Anayasa Mahkemesi, Erol Aksoy’a ait ฤฐktisat Bankasฤฑ’na el konulmasฤฑ sรผrecinde yapฤฑlan ihalenin iptaline iliลkin Yargฤฑ kararฤฑnฤฑn uygulanmamasฤฑ ile mรผlkiyet hakkฤฑnฤฑn ihlal edildiฤine karar verdi.
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu 12/12/2019 tarihinde, Erol Aksoy’un baลvurusunda Anayasaโnฤฑn 35. maddesinde gรผvence altฤฑna alฤฑnan mรผlkiyet hakkฤฑnฤฑn ihlal edildiฤine karar verildiฤini bildirdi.
Anayasa Mahkemesinden yapฤฑlan aรงฤฑklamada ลu bilgiler verildi:
Olaylar
Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurulu, baลvurucu ve ailesinin sahibi olduฤu bankanฤฑn yรถnetim ve denetiminin Tasarruf Mevduatฤฑ Sigorta Fonuna (TMSF) devredilmesine karar vermiลtir.
Baลvurucunun beyanฤฑna gรถre mal varlฤฑฤฤฑ dรขhilinde bulunan Cine 5 Filmcilik ve Yapฤฑmcฤฑlฤฑk A.ล.nin yรผzde 51’inin 51 milyon Dolar karลฤฑlฤฑฤฤฑnda satฤฑลฤฑ iรงin TMSF’ye teklifte bulunulmuล ancak bu teklif kabul edilmemiลtir. TMSF, bu iktisadi ve ticari bรผtรผnlรผฤรผn satฤฑลa รงฤฑkarฤฑlmasฤฑna karar vermiล ve yapฤฑlan ihalede sรถz konusu varlฤฑk 40 milyon 500 bin Dolara ihale edilmiลtir.
Baลvurucu, varlฤฑฤฤฑn satฤฑลa รงฤฑkarฤฑlmasฤฑna, ihale ลartnamesinin onaylanmasฤฑna ve muhammen bedelin belirlenmesine dair TMSF kararฤฑnฤฑn iptali istemiyle dava aรงmฤฑลtฤฑr. Danฤฑลtay, satฤฑล ilanฤฑnฤฑn ve TMSF kararฤฑnฤฑn iptaline karar vermiลtir. Baลvurucu ayrฤฑca satฤฑล iลleminin iptali iรงin ฤฐdare Mahkemesinde dava aรงmฤฑลtฤฑr. Mahkeme, Danฤฑลtay kararฤฑna iลaret ederek, dava konusu iลlemlerin iptaline karar vermiลtir. Bunun รผzerine baลvurucu TMSF’ye mรผracaat ederek Danฤฑลtay kararฤฑnฤฑn yerine getirilmesi kapsamฤฑnda yapฤฑlan iลlemler hakkฤฑnda bilgi verilmesi talebinde bulunmuลtur.
TMSF, ilgili ฤฐktisadi ve Ticari Bรผtรผnlรผฤรผn ihale alฤฑcฤฑsฤฑna devredilmesiyle bu varlฤฑklarla bir ilgilerinin kalmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirtmiลtir. TMSF ayrฤฑca iptal kararฤฑnฤฑn uygulanmasฤฑ hรขlinde ihale alฤฑcฤฑsฤฑnฤฑn kazanฤฑlmฤฑล haklarฤฑnฤฑn zarar gรถreceฤini, ihale bedelini รถdeyen alฤฑcฤฑ nezdinde kamuya gรผven ilkesinin zedeleneceฤini vurgulamฤฑล ve sรถz konusu kararฤฑn gereฤinin yerine getirilmesinin hukuken ve fiilen mรผmkรผn olmadฤฑฤฤฑnฤฑ bildirmiลtir.
ฤฐddialar
Baลvurucu, hรขkim ortaฤฤฑ olduฤu bankaya el konulmasฤฑ sรผrecinde medya grubunun satฤฑลฤฑna iliลkin ihalenin yargฤฑ kararฤฑyla iptal edildiฤini ancak talebine raฤmen bu kararฤฑn uygulanmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek mรผlkiyet hakkฤฑnฤฑn ihlal edildiฤini ileri sรผrmรผลtรผr.
Mahkemenin Deฤerlendirmesi
ฤฐdari yargฤฑ yeri tarafฤฑndan iptal edilen bir idari iลlem, hiรง tesis edilmemiล sayฤฑlฤฑr. Bir iptal kararฤฑnฤฑ icra etmenin fiilen veya hukuken imkรขnsฤฑz olduฤu olaฤanรผstรผ koลullarda dahi idarenin uygulama yรผkรผmlรผlรผฤรผ ortadan kalkmaz.
