Tรผrkiye ile ilgili bir dรถnem `battฤฑ batacak` diye rapor yayฤฑnlayarak karalama kampanyasฤฑ yรผrรผten Almanya`nฤฑn bir numaralฤฑ bankacฤฑlฤฑk devi Deutsche Bank zor durumda. Bankanฤฑn hisse senetleri adeta eriyor. Banka, 2018 yฤฑlbaลฤฑndan itibaren son 10 ayda borsa deฤerinin yaklaลฤฑk yรผzde 48`ini kaybederken, 2008 krizinden bu yana kayฤฑp bugรผn itibarฤฑyla yรผzde 90`lara ulaลtฤฑ.
Morgan Stanley Tรผrkiye eski CEOยดsu ekonomist Kaan Sarฤฑaydฤฑn, โDeutsche Bank hisse deฤerinin hฤฑzla erimesi Almanya, Avrupa ve tรผm dรผnya iรงin bรผyรผk bir risk oluลturuyorโ dedi.
DHA’nฤฑn haberine gรถre Son olarak รผรงรผncรผ รงeyrek finansal sonuรงlarฤฑn yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑ hayal kฤฑrฤฑklฤฑฤฤฑna uฤratmasฤฑ ve Deutscheโnin adฤฑnฤฑn 230 milyar dolarlฤฑk Danske Bank kara para aklama skandalฤฑna karฤฑลmasฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑ รผrkรผttรผ.
Alman finansal denetim otoritesi BaF’ฤฑn, Deutsche Bankยดtan, Danimarka merkezli Danske Bankโฤฑn Estonya ลubesi รผzerinden gerรงekleลtirilen 230 milyar dolarlฤฑk ลรผpheli iลlemlerde nasฤฑl bir rol oynadฤฑฤฤฑna dair bilgi istedi. Bloombergโin aktardฤฑฤฤฑna gรถre, BaF’ฤฑn, verilerin deฤerlendirilmesinden sonra Alman bankasฤฑ hakkฤฑnda resmi bir soruลturma aรงฤฑp aรงmamaya karar verecek.
Salฤฑ gรผnรผ Deutsche Bank borsalarda yรผzde 6โya varan kayฤฑplar yaลadฤฑ.
DEUTSCHE NASIL ERฤฐDฤฐ?
Deutsche Bank, 1990โlฤฑ yฤฑllarฤฑn baลฤฑnda mevduat bankacฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn yanฤฑnda yatฤฑrฤฑm bankacฤฑlฤฑฤฤฑ iลine de girdi. Bรถylece, รถzellikle menkul kฤฑymetler ve yรผksek kaldฤฑraรงlฤฑ tรผrev รผrรผnler piyasalarฤฑna da aรงฤฑlmฤฑล oldu. Bu hikaye รงรถkรผลรผ 2008 krizini tetikleyen Lehman Brothersโฤฑn รถykรผsรผyle benzerlik taลฤฑyor.
Deutsche 2008 krizinde batmadฤฑ ancak gelirleri hฤฑzla dรผลtรผ. รzellikle, 2011 Yunanistan krizi bankanฤฑn bรผyรผk gelir kaybetmesine neden oldu. Ayrฤฑca, 2008 krizi sonrasฤฑ ortaya dรถkรผlen skandallar Deutscheโnin sermaye erime hฤฑzฤฑnฤฑ artฤฑrdฤฑ. Alman bankasฤฑ, ABDยดde ipotekli emlak piyasasฤฑnda yaptฤฑฤฤฑ iลlemler nedeniyle 14 milyar dolar, libor faizlerinin yapay ลekilde belirlenmesi skandalฤฑnda da 2.5 milyar dolar ceza aldฤฑ.
Bankanฤฑn hisse fiyatฤฑ 2008 krizi รถncesinde 88 euroluk zirveleri gรถrmรผลtรผ. 2008 sonrasฤฑ 40 euroya inen fiyat 2011ยดde Yunanistan krizi ile 30 euro seviyelerine gerilemiลti.
