Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ dรถnem net karฤฑnฤฑ 2012 yฤฑl sonuna kฤฑyasla yรผzde 5,1 artarak 2013 yฤฑl sonunda 24 milyar 733 milyon liraya yรผkseltti. Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), aralฤฑk ayฤฑna iliลkin Tรผrk Bankacฤฑlฤฑk Sektรถrรผ Genel Gรถrรผnรผmรผ Raporu’nu yayฤฑmladฤฑ.
Rapora gรถre, Aralฤฑk 2013 itibarฤฑyla Tรผrk bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde 49 banka 11 bin 986 ลube ve 214 bin 263 personel ile faaliyet gรถsteriyor. Sektรถrรผn 2013 yฤฑlฤฑndaki ลubeleลme ve istihdam artฤฑล hฤฑzฤฑ, 2009 yฤฑlฤฑndan bu yana yฤฑllฤฑk bazda gรถzlenen en yรผksek artฤฑล oranฤฑna ulaลtฤฑ. Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn aktif toplamฤฑ 2013 yฤฑlฤฑnda yรผzde 26,4 artarak 1 trilyon 732 milyar liraya yรผkseldi. TP varlฤฑklar yรผzde 19,6, YP varlฤฑklar USD bazฤฑnda yรผzde 18,5 bรผyรผdรผ.
Geรงen yฤฑlฤฑn ilk รงeyreฤinden sonra Tรผrk bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde mevduat faiz oranlarฤฑ baลta olmak รผzere fonlama maliyetlerinde yรผkselme gรถrรผldรผ. Sรถz konusu geliลmeler nedeniyle sektรถrรผn bรผyรผme hฤฑzฤฑnda sฤฑnฤฑrlฤฑ bir yavaลlama olduฤu, yฤฑlฤฑn ilk รงeyreฤinde yรผzde 4,2, ikinci รงeyreฤinde yรผzde 7, รผรงรผncรผ รงeyreฤinde yรผzde 7,9 bรผyรผyen bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn bรผyรผme hฤฑzฤฑnฤฑn kur artฤฑลฤฑ etkisine raฤmen yฤฑlฤฑn son รงeyreฤinde yรผzde 5,1 dรผzeyinde oluลtuฤu gรถzlendi.
Bir รถnceki yฤฑl sonuna gรถre toplam 252,7 milyar lira artan krediler, Aralฤฑk 2013 itibarฤฑyla 1 trilyon 47 milyar lira seviyesine ulaลtฤฑ. Kredilerin toplam aktifler iรงindeki payฤฑ ise 2012 yฤฑl sonuna gรถre 2,5 puan artarak yรผzde 60,5’e yรผkseldi. Yฤฑlฤฑn son รงeyreฤinde kredilerin artฤฑลฤฑ hฤฑzฤฑnฤฑn รถnceki iki รงeyreฤin gerisinde oluลtuฤu, son รงeyrekteki bรผyรผmenin kurumsal ve ticari krediler aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olduฤu belirlendi.
ลirketler daha fazla kredi kullandฤฑ
Amerikan Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (FED) varlฤฑk alฤฑm programฤฑna yรถnelik aรงฤฑklamalarฤฑ sonrasฤฑnda diฤer geliลmekte olan รผlkelerle birlikte Tรผrkiye piyasalarฤฑnda gรถzlenen dรถviz kurlarฤฑ ve faiz artฤฑลฤฑ ile hฤฑzlฤฑ kredi bรผyรผmesi ve tasarruf oranlarฤฑndaki dรผลรผklรผฤรผn oluลturacaฤฤฑ uzun vadeli risklerin bertaraf edilmesi amacฤฑyla alฤฑnan รถnlemler, tรผm kredi tรผrlerinin bรผyรผme hฤฑzlarฤฑnฤฑ bir miktar yavaลlattฤฑ ve รถzellikle bireysel kredilerdeki yฤฑllฤฑk bรผyรผme oranlarฤฑ, ลirketler kesimine kullandฤฑrฤฑlan kredilerin altฤฑna geriledi.