Aynen icranฤฑn hukuken veya fiilen imkรขnsฤฑz olduฤu hรขllerde ifanฤฑn ลeklinde deฤiลikliฤe gidilmesi mรผmkรผndรผr. Bu gibi durumlarda icra biรงiminde deฤiลikliฤe gidilmesi mรผmkรผn olsa da bunun ilgilinin yeniden yargฤฑya baลvurmasฤฑna gerek kalmayacak ลekilde yapฤฑlmasฤฑna ve alternatif tedbirin kiลiye saฤlayacaฤฤฑ tatminin aynen icraya nazaran bariz bir nispetsizlik iรงinde olmamasฤฑna รถzen gรถsterilmelidir.
ฤฐdare, hukukรฎ veya fiilรฎ imkรขnsฤฑzlฤฑklar olsa bile kararฤฑ uygulamak iรงin elinden gelen her gayreti gรถsterdiฤini ve kararฤฑ uygulama รถnรผndeki engellerin aลฤฑlamaz olduฤunu ispatlamak zorundadฤฑr. ฤฐdare, bunun ardฤฑndan ilgiliye eski hรขle getirme (restitutio in integrum) ilkesine gรถre en uygun alternatif รงรถzรผmรผ รถnererek sรถz konusu karara uyma iradesinde olduฤunu aรงฤฑkรงa ortaya koymalฤฑdฤฑr.
Somut olayda kesinleลmiล bir yargฤฑ kararฤฑnฤฑn icra edilmediฤi ลikรขyet edildiฤine gรถre baลvurucunun ayrฤฑca baลka bir yolu tรผketmesine de gerek bulunmamaktadฤฑr. Dolayฤฑsฤฑyla baลvuru yollarฤฑnฤฑn usulรผnce tรผketilmiล olduฤu kabul edilmelidir.
Baลvurucuya ait medya grubunun satฤฑลฤฑna iliลkin iลlemlerin yargฤฑ kararlarฤฑyla iptal edildiฤi ve bu kararlarฤฑn da kesinleลerek nihaรฎ hรขle geldiฤi tartฤฑลma konusu deฤildir. Bu kararlarla, sรถz konusu idari iลlemlerin geriye dรถnรผk olarak geรงersiz olduฤu kabul edilmiลtir.
ฤฐhaleye karลฤฑ aรงฤฑlan bรถyle bir davanฤฑn sonucuyla zaten รผรงรผncรผ kiลiye yapฤฑlan bir satฤฑลฤฑn iptalini saฤlamanฤฑn amaรงlandฤฑฤฤฑ gรถzetilmelidir. Satฤฑลฤฑn iptali iรงin aรงฤฑlan davanฤฑn satฤฑลฤฑn gerรงekleลtiฤi gerekรงesiyle uygulanamamasฤฑ tek baลฤฑna bir hukuki ve fiilรฎ imkรขnsฤฑzlฤฑk sebebi olarak gรถrรผlemez. Bunun yanฤฑnda yapฤฑlan ihalenin ve dayanaฤฤฑ iลlemlerin yargฤฑlamaya konu edildiฤi gรถzetildiฤinde ihale alฤฑcฤฑsฤฑ davanฤฑn sonucuna baฤlฤฑ olarak ihalenin iptal edilebileceฤini รถngรถrebilir.
Mรผlkiyet hakkฤฑna mรผdahale teลkil eden mal varlฤฑฤฤฑnฤฑn satฤฑลฤฑna dair iลlemleri iptal eden yargฤฑ kararlarฤฑnฤฑn uygulanmamasฤฑ hukuk devleti ilkesini zedeleyeceฤi gibi mรผlkiyet hakkฤฑnฤฑn korunmasฤฑnฤฑn gereฤi olan usule iliลkin gรผvenceleri de ortadan kaldฤฑrฤฑr.
Somut olayda ihale ve satฤฑล iลlemlerini iptal eden yargฤฑ kararlarฤฑnฤฑn nihai ve icrai nitelikte olduฤu hรขlde uygulanmadฤฑฤฤฑ aรงฤฑktฤฑr. Kamu makamlarฤฑ sรถz konusu kararlarฤฑn uygulanmasฤฑnฤฑ temin iรงin herhangi bir tedbir de almamฤฑลtฤฑr.
ฤฐdare, hukuki ve fiilรฎ imkรขnsฤฑzlฤฑk hรขlinin bulunduฤunu ve yargฤฑ kararฤฑnฤฑn icra edilmesi รถnรผnde aลฤฑlamaz bir engel olduฤunu somut bir biรงimde ortaya koyamamฤฑลtฤฑr. ฤฐdare ayrฤฑca alternatif bir รงรถzรผm รถnermediฤi gibi baลvurucunun yazฤฑlarฤฑna olumsuz cevap vererek kararlarฤฑn uygulanmasฤฑ anlamฤฑnda pasif bir tutum sergilemiลtir.
Anayasa Mahkemesi aรงฤฑklanan gerekรงelerle Anayasa’nฤฑn 35. maddesinde gรผvence altฤฑna alฤฑnan mรผlkiyet hakkฤฑnฤฑn ihlal edildiฤine karar vermiลtir.”
