ABD Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (Fed) banka kredi memurlarฤฑyla yaptฤฑฤฤฑ bir ankete gรถre, ABD‘deki iลletmeler ve hane halklarฤฑ iรงin kredi koลullarฤฑ yฤฑlฤฑn ilk aylarฤฑnda sฤฑkฤฑlaลmaya devam etti, ancak sonuรงlar, Mart ayฤฑnda Silikon Vadisi Bankasฤฑ’nฤฑn รงรถkรผลรผnden sonra bazฤฑlarฤฑnฤฑn korktuฤu uรงurum benzeri kredi dรผลรผลรผnden ziyade Fed’in parasal sฤฑkฤฑlaลtฤฑrmasฤฑnฤฑn biriken etkisine iลaret ediyor gibi gรถrรผnรผyor.
Fed’in รผรง aylฤฑk Kฤฑdemli Kredi Yetkilisi Gรถrรผล Anketi (SLOOS), son banka iflaslarฤฑndan bu yana bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผndeki ilk duyarlฤฑlฤฑk รถlรงรผmlerinden biri olarak, bankalarฤฑn net %46,0’ฤฑnฤฑn orta ve bรผyรผk รถlรงekli iลletmeler iรงin รถnemli bir iลletme kredisi kategorisi iรงin kredi koลullarฤฑnฤฑ sฤฑkฤฑlaลtฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsterdi; Ocak ayฤฑndaki bir รถnceki anketteki %44,8’e kฤฑyasla – mรผtevazฤฑ, kademeli bir deฤiลiklik.
Kรผรงรผk firmalar iรงin koลullar biraz daha katฤฑ; bankalarฤฑn net %46,7’si kredi koลullarฤฑnฤฑn son anketteki %43,8’e kฤฑyasla ลimdi daha katฤฑ olduฤunu belirtti.
Bankalar, her bรผyรผklรผkteki firmanฤฑn รผรง ay รถncesine kฤฑyasla daha az kredi talebi gรถsterdiฤini bildirdi.
Krediye eriลim hikayenin sadece bir parรงasฤฑ olabilir; bankalar da kredi bรผyรผklรผklerini sฤฑnฤฑrladฤฑklarฤฑnฤฑ ve borรงlanma maliyetini yรผkselttiklerini paylaลtฤฑ.
Tรผketici tarafฤฑnda, bankalar kredi kartฤฑ, otomobil ve diฤer hane halkฤฑ kredileri iรงin, geรงen yฤฑlฤฑn sonunda gรถrรผlen รถlรงรผde olmasa da, yine yumuลak talebin hรผkรผm sรผrdรผฤรผnรผ sรถyledi. Bankalar, taksitli tรผketici kredileri saฤlama konusunda daha az istekli olduklarฤฑnฤฑ ve รถrneฤin otomobil kredilerinin boyutunu sฤฑnฤฑrlandฤฑrdฤฑklarฤฑnฤฑ belirtti.
JP Morgan Baล ABD Ekonomisti Michael Feroli, “Standartlardaki sฤฑkฤฑlaลma muhtemelen bankacฤฑlฤฑk stresi gรถz รถnรผne alฤฑndฤฑฤฤฑnda beklenen รถlรงรผde ลiddetli deฤildi” diye yazdฤฑ. Ancak talepteki dรผลรผล, รถzellikle de bankalarฤฑn yarฤฑsฤฑndan fazlasฤฑnฤฑn borรง almak isteyen kรผรงรผk firmalarda bir dรผลรผล gรถrmesi, “gรถrรผnรผm hakkฤฑnda korkunรง bir tablo รงiziyor gibi gรถrรผnรผyor.”
Sฤฑkฤฑlaลtฤฑrma aynฤฑ zamanda bankalar arasฤฑnda zayฤฑflayan ekonomik gรถrรผnรผm nedeniyle sermayeyi koruma ve yeterli likiditeyi sรผrdรผrme ihtiyacฤฑna iliลkin artan endiลeleri de yansฤฑtฤฑyor. Fed, anket sonuรงlarฤฑnฤฑ aรงฤฑklarken orta รถlรงekli bankalarฤฑn รถzellikle gergin gรถrรผndรผฤรผnรผ sรถyledi.
Aรงฤฑklamada, “Bankalar, 2023’รผn geri kalanฤฑnda kredi standartlarฤฑnฤฑ sฤฑkฤฑlaลtฤฑrmayฤฑ beklemelerine gerekรงe olarak en sฤฑk kredi portfรถylerinin kredi kalitesinde ve mรผลterilerin teminat deฤerlerinde beklenen bozulmayฤฑ, risk toleransฤฑndaki azalmayฤฑ ve banka fonlama maliyetleri, banka likidite pozisyonu ve mevduat รงฤฑkฤฑลlarฤฑ ile ilgili endiลeleri gรถstermiลtir” denildi veย “Orta รถlรงekli bankalar likidite pozisyonlarฤฑ, mevduat รงฤฑkฤฑลlarฤฑ ve fonlama maliyetleri ile ilgili endiลelerini en bรผyรผk bankalara kฤฑyasla daha sฤฑk bildirmiลtir.” notu dรผลรผldรผ.