Yasal รผst limiti yรผzde 75 olan bireysel konut kredilerinin teminat oranฤฑ, 2013 yฤฑlฤฑnda konut kredilerindeki yรผksek hacimli bรผyรผmeye raฤmen yรผzde 62-64 bandฤฑnda seyretti. Taksitli bireysel kredi kartฤฑ alacaklarฤฑnฤฑn toplam kredi kartฤฑ alacaklarฤฑ iรงerisindeki payฤฑ yฤฑllar iรงerisinde artฤฑล eฤiliminde olmuล ve 2013 yฤฑl sonunda yรผzde 56,7’ye ulaลtฤฑ. Bununla birlikte Eylรผl 2013 ayฤฑndan itibaren taksitli kredi kartฤฑ alacaklarฤฑnda belirgin bir azalma gรถrรผldรผ.
Takipteki alacaklar arttฤฑ
Sektรถrรผn takipteki alacaklarฤฑ, 2012 yฤฑl sonuna gรถre 6,2 milyar lira (yรผzde 26,4), 2013 Eylรผl dรถnemine gรถre ise 1,6 milyar lira (yรผzde 5,8) artarak, 2013 yฤฑl sonu itibarฤฑyla 29,6 milyar lira seviyesine yรผkseldi.
Yฤฑllar itibarฤฑyla kullandฤฑrฤฑlan bireysel kredilerin temerrรผt performansฤฑnฤฑ gรถsteren yaลlandฤฑrma analizi sonuรงlarฤฑna gรถre; 2013 yฤฑlฤฑnda kullandฤฑrฤฑlan kredi kartlarฤฑ haricindeki tรผm bireysel kredi tรผrlerinde 2012 yฤฑlฤฑna gรถre temerrรผde dรผลme oranlarฤฑ daha dรผลรผk seyretti.
Bankalarฤฑn menkul deฤerler portfรถyรผ 2013 yฤฑlฤฑnda 16,7 milyar lira (yรผzde 6,2) artฤฑล kaydederek yฤฑl sonunda 286,7 milyar liraya ulaลtฤฑ. Bankalarฤฑn menkul deฤerlerini aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak ticari portfรถyde sฤฑnฤฑflandฤฑrma eฤilimleri devam etmekle birlikte piyasalarda gรถrรผlen volatilite ve faiz oranlarฤฑndaki artฤฑล nedeniyle yฤฑl iรงerisinde satฤฑlmaya hazฤฑr portfรถyden VKET portfรถye geรงiลler gรถzlendi ve Haziran 2013 dรถnemine gรถre satฤฑlmaya hazฤฑr portfรถyรผn payฤฑ 8,2 puan azalฤฑrken VKET portfรถyรผn payฤฑ 9 puan arttฤฑ.
Tรผrk bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn yabancฤฑ kaynaklarฤฑ iรงinde Aralฤฑk 2013 itibarฤฑyla yรผzde 61,5 ile en fazla paya sahip olan mevduat, 945,8 milyar lira dรผzeyine ulaลtฤฑ. Geรงen yฤฑlฤฑn รผรงรผncรผ รงeyreฤinden itibaren TP mevduat artฤฑล hฤฑzฤฑ yavaลlarken, YP mevduat artฤฑล hฤฑzฤฑ yฤฑlฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑndan itibaren รถnemli รถlรงรผde artฤฑล gรถsterdi. Yฤฑlฤฑn ilk yarฤฑsฤฑndaki YP mevduat artฤฑลฤฑ 810 milyon dolar, ikinci yarฤฑsฤฑnda 22,6 milyar dolar dรผzeyinde gerรงekleลti.
