Reuters haber ajansฤฑ Tรผrkiye’nin enerji sektรถrรผnรผn 13 milyar dolarฤฑ bulan รถdenemeyen borรงlarฤฑnฤฑ kurtarmayฤฑ planladฤฑฤฤฑnฤฑ yazdฤฑ.
Ajansa gรถre enerji ลirketlerinin kรขra geรงmesi iรงin tek yolun elektrik zammฤฑ olduฤunu dรผลรผnen bankalar hรผkรผmeti buna ikna etmeye รงalฤฑลฤฑyor.
Tรผrkiye’de elektrik รผretim kapasitesi 2007-17 arasฤฑ iki katฤฑna รงฤฑkarken, bu kapasite artฤฑลฤฑ 70 milyar dolarlฤฑk dฤฑล borรงlanmayla saฤlanmฤฑล, TL’nin 2017’den itibaren yรผzde 40 deฤer kaybetmesiyle enerji ลirketleri TL gelirleriyle dรถviz borรงlarฤฑnฤฑ รถdemede bรผyรผk zorluklar yaลar hale gelmiลti.
Ajansa konuลan 10’dan fazla bankacฤฑ, yatฤฑrฤฑmcฤฑ, danฤฑลman ve ลirket yรถneticisine gรถre Ankara, bankalarฤฑn bu borรงlarฤฑ bilanรงolarฤฑndan silip fon olarak tanฤฑmlayฤฑp birkaรง yฤฑl iรงinde yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlara satabilmeleri iรงin bankalarla birlikte bir yasal dรผzenleme รผzerine รงalฤฑลฤฑyor.
Reuters’a gรถre enerji sektรถrรผnรผn ne kadar hฤฑzlฤฑ ve baลarฤฑlฤฑ bir ลekilde kurtarฤฑlacaฤฤฑ, Orta Doฤu’nun en bรผyรผk pazarฤฑ olan Tรผrkiye’nin para biriminin deฤeri ve ekonomisinin bรผyรผyรผp bรผyรผmeyeceฤinde belirleyici olabilir.
Kurtarma planฤฑna dair toplantฤฑlara katฤฑlan bir bankacฤฑ “Yalnฤฑzca bazฤฑ bankalar bu sรผreรงte ilerleyecek, diฤer bankalar ciddi olumsuzluklar gรถrรผyorlar ve bu yรผzden buna dahil olmak istemiyorlar” diyor.
Bu borรง portfรถylerini ucuza almak isteyen Cerberus Capital Management ve KKR gibi ลirketler, ฤฐstanbul’a temsilci gรถndererek temaslarda bulunuyor.
Perลembe gรผnรผ ฤฐstanbul’da Deutsche Bank, Goldman Sachs, Cerberus ve Bain gibi kurumlardan temsilcilerle yapฤฑlan toplantฤฑya katฤฑlan รผรง kiลi, bankalarฤฑn รถdenemeyen enerji borรงlarฤฑnฤฑ satmakta acelesi olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
‘Hรผkรผmet elektrik zammฤฑnฤฑ kabul edecek’
Ajansa konuลan iki kaynak, Hazine ve Maliye Bakanฤฑ Berat Albayrak ile Hazine yรถneticilerinin Nisan ayฤฑnda planlarฤฑnฤฑ bankalara sunduklarฤฑnฤฑ, bu plana gรถre hรผkรผmetin bankalarฤฑn istediฤi oranda olmasa da elektrik zammฤฑnฤฑ kabul edeceฤini, gaz ve kรถmรผr santrallerinin de bir havuz fonunda birleลtirilerek ekonomi toparlayฤฑnca satฤฑlacaฤฤฑnฤฑ aktardฤฑ.
Kaynaklara gรถre bunun yerel seรงim sonrasฤฑnda yapฤฑlmasฤฑ planlanฤฑyordu. Fakat ฤฐstanbul’da seรงimin 23 Haziran’da tekrarlanacak olmasฤฑ nedeniyle hรผkรผmet o tarihten รถnce bir elektrik zammฤฑna sฤฑcak bakmฤฑyor.
