Apple CEO’su Tim Cook, ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn ilk dรถnemindeki รin’e yรถnelik gรผmrรผk vergileri stratejisi kapsamฤฑnda, ลirketi olasฤฑ vergilerden korumak iรงin uzun yฤฑllar รงaba sarf etti. รin’e olan baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑ azaltma hedefiyle รผretimin bir kฤฑsmฤฑnฤฑ Hindistan ve Vietnam gibi รผlkelere kaydฤฑrdฤฑ. Ancak bu strateji, Baลkan Trump’ฤฑn yeni gรผmrรผk vergisi tehditleriyle etkisiz kalaak gibi.
Trump’ฤฑn, iPhone’larฤฑn ABD’de รผretilmemesi halinde %25 gรผmrรผk vergisi รถdenmesi gerektiฤini aรงฤฑklamasฤฑnฤฑn ardฤฑndan Apple hisseleri, cuma gรผnรผ piyasa deฤerinden 100 milyar dolardan fazla bir kayฤฑp yaลadฤฑ. Analistlere gรถre bu durum, ลirketin jeopolitik risklere karลฤฑ kendini koruma รงabalarฤฑnฤฑn sฤฑnฤฑrlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ gรถzler รถnรผne serdi.
Apple’ฤฑn รงabalarฤฑ ve Trump etkisi
iPhone รผretiminin yaklaลฤฑk %85’i hala รin’de gerรงekleลse de, Apple son yฤฑllarda รผretimini รถnemli รถlรงรผde รงeลitlendirdi ve Hindistan ile Vietnam’a bรผyรผk yatฤฑrฤฑmlar yaptฤฑ. รzellikle Hindistan, Trump’ฤฑn gรผmrรผk vergileri รถncesinde teknoloji devi iรงin รถnemli bir รผretim รผssรผ haline geldi.
Mart ayฤฑnda Foxconn ve Tata tarafฤฑndan ABD’ye hava yoluyla 2 milyar dolar deฤerinde cihaz taลฤฑnmasฤฑ, bu รผlkelerdeki รผretimin artฤฑลฤฑnฤฑ gรถstermiลti. Trump’ฤฑn รin hariรง diฤer รผlkelere uygulanan ek gรผmrรผk vergilerini askฤฑya almasฤฑ, ลirketin tedarik kaynaklarฤฑnฤฑ yeniden ลekillendirmesine neden oldu.
CEO Tim Cook, ลirketin son kazanรง raporunda, Haziran รงeyreฤinde ABD’de satฤฑlan iPhone’larฤฑn รงoฤunun Hindistan menลeli, iPad, Mac, Apple Watch ve AirPods รผrรผnlerinin neredeyse tamamฤฑnฤฑn ise Vietnam menลeli olmasฤฑnฤฑ beklediklerini belirtti.
Cook, รin’in ABD dฤฑลฤฑndaki toplam รผrรผn satฤฑลlarฤฑnฤฑn bรผyรผk รงoฤunluฤunun menลe รผlkesi olmaya devam edeceฤini de sรถzlerine ekledi. Tedarik zincirini รงeลitlendirmenin yanฤฑ sฤฑra Apple, bu yฤฑlฤฑn baลlarฤฑnda รถnรผmรผzdeki dรถrt yฤฑl iรงinde ABD’ye 500 milyar dolardan fazla yatฤฑrฤฑm yapmayฤฑ ve Teksas’ta yeni bir sunucu fabrikasฤฑ kurarak 20.000 kiลiye istihdam saฤlamayฤฑ planladฤฑฤฤฑnฤฑ da duyurdu.
Cook, ลirketin blogunda Amerikan inovasyonunun geleceฤine iyimser baktฤฑklarฤฑnฤฑ ve รผlkenin geleceฤine yรถnelik 500 milyar dolarlฤฑk taahhรผtleriyle ABD yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ gรผรงlendirmekten gurur duyduklarฤฑnฤฑ ifade etti. Ancak Trump’ฤฑn son uyarฤฑsฤฑ, bu รงabalarฤฑn ลirketi gรผmrรผk vergisi tehditlerinden tamamen korumaya yetmediฤini gรถsterdi.
Trump’ฤฑn aรงฤฑklamalarฤฑ ve piyasa tepkisi
Trump, dรผn Truth Social’da yaptฤฑฤฤฑ bir paylaลฤฑmda, CEO Tim Cook’a, ABD’de satฤฑlacak iPhone’larฤฑn Hindistan’da veya baลka bir yerde deฤil, Amerika Birleลik Devletleri’nde รผretilmesini ve monte edilmesini uzun zaman รถnce bildirdiฤini dile getirdi. Aksi takdirde Apple‘ฤฑn ABD’ye en az %25 gรผmrรผk vergisi รถdemesi gerekeceฤini vurguladฤฑ. Bu ek gรผmrรผk vergisi riski, ลirketin zaten kฤฑrฤฑlgan olan iล modelini daha da zorluyor.
Apple, son kazanรง raporunda bu รงeyrekte 900 milyon dolarlฤฑk gรผmrรผk vergisiyle ilgili olumsuzluklar yaลanacaฤฤฑ konusunda uyarฤฑrken, analistler en bรผyรผk zayฤฑflฤฑk noktasฤฑ olarak รถzellikle gรผmrรผk vergisi uygulanan รผlkelerdeki yurt dฤฑลฤฑ รผretim merkezlerini gรถsterdi.
Trump’ฤฑn daha รถnce de belirli ลirketleri gรผmrรผk vergisi tehdidiyle hedef almasฤฑ ve bu tรผr uyarฤฑlarฤฑn genellikle sonuรงsuz kalmasฤฑ dikkat รงekici bir durum.
Wall Street analistleri, Apple’ฤฑn รผretimi ABD’ye kaydฤฑrmasฤฑnฤฑn uzun vadede uygulanabilirliฤini sorguluyor. Wedbush’tan Dan Ives, bu durumun iPhone fiyatlarฤฑnฤฑ 3.500 dolara kadar รงฤฑkarabileceฤini ve bรถyle bir geรงiลin tamamlanmasฤฑnฤฑn 5 ila 10 yฤฑl alacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
Ives, “Apple’ฤฑn ABD’de iPhone รผretmesi fikrinin gerรงekleลtirilemez bir masal olduฤunu dรผลรผnรผyoruz” dedi. Laffer Tengler Investments CEO’su Nancy Tengler ise Trump’ฤฑn tehditlerini ‘saรงmalฤฑk’ olarak nitelendirerek, Apple’ฤฑn tรผm รผretimini ABD’ye geri taลฤฑyabileceฤini dรผลรผnmenin gรผlรผnรง olduฤunu sรถyledi.
Trump, Apple’a yรถnelik gรผmrรผk vergisi tehdidinin yanฤฑ sฤฑra Avrupa Birliฤi’ne de %50 gรผmrรผk vergisi “รถnerdiฤini” aรงฤฑkladฤฑ ve bu, piyasalarda daha geniล รงaplฤฑ bir satฤฑล dalgasฤฑnฤฑ tetikledi.
Beyaz Saray’da dรผzenlenen soru-cevap oturumunda Trump, gรผmrรผk vergisi politikasฤฑnฤฑn sadece Apple’a deฤil, Samsung gibi rakiplere de uygulanacaฤฤฑnฤฑ ima etti. “Samsung ve bu รผrรผnรผ รผreten herkes de dahil olacak. Aksi takdirde adil olmaz” diyen Trump, fabrikalarฤฑnฤฑ ABD’ye kuran ลirketlerin gรผmrรผk vergisi รถdemeyeceฤini yineledi.
