ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik sert askeri yaptırımların sinyalini vermesi, küresel finans piyasalarındaki iyimser havayı aniden tersine çevirdi.
Risk algısındaki keskin bozulma, pay piyasalarında sert satış dalgalarını beraberinde getirirken, Borsa İstanbul‘da BIST 100 endeksi güne belirgin bir kayıpla başladı.
Beyaz Saray cephesinden gelen açıklamalar, enerji fiyatlarını ve tahvil faizlerini hızla yukarı taşıyor. Küresel piyasalar, jeopolitik belirsizliklerin finansal varlıklar üzerindeki etkilerini yeniden fiyatlıyor.
BIST 100 endeksi geriliyor
Küresel piyasalarda dün hakim olan pozitif fiyatlama davranışları, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ulusa Sesleniş konuşmasıyla yerini tamamen karamsar bir tabloya bıraktı.
Trump, Amerikan ordusunun İran içindeki askeri hedeflerini büyük ölçüde tamamladığını belirtmesine rağmen, iki veya üç haftalık süreçte karşı tarafa çok sert bir darbe indireceklerini ilan etti. Askeri tehdit, yatırımcıların diplomatik çözüm umutlarını rafa kaldırırken, küresel borsalarda eş zamanlı bir satış baskısı yarattı.
Risk iştahındaki daralma, doğrudan hisse senedi piyasaları üzerinde baskı kurarak endeksleri aşağı yönlü hareket etmeye zorluyor. Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyerek günü yüzde 1,15 oranında değer kazancıyla 12.937,87 puandan tamamlayan BIST 100 endeksi, yeni işlem gününe yüzde 0,78 oranında düşüşle 12.836,84 puandan başladı. Açılış sonrası devam eden satışların etkisiyle BIST 100 12,820.87 puana kadar geri çekildi.
Açılış seansında önceki kapanışa göre 101,03 puanlık bir kayıp yaşayan BIST 100’de, özellikle lokomotif sektör hisselerindeki satışlar öne çıktı. Bankacılık endeksi yüzde 2,21 oranında değer kaybederken, holding endeksi yüzde 0,87 oranındaki gerilemeyle piyasadaki negatif eğilimi derinleştiriyor.
Sektörel bazda incelendiğinde, yatırımcıların riskli varlıklardan kaçış süreci açıkça görülüyor. Endeksler genelinde satıcılı seyrin sürmesi, teknik analistlerin destek seviyelerine odaklanmasını gerektiriyor. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.800 ve 12.700 puan seviyeleri ana destek bölgesi olarak izleniyor.
Olası yukarı yönlü tepki alımlarında ise BIST 100 için 13.100 ve 13.200 puan seviyeleri kritik direnç noktaları şeklinde değerlendiriliyor. Yurt içi hisse senedi piyasalarındaki geri çekilme, yatırımcıların varlık dağılımlarını yeniden gözden geçirmelerine neden oluyor.
Pay piyasalarındaki düşüşe ek olarak, kıymetli madenler cephesinde de sert dalgalanmalar yaşanıyor. Yatırımcılar, portföylerindeki kıymetli maden pozisyonlarını azaltarak nakde geçiş stratejisini benimsiyor. Küresel fon yöneticileri, gelişmekte olan piyasalara yönelik risk iştahını kısarak daha defansif enstrümanlara yönelmeyi tercih ediyor. Artan volatilite, kısa vadeli işlem yapan yatırımcıların piyasadan uzaklaşmasına zemin hazırlıyor.
Artan jeopolitik gerilim tahvil faizlerini de etkiliyor
ABD yönetiminin savaşın gidişatına dair sertleştirdiği diplomatik dil, emtia piyasalarında birbirinden tamamen farklı fiyatlama reaksiyonlarına zemin hazırlıyor. Bölgede gerilimin tırmanacağına yönelik endişelerin artması, Orta Doğu kaynaklı enerji arzında yaşanabilecek olası kesintileri yeniden gündeme getiriyor. İlgili arz kaygıları, petrol fiyatlarında hızlı ve sert yükselişleri tetikleyerek küresel enflasyonist beklentileri yeniden alevlendiriyor. Petrol fiyatlarındaki sıçrama, merkez bankalarının para politikası adımlarını sıkılaştırma ihtimalini güçlendirirken, küresel tahvil faizlerinin yukarı yönlü hareket etmesine neden oluyor.
Tahvil getirilerindeki keskin artış, finansman maliyetlerini artırarak reel sektör şirketlerinin kar marjları üzerinde doğrudan baskı yaratıyor. Finansman maliyetlerindeki artış ihtimali, borçluluk oranı yüksek BIST şirketlerinin hisse performansını negatif yönde etkiliyor. Savaşın bitebileceğine dair önceki günkü iyimser açıklamalarla Asya, Avrupa ve ABD vadeli endeks kontratlarında gözlemlenen pozitif seyir, yerini tamamen kırmızı bir tabloya bıraktı. Uluslararası sermaye piyasaları, askeri hedeflere yönelik olası operasyonların zamanlamasını ve kapsamını fiyatlamaya çalışıyor.
Bölgedeki askeri hareketliliğin devam etmesi, gelişmekte olan piyasalardaki kur volatilitesini de belirgin şekilde artırıyor. Döviz piyasalarındaki hareketlilik, ithalat maliyetleri üzerinden ağır sanayi şirketlerinin finansal bilançolarını doğrudan etkiliyor. Ekonomi otoriteleri, enerji maliyetlerindeki sıçramanın büyüme rakamları üzerinde yaratacağı daraltıcı etkiyi değerlendiriyor. Finansal piyasaların tamamını saran belirsizlik ortamı, varlık fiyatlamalarındaki dengesizliğin bir süre daha kalıcı olacağını gösteriyor.
Analistler, diplomatik kanallardan gelecek yeni haber akışlarının piyasa yönünü tayin edeceğini vurguluyor. Makroekonomik istikrarın bozulma ihtimali, piyasa profesyonellerini son derece temkinli bir bekleyişe sevk ediyor. Yabancı yatırımcıların çıkış eğilimine girmesi, piyasalardaki likiditeyi daraltarak endekslerin yukarı yönlü hareket etmesini zorlaştırıyor.
Kurumsal firmaların birinci çeyrek finansal sonuçları, mevcut kriz ortamında hisse bazlı ayrışmaların yaşanmasına olanak tanıyor. Güçlü nakit akışına sahip şirketler, fırtınalı ekonomik süreçleri daha az hasarla atlatma potansiyeli taşıyor.