Tรผrkiye’nin bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ, 400 milyar dolarlฤฑk kredilerinden 16 milyar dolarฤฑnฤฑ yapฤฑlandฤฑrdฤฑ. Bazฤฑ uzmanlara gรถre รถdenemeyen kredilerin oranฤฑ iki kat yรผkselerek yฤฑl sonuna kadar yรผzde 8’e รงฤฑkabilir.
Reuters’a konuลan รผรง kaynaฤa gรถre hรผkรผmet, silinen borรงlarฤฑn vergiden dรผลรผlebilmesini saฤlayacak bir deฤiลiklik dรผลรผnรผyor. Kaynaklardan ikisi, yeniden sermayelendirme hamlesinin de vergiden dรผลรผlmesi iรงin รงalฤฑลฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
ลirketler neden zor durumda
Enerji ลirketlerinin kullandฤฑklarฤฑ kredinin dรถviz bazlฤฑ satฤฑล fiyatlarฤฑnฤฑn ise TL cinsinden olduฤunu belirten enerji sektรถrรผnรผn uzman isimlerinden Mehmet Kara enerjigunlugu.net sitesinde bu konu ile ilgili olarak geรงen hafta ลunlarฤฑ yazmฤฑลtฤฑ:
Peki suรงlu kim? Yanlฤฑล gelir tahmini yapan enerji yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑ mฤฑ? Yoksa onlara tahsil edemeyecekleri miktar ve ลartlarda kredi kullandฤฑran bankacฤฑlar mฤฑ?
Krediyi alan da veren de yรผzde 100 masum deฤil elbette. Ama asฤฑl yanlฤฑล baลka yerde. Yerine gรถre karar alฤฑcฤฑ, yerine gรถre hakem rolรผnรผ รผstlenen kamuda. Yani enerji yรถnetiminde, yani EPDKโda, yani Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlฤฑฤฤฑโnda, yani hรผkรผmetlerde.
Peki nasฤฑl? Kรถmรผr ve doฤalgaz baลta olmak รผzere dรถvizle ithal edilip elektriฤe รงevrilen kaynaklarฤฑn maliyeti yรผkselirken elektrik fiyat tarifeleri seรงimlerde oy kaybetme kaygฤฑsฤฑnฤฑn da etkisiyle son 5-6yฤฑlda baskฤฑ altฤฑnda tutuldu.Ayrฤฑca devletin elektrik รผretim ve satฤฑล ลirketi de gerรงek maliyetleri yansฤฑtmayan dรผลรผk tekliflerle fiyatlarฤฑn yรผkselmesini รถnleyecek bir gรถrevli gibi รงalฤฑลtฤฑ.
Sonuรง itibariyle, elektrik santrali kurmalarฤฑ iรงin yatฤฑrฤฑmcฤฑyฤฑ teลvik eden de, bu alandaki projelerin finansmanฤฑ iรงin bankalarฤฑ heveslendiren de, daha sonra elektrik fiyatlarฤฑnฤฑ dรผลรผk tutmak iรงin piyasa hazretlerinin iลlemesine mani olan da, fiyatlar dรผลรผk kaldฤฑฤฤฑ iรงin elektrikรงilere verdiฤi kredileri geri alamayan bankalarฤฑ kurtarmak รผzere kasalarฤฑna Hazineโden (yani halkฤฑn cebinden) kaynak aktaran da aynฤฑ.
Kendi elinle baskฤฑ altฤฑnda tuttuฤun iรงin dรผลรผk kalan elektrik fiyatlarฤฑyla รถvรผnรผp, iล sektรถrรผ de aลฤฑp finansal krize yol aรงฤฑnca suรงluyu baลka yerde aramak doฤru olmaz.