Haziran 2016ยดda IMF yayฤฑnladฤฑฤฤฑ bir aรงฤฑklamada, Deutsche Bankโฤฑ kรผresel sistemik risk aรงฤฑsฤฑndan en รถnemli faktรถr olarak gรถstermiลti. Sonraki dรถnemde 20 ve 10 euroluk seviyeleri de gรถren bankanฤฑn hisse fiyatฤฑ 20 Kasฤฑm 2018 Salฤฑ gรผnรผ 8.15 euroya kadar dรผลtรผ. Deutsche ลu sฤฑralarda 8.22 eurodan iลlem gรถrรผyor
55 TRฤฐLYON DOLARLIK TรREV RฤฐSKฤฐ
Alman bankacฤฑlฤฑk devi Deutsche, bilanรงosunda trilyonlarca dolarlฤฑk tรผrev iลlem riski barฤฑndฤฑrฤฑyor. Tรผrev araรงlar altta yatan bir finansal varlฤฑฤa dayalฤฑ kontratlarฤฑ ifade ediyor. Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar, tรผrev araรงlar ile adeta bu altta yatan finansal varlฤฑฤฤฑn fiyatฤฑnฤฑn dรผลeceฤi ya da รงฤฑkacaฤฤฑna dair bahis oynuyorlar. Kaldฤฑraรง mekanizmalarฤฑ ise bu bahislerde kar ve zararฤฑ inanฤฑlmaz boyutlarda ลiลirebiliyor. รrneฤin; 10 dolarฤฑnฤฑz varken 10 kat kaldฤฑraรงla 100 dolarฤฑnฤฑz varmฤฑล gibi iลlem yapabiliyorsunuz. Yรผzde 10 kar ederseniz 10 dolarla 10 dolar kazanmฤฑล paranฤฑzฤฑ ikiye katlamฤฑล oluyorsunuz. Ancak aynฤฑ ลekilde sadece yรผzde 10 zarar ederseniz bu defa tรผm paranฤฑzฤฑ, 10 dolarฤฑnฤฑzฤฑn tamamฤฑnฤฑ, kaybediyorsunuz.
2017 yฤฑl sonu verilerine gรถre, Deutsche Bank tรผrev piyasalarฤฑnda, yaklaลฤฑk 55 trilyon dolar hacminde bir pozisyona sahip. Tรผm dรผnyanฤฑn bir yฤฑllฤฑk รผretimi ise 80 trilyon dolar civarฤฑnda.
KURTARMAK YA DA KURTARMAMAK
Daha รถnce Frankfurt ve Londra piyasalarฤฑnda Lehman Brothers ve Morgan Stanley gibi kuruluลlarda portfรถy yรถneticiliฤi de yapan ekonomist Kaan Sarฤฑaydฤฑn sรถzlerini ลรถyle sรผrdรผrdรผ:
โAlman devleti Deutsche Bankโฤฑ kurtaracaktฤฑr. รรผnkรผ kurtarmazlarsa tรผm kรผresel finans sistemi รงรถker.โ
Almanya, Yunanistan ve Gรผney Kฤฑbrฤฑs bankacฤฑlฤฑk krizlerinde bankalarฤฑn sadece devlet tarafฤฑndan deฤil; aynฤฑ zamanda onlara para yatฤฑran vatandaลlar ve yatฤฑrฤฑm yapan yatฤฑrฤฑmcฤฑlar tarafฤฑndan da kurtarฤฑlmasฤฑ yaklaลฤฑmฤฑnฤฑ benimsemiลti. Deutsche Bank batarsa ve Almanya รถzellikle Gรผney Kฤฑbrฤฑs krizindeki tutumunu devam ettirirse bankaya para yatฤฑrmฤฑล olan, hisse senedini satฤฑn almฤฑล olan ve tahvillerine yatฤฑrฤฑm yapmฤฑล olanlar da ciddi zararlara katlanmak durumunda kalacaklar.
Deutsche Bank, tรผm Alman bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde sadece buz daฤฤฑnฤฑn gรถrรผnen kฤฑsmฤฑ da olabilir. Yine Almanyaโnฤฑn en bรผyรผk bankalarฤฑndan Commerzbankโฤฑn hisse fiyatฤฑ da 2008 krizi รถncesi ulaลtฤฑฤฤฑ 290 euroluk seviyelerden รarลamba gรผnรผ 7,87 euroya kadar dรผลmรผล durumda.
2008’DE NE DEDฤฐ?
Kรผresel kriz sรผrecinde Deutsche Bank, IMF’den bรผyรผk kredi isteyecek รผlkelerin baลฤฑna Tรผrkiye’yi koymuล ve “Nakit sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ nedeniyle Tรผrkiye, 90 milyar dolara ihtiyaรง duyabilir” iddiasฤฑnda bulunmuลtu. Fransฤฑz Le Monde, ฤฐngiliz Financial Times gibi gazeteler raporu “Tรผrkiye felakete doฤru koลuyor” ลeklinde haberleลtirmiลti. Bu karalama kampanyasฤฑ hiรงbir yere ulaลmamฤฑลtฤฑ.
