Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) SWAP iลlemlerine sฤฑnฤฑrlama getirdi. Dรถviz cinsi varlฤฑklarฤฑ deฤiลtirme iลlemlerine sฤฑnฤฑrlama getirilmiล oldu. Buna gรถre, yapฤฑlacak yeni iลlemler, yasal รถz kaynaklarฤฑn yรผzde 50’sini geรงemeyecek.
Ekonomist Uฤur Gรผrses, BDDK’nฤฑn SWAP iลlemlerine kฤฑsฤฑtlama kararฤฑ getirmesini Twitter’da yorumladฤฑ ve “Swap kฤฑsฤฑtlamasฤฑnฤฑn anlamฤฑ: Yabancฤฑ oyuncular TL borรงlanฤฑp bununla dolar satฤฑn alฤฑp TL’ye deฤer kaybettirmesin diye Tรผrk bankalarฤฑna ‘TL borรง verip dรถviz borรง alma’ sฤฑnฤฑrฤฑ konmasฤฑ” mesajฤฑnฤฑ paylaลtฤฑ.
SWAP nedir?
Swap, kelime anlamฤฑ olarak โdeฤiล, tokuล, takasโ anlamฤฑna gelir. Finans piyasalarฤฑnda ise; iki tarafฤฑn belirli bir zaman dilimi iรงinde bir varlฤฑk ya da yรผkรผmlรผlรผฤe baฤlฤฑ olarak farklฤฑ faiz รถdemelerini veya dรถviz cinsini karลฤฑlฤฑklฤฑ olarak deฤiลtirdikleri bir takas sรถzleลmesidir.
Swap prosedรผrรผ, uzun ve kฤฑsa pozisyonlardaki swap deฤeri iรงin iลlem yaptฤฑฤฤฑnฤฑz paritedeki karลฤฑt birim cinsinden hesaplanฤฑr. Yani EUR/USD paritesine USD; USD/TRY paritesinde TRY cinsinden hesabฤฑnฤฑza yansฤฑr.
Swap iลleminin mantฤฑฤฤฑnda, alฤฑnan para borรง verilirken, satฤฑlan para borรงlanฤฑr. Swap bedelleri ise iลlem yaptฤฑฤฤฑnฤฑz pozisyonlardaki dรผลรผk faizli para birimi ve yรผksek faizli para birimi iliลkisine gรถre artฤฑ veya eksi olarak hesabฤฑnฤฑza yansฤฑmaktadฤฑr. Swap maliyetinin bu mantฤฑฤฤฑ ise; iki para biriminden yรผksek faizli olanฤฑ piyasaya verip, dรผลรผk faizli olanฤฑ elinizde tutmaya karar vermiลseniz, dรผลรผk faizli paranฤฑn gecelik taลฤฑma maliyetini รถdemeyi kabul ettiniz demektir.
รrnek vermek gerekirse, USD/TRY paritesinde alฤฑm yani uzun pozisyon oluลturduฤunuz zaman, piyasaya Tรผrk lirasฤฑ verip, karลฤฑlฤฑฤฤฑnda dรผลรผk faizli olan dolarฤฑ aldฤฑnฤฑz demektir. Bu iลlemin yatฤฑrฤฑmcฤฑya eksi yรถnlรผ bir swap bedeli olacaktฤฑr. Tersi durumda yani USD/TRY sattฤฑฤฤฑnฤฑzda piyasaya dolar verip, karลฤฑlฤฑฤฤฑnda Tรผrk lirasฤฑ almayฤฑ tercih ettiniz demektir. Dรผลรผk faizli para birimini piyasaya verdiฤiniz iรงin de artฤฑ yรถnlรผ bir swap geliri elde edilecektir.
Swap bedeli gecelik iลlemektedir ve gรผn iรงerisinde aรงฤฑp kapattฤฑฤฤฑnฤฑz iลlemlere swap maliyeti, uygulanmamaktadฤฑr. Swap maliyeti, aynฤฑ gรผn iรงerisinde kapatฤฑlmayan iลlemler iรงin geรงerlidir ve merkez bankalarฤฑ tarafฤฑndan aรงฤฑklanan resmi faizler baz alฤฑnarak uygulanmaktadฤฑr.
Bir รถrnek daha vermek gerekirse; EUR/USD paritesinde alฤฑm pozisyonu aรงacaksฤฑnฤฑz. Bu iลlemi yaparken dolar varlฤฑklarฤฑ รผzerinden iลlem gรถren parite รผzerinden Euro satฤฑn almฤฑล olursunuz. Yani belli bir miktarda dolarฤฑ รถdรผnรง verir ve karลฤฑlฤฑฤฤฑnda Euroโyu รถdรผnรง alฤฑrsฤฑnฤฑz. Bu iลlemi aynฤฑ gรผn iรงinde kapattฤฑฤฤฑnฤฑz zaman bir swap bedeli veya maliyeti sรถz konusu olmaz. Ama aynฤฑ gรผn kapatmadฤฑฤฤฑnฤฑz zaman swap adฤฑnda bir kesinti veya gelir rakamฤฑ hesabฤฑnฤฑza yansฤฑr. Bunun nedeni; forex piyasasฤฑnda sattฤฑฤฤฑnฤฑz para birimi iรงin faiz alฤฑr, aldฤฑฤฤฑnฤฑz para birimi iรงin pozisyonu kapatฤฑncaya kadar faiz รถdersiniz. Bu durum sonucunda da hesabฤฑnฤฑza aldฤฑฤฤฑnฤฑz faiz ile verdiฤiniz faiz arasฤฑndaki fark yansฤฑtฤฑlฤฑr.
EUR/USD iลleminde, USD iรงin faiz alฤฑrsฤฑnฤฑz ve EUR iรงin faiz verirsiniz. Amerikan dolarฤฑnฤฑn faizi, Euroโnun faizinden dรผลรผk olduฤu iรงin swap bedeli, eksi olarak yansฤฑr. Eฤer tam tersi olsaydฤฑ, hesabฤฑnฤฑza artฤฑ bir ลekilde swap bedeli yansฤฑyacaktฤฑ. ฤฐki faiz arasฤฑndaki rakamsal net fark, her iล gรผnรผ 00:00โdan sonra pozisyonunuza yansฤฑr. Gecelik faiz hesaplaลmasฤฑ, bakiyenize yansฤฑmฤฑล olur.
