Yรผksek doฤalgaz fiyatlarฤฑnฤฑn Avrupa genelinde yol aรงtฤฑฤฤฑ gรผbre krizi, yeni ekim dรถneminde Tรผrkiyeโdeki tarฤฑmsal รผretimi de etkileyecek.
Gรผbre sektรถrรผnรผn รถnde gelen ลirketleri, gรผbrenin ham maddesi niteliฤindeki doฤalgaz fiyatlarฤฑ nedeniyle รผretimi kฤฑsmaya baลladฤฑ.
Sozcu.com.trโye konuลan uzmanlar, bu durumun zaten uรงuk zamlar yaลayan ve son bir yฤฑlda en az 2โye katlanan gรผbre fiyatlarฤฑnฤฑ, eylรผl ekim aylarฤฑndan itibaren en az yรผzde 30 daha artฤฑrmasฤฑnฤฑn beklendiฤini sรถyledi.
Buna dรถviz kurundaki artฤฑลlarฤฑn da eklenmesiyle zam oranlarฤฑnฤฑn katlanmasฤฑ ve artan diฤer girdilerle birlikte 2023 tarฤฑmsal รผretimini riske sokmasฤฑ bekleniyor.
Ankara Polatlฤฑโda gรผbre bayiliฤi yapan ziraat mรผhendisi Murat รelik’in sozcu.com.tr’ye yaptฤฑฤฤฑ deฤerlendirmeye gรถre, halihazฤฑrda Avrupaโda รถnde gelen gรผbre รผreticilerinin รผretimi kฤฑsmaya baลlamasฤฑ, Tรผrkiyeโyi eylรผl-ekim aylarฤฑndan itibaren etkilemeye baลlayacak.
Asฤฑl รถnemli etki ise, kฤฑล aylarฤฑndan sonra hububat รผrรผnleri รถzelinde kendini gรถsterecek.
โHem รผreticide hem gรผbre temini yapanlarda hem de gรผbre firmalarฤฑnda yรผksek fiyat beklentisi oluลmuล durumdaโ diyen รelik, โYeni รผretim sezonunda fiyatlarฤฑn en az yรผzde 25-30 daha artacaฤฤฑna yรถnelik beklentiler varโ diye konuลtu.
รelik, buna o dรถneme kadar dรถviz kurunda yaลanmasฤฑ muhtemel artฤฑลlarฤฑn da eklenmesiyle bu zam oranฤฑnฤฑn daha da artacaฤฤฑna iลaret etti.
Sozcu.com.trโye konuลan TMMOB Ziraat Mรผhendisleri Odasฤฑ (ZMO) Genel Baลkanฤฑ Baki Remzi Suiรงmez ise, gรผbre fiyatlarฤฑnda yukarฤฑ yรถnlรผ yaลanacak yeni ivmenin ucunun yine vatandaลa dokunacaฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
โDaha pahalฤฑ gรผbre, daha az girdi kullanฤฑmฤฑ, daha az verim ve daha dรผลรผk รผretim demekโ diyen Suiรงmez, โBu da temel รผrรผnlerde kendimize yetersizliฤin devam etmesi, daha pahalฤฑ tรผketim ve sรผreklilik kazanan gฤฑda enflasyonu demekโ diye konuลtu.
Suiรงmez, รผlkede mazot, ilaรง, tohum, yem ve gรผbre dahil olmak รผzere tรผm girdilerde dฤฑลarฤฑya baฤฤฑmlฤฑlฤฑk tercihi devam ettiฤi sรผrece bu olumsuzluklarฤฑn sรผreceฤinin altฤฑnฤฑ รงizdi.
Geรงen hafta sonu Karadenizโden tahฤฑl รผrรผnlerinin gรผvenli sevki iรงin ฤฐstanbulโda oluลturulan Mรผลterek Koordinasyon Merkezine gelen BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, โ2022โde gรผbre olmadan, 2023โte yeterli gฤฑda olmayabilirโ demiลti.
Guterres, tahฤฑl koridoruna benzer bir iลbirliฤinin Rus gรผbresi iรงin yapฤฑlmasฤฑ gerektiฤini sรถylemiลti.
Gรผbre รผretiminde yaลanan aksaklฤฑklar รถzellikle son bir yฤฑldฤฑr tรผm dรผnyayฤฑ etkiliyor.
Ancak bu รผrรผnde yรผzde 90โdan fazla dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑ olan Tรผrkiyeโnin etkilenme oranฤฑ, yurt iรงindeki dรถviz kuru hareketliliฤi nedeniyle รงok daha yรผksek.
รiftรงi topraฤa yeterli gรผbre atamayฤฑnca verim dรผลรผyor; rekoltedeki azalma รงarลฤฑ pazardaki fiyatlarฤฑ artฤฑrarak vatandaลa yine gฤฑda enflasyonu olarak yansฤฑyor.
Geรงen yฤฑl kasฤฑm ayฤฑnda yaลanan kur krizi sonucu yurt iรงinde fiyatlama yapamaz hale gelen firmalar, gรผbre ve zirai ilaรง satฤฑลlarฤฑnฤฑ durdurmuลtu. Tonu 17 bin TLโyi aลan gรผbre fiyatlarฤฑ, bir dรถnรผm arazi fiyatlarฤฑnฤฑ sollamฤฑลtฤฑ.
Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumuโnun (TรฤฐK) Tarฤฑmsal Girdi Fiyat Endeksi son verisine gรถre, gรผbre fiyatlarฤฑndaki yฤฑllฤฑk artฤฑล, haziran itibarฤฑyla yรผzde 233,89 oldu.
Tรผrkiye Ziraat Odalarฤฑ Birliฤiโnin (TZOB) temmuz verilerine gรถre ise, son bir yฤฑlda DAP gรผbresi yรผzde 194, รRE gรผbresi yรผzde 229 zamlandฤฑ.
รte yandan, birรงok insan doฤalgaz fiyatlarฤฑndaki hareketlilik ile gรผbre fiyatlarฤฑ arasฤฑnda bir baฤlantฤฑ kuramayabilir.
Artan doฤalgaz fiyatlarฤฑnฤฑn gรผbre รผretimini etkilemesinin nedeni, doฤalgazฤฑn gรผbrenin ham maddesi olmasฤฑ. Bu ham maddede gรถrรผlen rekor seviyeler de รถnemli gรผbre ลirketlerinin รผretimi kฤฑsmasฤฑyla sonuรงlanฤฑyor.
Ziraat Mรผhendisi Murat รelikโin verdiฤi bilgilere gรถre, รRE, havanฤฑn serbest azotundan elde edilen bir gรผbre. Havada yรผzde 78 oranฤฑnda azot olduฤunu; havayฤฑ likit haline getirip sฤฑvฤฑ azot ve รRE gรผbresi รผretildiฤini aktaran รelik, โBunun iรงin de doฤalgaz enerjisi gerekiyor. Dolayฤฑsฤฑyla yรผksek bir enerjiye ihtiyaรง varโ dedi.
2021โin son aylarฤฑnda Avrupaโda baลlayan doฤalgaz krizi sonrasฤฑ fiyatฤฑ en รงok artan รผrรผnlerden biri gรผbre olmuลtu.
