลฤฑya dรถnรผk bir konumda yer alฤฑyorsanฤฑz, burada kazanรงlฤฑ รงฤฑkan taraf olacaksฤฑnฤฑz. Yรผkseliลin bir trend haline dรถnรผลmesi, sรผrecin nasฤฑl yรถnetileceฤi ve algฤฑlarฤฑn nasฤฑl oluลturulacaฤฤฑ ile iliลkili.
Terรถrรผn artmasฤฑ ile oy geรงiลkenliฤi dramatik รถlรงรผde olmaz ama bunun yanฤฑnda ekonomiye darbe olursa; Tรผrkiyeโnin istikrarฤฑnฤฑ bozan, milletin cebine yansฤฑyan bir durumla karลฤฑ karลฤฑya kalฤฑnฤฑrsa; seรงmen iktidara da, hรผkรผmet kuramayan muhalefete de fatura kesebilir.
O zaman koalisyonun neden kurulamadฤฑฤฤฑna iliลkin kendi pozisyonunu anlatฤฑp, seรงmeni ikna eden parti รถne รงฤฑkar. รnรผmรผzdeki seรงim 7 Haziran sonrasฤฑnda oluลan algฤฑlarฤฑ yรถnetenin kazanacaฤฤฑ bir seรงim olacak.
