Tรผrkiye Bankalar Birliฤi (TBB) Baลkanฤฑ Hรผseyin Aydฤฑn, son beล yฤฑlda sektรถre getirilen yรผklerin 25 milyar TL’lik bir parasal deฤere ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ ve bunun รถzkaynak gรผรงlenmesini sฤฑnฤฑrladฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, makroekonomik dengeleri bozmadan bazฤฑ sฤฑkฤฑlaลtฤฑrฤฑcฤฑ รถnlemlerde gevลeme talep ettiklerini sรถyledi.
TBB’nin 58’inci Genel Kurulu’nda konuลan Aydฤฑn, bu kapsamda sektรถr olarak kredilerde risk aฤฤฑrlฤฑklarฤฑnฤฑn dรผลรผrรผlmesi, genel karลฤฑlฤฑk uygulamasฤฑnฤฑn hafifletilmesi, TL ve yabancฤฑ para zorunlu karลฤฑlฤฑklar iรงin kaynak maliyetine yakฤฑn dรผzeyde faiz รถdenmesi, tรผketici kredilerinde taksit sayฤฑsฤฑnฤฑn artฤฑrฤฑlmasฤฑ gibi taleplerinin olduฤunu belirtti.
Aydฤฑn, “Son beล yฤฑlda gelen yรผklerin parasal deฤeri yaklaลฤฑk 25 milyar TL ile sektรถrรผn bir yฤฑllฤฑk net kรขrฤฑna eลittir. Kurumlar vergisi ile birlikte gelen yรผklerin vergi รถncesi kรขra oranฤฑ yฤฑllฤฑk bazda yรผzde 40’ฤฑn รผzerindedir… Bu durum รถzkaynaklarฤฑn gรผรงlendirilmesini sฤฑnฤฑrlandฤฑrmฤฑลtฤฑr” dedi ve ekledi:
“Yakฤฑn dรถnemde yapฤฑlan dรผzenlemelere baฤlฤฑ olarak aracฤฑlฤฑk maliyeti artmฤฑล, yabancฤฑ para krediler hฤฑzlanmฤฑล, sermaye getirisi dรผลmรผล, kรขrฤฑn รถzkaynak bรผyรผmesine olan desteฤi sฤฑnฤฑrlanmฤฑล, bankalarฤฑn piyasa deฤeri azalmฤฑลtฤฑr.”
Hรผkรผmet son yฤฑllarda tรผketimi ve kredi bรผyรผmesini sฤฑnฤฑrlayarak cari aรงฤฑฤฤฑ dรผลรผrmek iรงin bankacฤฑlฤฑk sistemiyle ilgili bir dizi รถnlem aldฤฑ. Getirilen yรผkler arasฤฑnda zorunlu karฤฑลฤฑklarฤฑn yรผkseltilmesi, ลube harcฤฑ, TMSF primlerinin yรผkseltilmesi, kredi kartฤฑ dรผzenlemeleri, genel karลฤฑlฤฑk oranlarฤฑnฤฑn yรผkseltilmesi ve risk aฤฤฑrlฤฑklarฤฑnฤฑn deฤiลmesi ile รผcret komisyon gelirlerinin sฤฑnฤฑrlandฤฑrฤฑlmasฤฑ gibi unsurlar yer alฤฑyor.
Sรถz konusu dรผzenlemeler sektรถrรผn net kรขrฤฑnฤฑ baskฤฑlarken, รถzkaynak kรขrlฤฑlฤฑฤฤฑ da geriledi. TBB verilerine gรถre 2013 sonunda yรผzde 13.1 olan รถzkaynak kรขrlฤฑlฤฑฤฤฑ, Mart sonu itibariyle yรผzde 11.6 seviyesine geriledi.
Aydฤฑn mevcut dรผzenlemeler รงerรงevesinde sektรถrรผn 700 milyar TL daha kredi verebilecek durumda olduฤunu ancak รถzkaynaฤฤฑ bรผyรผtme konusunda ciddi sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑ olduฤunu kaydetti.
รNLEMLER UZUN VADEDE BรYรMEYฤฐ SINIRLANDIRIR
Makro dengelerin saฤlam olmasฤฑ iรงin getirilen geรงici รถnlemlerin kฤฑsa dรถnemli etkilerinin her zaman telafi edilebileceฤini kaydeden Aydฤฑn, “Ancak eฤer รถnlemler bankalarฤฑn รถzkaynaklarฤฑnฤฑ aลฤฑndฤฑrฤฑyor ise bu durum uzun dรถnemde krediler yoluyla ekonomik bรผyรผmeyi sฤฑnฤฑrlandฤฑrฤฑr ki bunun telafisi daha zor, maliyeti yรผksektir. รzkaynak yeterliliฤine etkisi aรงฤฑsฤฑndan bakacak olursak, son beล yฤฑlda gelen yรผk 200 milyar TL daha az kredi demektir” diye konuลtu.