รรง ayda bir yapฤฑlan kredi yetkilileri anketi, Mart ayฤฑ baลฤฑnda Silicon Valley Bank’ฤฑn iflas etmesi ve genel olarak bรถlgesel bankalar arasฤฑnda devam eden stres potansiyeli nedeniyle รถzel bir รถnem kazandฤฑ.
Fed, Mart 2022’den bu yana enflasyonu kontrol altฤฑna almak iรงin faiz oranlarฤฑnฤฑ agresif bir ลekilde yรผkseltiyor ve bunun iลe yaramasฤฑnฤฑn ana yolu, iลletmeler ve hane halklarฤฑ iรงin borรงlanma maliyetini artฤฑrmak ve bรผyรผk yatฤฑrฤฑmlarฤฑ ve satฤฑn alฤฑmlarฤฑ caydฤฑrmaktฤฑr. Bu etki, konut ipotek oranlarฤฑnฤฑn yรผkselmesi gibi yollarla hฤฑzlฤฑ bir ลekilde hissedildi ve faiz artฤฑลlarฤฑnฤฑn baลlangฤฑcฤฑndan bu yana yapฤฑlan son รผรง SLOOS anketi, standartlarฤฑ sฤฑkฤฑlaลtฤฑran bankalarฤฑn net payฤฑnฤฑn arttฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsterdi.
Ancak politika yapฤฑcฤฑlar kredi sฤฑkฤฑlaลtฤฑrmasฤฑnฤฑn bir resesyona neden olacak kadar ileri gitmesini istemiyorlar.
Fed’in geรงen haftaki politika toplantฤฑsฤฑnda elinde son anketin sonuรงlarฤฑ vardฤฑ ve yetkililer beklenen รงeyrek puanlฤฑk faiz artฤฑลฤฑnฤฑ gerรงekleลtirirken, olasฤฑ bir kredi ลokunun etkilerinin henรผz belirlenmemiล olmasฤฑ nedeniyle, faiz artฤฑrฤฑmฤฑndan vazgeรงmenin kapฤฑsฤฑnฤฑ da araladฤฑlar.
Fed Baลkanฤฑ Jerome Powell รarลamba gรผnรผ dรผzenlediฤi basฤฑn toplantฤฑsฤฑnda, “Mart ayฤฑ baลฤฑnda bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde ortaya รงฤฑkan sฤฑkฤฑntฤฑlar, hanehalkฤฑ ve iลletmeler iรงin daha da sฤฑkฤฑ kredi koลullarฤฑna yol aรงฤฑyor gibi gรถrรผnรผyor” dedi ve ekledi:ย “Buna karลฤฑlฤฑk, bu daha sฤฑkฤฑ kredi koลullarฤฑnฤฑn ekonomik faaliyet, iลe alฤฑmlar ve enflasyon รผzerinde baskฤฑ yaratmasฤฑ muhtemel. Bu etkilerin boyutu belirsizliฤini koruyor.”
Ekonomistler รถnรผmรผzdeki aylarda kredilerin sฤฑkฤฑlaลmaya devam etmesini beklerken, anket banka kredilerinin zaman iรงinde nasฤฑl geliลeceฤine dair รถncรผ bir gรถsterge niteliฤi taลฤฑyor.
รrneฤin, bรผyรผk ve orta รถlรงekli firmalar iรงin ticari kredi standartlarฤฑnฤฑ sฤฑkฤฑlaลtฤฑran bankalarฤฑn net payฤฑ, Nisan-Haziran dรถnemini kapsayan ankette %24 iken, yฤฑlฤฑn yaklaลฤฑk son รผรง ayฤฑnฤฑ kapsayan ankette %45’e yรผkseldi.
SLOOS yanฤฑtlarฤฑnฤฑ inceleyen ekonomistler, standartlarฤฑ sฤฑkฤฑlaลtฤฑran bankalarฤฑn artan paylarฤฑnฤฑn yavaลlayan ekonomik faaliyete doฤru kademeli olarak ilerlediฤini ve hatta bir gerilemenin habercisi olabileceฤini sรถylรผyor.
Piper Sandler & Co. baล yatฤฑrฤฑm stratejisti Michael Kantrowitz Pazartesi gรผnรผ kaleme aldฤฑฤฤฑ yazฤฑsฤฑnda, “Tฤฑpkฤฑ Fed artฤฑrฤฑmlarฤฑnda olduฤu gibi, kredi standartlarฤฑnฤฑn sฤฑkฤฑlaลmasฤฑnฤฑn ekonomi รผzerindeki etkisi de uzun ve deฤiลken bir gecikmeye sahip” dedi ve ekledi:ย “Daha sฤฑkฤฑ kredi standartlarฤฑnฤฑn bu ลekilde teyit edilmesi resesyon ihtimalini daha da yรผkseltiyor.”
