Washington’da siyaset ve ticaretin kesiลim noktasฤฑnda, bir kez daha tanฤฑdฤฑk bir oyun sahneleniyor. Teknoloji devi Apple, รถnรผmรผzdeki dรถrt yฤฑl iรงinde Amerika Birleลik Devletleri’ne yapacaฤฤฑ yatฤฑrฤฑm miktarฤฑnฤฑ 600 milyar dolara รงฤฑkardฤฑฤฤฑnฤฑ duyurdu. Bu rakam, ลirketin daha รถnceki 500 milyar dolarlฤฑk taahhรผdรผnรผ biraz aลฤฑyor.
Peki, bu cรถmertliฤin ardฤฑnda yatan gerรงek sebep ne? Bu hamle, Apple’ฤฑn inovasyon ruhunun bir yansฤฑmasฤฑ mฤฑ, yoksa ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn gรผmrรผk vergisi tehditlerinden kaรงฤฑnmak iรงin รถdenen devasa bir bedel mi?
Geรงmiลten gelen bir strateji: Cook’un diplomatik dansฤฑ
Oval Ofis’te, Trump ile kameralarฤฑn karลฤฑsฤฑna geรงen Apple CEO’su Tim Cook, bu devasa yatฤฑrฤฑm planฤฑnฤฑ aรงฤฑklarken, aynฤฑ zamanda baลkana tamamen ABD’de รผretilmiล รถzel bir plaket takdim etti.
Tรถren, Trump’ฤฑn yurt dฤฑลฤฑnda รผretilen iPhone’lara %25, yarฤฑ iletkenlere ise %100’e varan gรผmrรผk vergileri getirme tehditlerinin gรถlgesinde gerรงekleลti. Yeni anlaลma ile birlikte, fฤฑrtฤฑna bulutlarฤฑ ลimdilik daฤฤฑlmฤฑล gรถrรผnรผyor. Trump, Apple gibi ABD’ye yatฤฑrฤฑm yapan ลirketlerin bu aฤฤฑr vergilerden muaf tutulacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
Bu, teknoloji devinin potansiyel bir mali krizi รถnlemek iรงin Trump yรถnetimiyle hassas bir denge kurduฤu ilk olay deฤil. Tim Cook, Trump’ฤฑn ilk baลkanlฤฑk dรถneminde de benzer bir strateji izlemiล, Beyaz Saray ile yakฤฑn temas kurarak ลirketi en zarar verici gรผmrรผk vergilerinden korumayฤฑ baลarmฤฑลtฤฑ.
2018’de ticaret savaลฤฑ rรผzgarlarฤฑ eserken ลirket, ABD ekonomisine 350 milyar dolarlฤฑk katkฤฑ saฤlayacak bir yatฤฑrฤฑm planฤฑ aรงฤฑklamฤฑลtฤฑ. Bu hamle, ลirketin yurt dฤฑลฤฑndaki milyarlarca dolarlฤฑk nakdini รผlkeye geri getirdiฤi bir dรถneme denk gelmiล ve karลฤฑlฤฑฤฤฑnda iPhone’lar, รin’den gelen รผrรผnlere uygulanan vergilerden bรผyรผk รถlรงรผde muaf tutulmuลtu.
2019 yฤฑlฤฑnda ise ลirket, Teksas’ta yeni nesil Mac Pro bilgisayarlarฤฑnฤฑ รผreteceฤini duyurmuล ve bizzat Trump’a fabrika turu dรผzenleyerek bu iliลkiyi pekiลtirmiลti. Her ne kadar AirPods ve Apple Watch gibi รผrรผnler gรผmrรผk vergilerinden nasibini alsa da, baลarฤฑlฤฑ lobi faaliyetleri sayesinde Apple Watch iรงin sonradan muafiyet kazanฤฑlmฤฑลtฤฑ. Tรผm bu รถrnekler, ลirketin siyasi baskฤฑlara karลฤฑ ekonomik gรผcรผnรผ nasฤฑl bir kalkan olarak kullandฤฑฤฤฑnฤฑ gรถzler รถnรผne seriyor.
Apple iรงin gelecek hala belirsizliฤini koruyor
Bu olanlarฤฑn รถncesinde Apple, รผretiminin รถnemli bir kฤฑsmฤฑnฤฑ รin’den Hindistan’a kaydฤฑrarak Trump’ฤฑn รถfkesini รงekmiลti. Trump, ลirketin telefonlarฤฑnฤฑ ABD’de รผretmesi gerektiฤini sฤฑkรงa dile getiriyordu.
Ancak 600 milyar dolarlฤฑk yeni yatฤฑrฤฑm taahhรผdรผ, bu gerilimi ลimdilik rafa kaldฤฑrmฤฑล gibi duruyor. Basฤฑn toplantฤฑsฤฑnda Trump, iPhone’larฤฑn ABD’de รผretilip รผretilmeyeceฤi sorusunu ustaca geรงiลtirerek Apple’ฤฑn ABD’ye yaptฤฑฤฤฑ yatฤฑrฤฑmฤฑn bรผyรผklรผฤรผne vurgu yaptฤฑ.
Cook’un, diฤer Silikon Vadisi liderlerinin aksine Trump ile daha uzlaลmacฤฑ bir iliลki kurma รงabasฤฑ, ลirketi ลimdilik koruma altฤฑna almฤฑล durumda.
Ancak bu hassas denge ne kadar sรผrecek? Apple, bir sonraki potansiyel ticaret anlaลmazlฤฑฤฤฑnda yine kesenin aฤzฤฑnฤฑ aรงmak zorunda kalacak mฤฑ? Bu sorular, teknoloji devinin gelecekteki stratejisini ve kรผresel รผretim aฤฤฑnฤฑn kaderini belirleyecek gibi gรถrรผnรผyor.