Seรงici olmak รผzere, รถnlemlerin gevลetilmesinin yararlฤฑ olacaฤฤฑnฤฑ kaydeden Aydฤฑn, KOBฤฐ, proje ve yatฤฑrฤฑm kredileri, konut ipotekli krediler, kredi kartlarฤฑ ve ihtiyaรง gibi kredilerde daha dรผลรผk risk aฤฤฑrlฤฑฤฤฑ istediklerini belirterek, ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Bรผyรผk รถlรงekli kamu ihalelerinin finansmanฤฑnda kullanฤฑlmak รผzere oluลturulan sendikasyon kredilerinin teminatฤฑ olarak Hazine tarafฤฑndan รผstlenilen borรง รผstlenim anlaลmalarฤฑ risk azaltฤฑm kapsamฤฑnda teminat olarak kullanฤฑlabilmeli. ฤฐlave genel karลฤฑlฤฑk uygulamasฤฑ kaldฤฑrฤฑlmalฤฑ. TCMB nezdinde tutulan hem TL hem de yabancฤฑ para cinsinden zorunlu karลฤฑlฤฑklar iรงin kaynak maliyetine yakฤฑn dรผzeyde faiz รถdenmeli.”
ลube harรงlarฤฑnฤฑn yeni aรงฤฑlacak ลubeler iรงin bir defaya mahsus olmak รผzere รถdenmesini talep ettiklerini kaydeden Aydฤฑn ayrฤฑca, tรผketici kredilerinde taksit sayฤฑsฤฑnฤฑn artฤฑrฤฑlmasฤฑ ve kredi kartlarฤฑnda minimum รถdeme oranฤฑnฤฑn da yeniden deฤerlendirilmesi gerektiฤine de dikkat รงekti.
TAKฤฐPTEKฤฐ KREDฤฐLER YรNETฤฐLEBฤฐLฤฐR SEVฤฐYEDE
ฤฐรง talep bรผyรผmesinde yavaลlama, geรงen yฤฑl kredi faizlerindeki artฤฑล, bireysel kredilerde vadenin 36 ay ile sฤฑnฤฑrlandฤฑrฤฑlmasฤฑ ve kredi kartlarฤฑnda taksit sayฤฑsฤฑnฤฑn dokuz ay olarak belirlenmesinde dolayฤฑ tahsili gecikmiล alacaklarda son dรถnemde bir artฤฑล olduฤunu belirten Aydฤฑn ancak bu oranฤฑn yine de yรผzde 2.8 ile makul ve yรถnetilebilir olduฤunu ifade etti.
Aydฤฑn varlฤฑk yรถnetim ลirketlerine satฤฑlan alacaklar da dahil edildiฤinde bu oranฤฑn yรผzde 4 seviyesinde olduฤunu sรถyledi.
Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn Mart sonunda kredileri 1.32 trilyon lira, aktif bรผyรผklรผฤรผ 2.13 trilyon lira olarak gerรงekleลirken, ilk รงeyrekte net kรขrฤฑ da 6.7 milyar lira oldu.
PROJE FฤฐNANSMAN KREDฤฐLERฤฐ BรYรKLรฤร 228 MฤฐLYAR TL
Aydฤฑn, altyapฤฑ yatฤฑrฤฑmlarฤฑ iรงin kaynak talebinin artarak devam edeceฤini tahmin ettiklerini belirterek, “Bankacฤฑlฤฑkta รถzkaynak kaldฤฑracฤฑnฤฑn daha dรผลรผk, vadenin daha kฤฑsa olduฤu dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda finansmanฤฑn sadece banka kredilerine baฤlฤฑ olmamasฤฑ gerekir. Likidite riski de dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda ikincil piyasasฤฑnฤฑn oluลturulmasฤฑ giderek รถnem kazanmaktadฤฑr” dedi.
Bu konuda sermaye piyasasฤฑnฤฑn devreye girmesi gerektiฤini belirten Aydฤฑn, altyapฤฑ yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn menkul kฤฑymetleลtirilmesi bir finansal araรง haline gelmesi gerektiฤini sรถyledi.
Geรงen yฤฑlsonu itibariyle proje finansmanฤฑ amacฤฑyla kullandฤฑrฤฑlan krediler toplamฤฑnฤฑn 131 milyar lirasฤฑ nakit, 29 milyar lirasฤฑ gayri nakdi ve 44 milyar lirasฤฑ taahhรผt edilen olmak รผzere toplam 228 milyar lira olduฤunu belirtti.