Kรผresel ekonomiye dair belirsizliklerin devam ettiฤi 2013 yฤฑlฤฑnda Tรผrk bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn yurt dฤฑลฤฑ bankalardan saฤladฤฑฤฤฑ fon miktarฤฑ artฤฑล seyrini sรผrdรผrdรผ. Yurt dฤฑลฤฑ bankalardan saฤlanan fonlar yฤฑl sonuna gรถre yรผzde 23,7 oranฤฑnda (26,5 milyar dolar) artฤฑล gรถstererek, Aralฤฑk 2013 itibarฤฑyla 138,2 milyar dolara yรผkseldi. 2013 yฤฑlฤฑnda sendikasyon kredilerinin yenileme oranฤฑnฤฑn yรผzde 100’รผn รผzerinde gerรงekleลtiฤi ve sektรถr genelinde bankalarฤฑn, sendikasyon kredilerini yenilemekte problem yaลamadฤฑฤฤฑ gรถzlendi.
รzkaynaklar 194 milyar lira oldu
Sektรถrรผn รถzkaynaklarฤฑ, Aralฤฑk 2013 itibarฤฑyla 194 milyar lira dรผzeyinde gerรงekleลti. Bir yฤฑllฤฑk dรถnemde, menkul deฤer deฤerleme fonlarฤฑndaki 12,6 milyar lira azalฤฑลa karลฤฑlฤฑk, sektรถrรผn kar daฤฤฑtฤฑmฤฑnฤฑn sฤฑnฤฑrlandฤฑrฤฑlmasฤฑ ve karlarฤฑn banka bรผnyesinde bฤฑrakฤฑlmasฤฑnฤฑn teลvik edilmesi yรถnรผnde BDDK’ca sรผrdรผrรผlen politikalar รงerรงevesinde yedek akรงelerin 19 milyar lira ve รถdenmiล sermayenin 5 milyar lira artmasฤฑ, sektรถrรผn รถzkaynaklarฤฑnฤฑn artmasฤฑnฤฑ saฤladฤฑ.
Bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ dรถnem net karฤฑ, 2012 yฤฑl sonuna kฤฑyasla 1 milyar 210 milyon lira (yรผzde 5,1) artarak, 2013 yฤฑl sonunda 24 milyar 733 milyon liraya yรผkseldi. Dรถnem net karฤฑnฤฑn artmasฤฑnda esas etken, artan net faiz gelirleri oldu. Net faiz gelirlerindeki artฤฑลta, mevduat maliyetlerindeki azalฤฑล ile genel olarak mevduat dฤฑลฤฑ kaynaklarฤฑn gรถrece dรผลรผk maliyetleri sonucunda yรผksek dรผzeyde gerileyen faiz giderleri belirleyici unsur olarak ortaya รงฤฑktฤฑ.
Bununla birlikte, yฤฑlฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑndan itibaren yรผkselen faizlere baฤlฤฑ olarak sektรถrรผn net faiz marjฤฑnฤฑn azalฤฑล eฤilimine girdiฤi ve Aralฤฑk 2013 dรถneminde yรผzde 3,7 dรผzeyinde oluลtuฤu gรถzlendi.
Tรผrk bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn Sermaye Yeterliliฤi Rasyosu (SYR) Aralฤฑk 2013 itibarฤฑyla yรผzde 15,3 dรผzeyinde, yasal ve hedef oranฤฑn oldukรงa รผzerinde oluลtu. Diฤer taraftan, รผlkemizde 2008-2009 dรถneminde izlenen dรถviz kurlarฤฑ artฤฑลฤฑnฤฑn, YP ve dรถvize endeksli kredi kullanan mรผลteriler รผzerinde yarattฤฑฤฤฑ etki dikkate alฤฑnarak, 2013 Aralฤฑk itibarฤฑyla aynฤฑ tรผr krediler, tarihi senaryo รผzerinden stres testine tabi tutuldu. Test sonuรงlarฤฑ, sektรถrรผn รถzkaynaklarฤฑnฤฑn kur artฤฑลฤฑnฤฑn yaratabileceฤi risklere karลฤฑ dayanฤฑklฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn yรผksek olduฤunu ortaya koydu.
