ฤฐnลaat sektรถrรผnde dรผnyanฤฑn en bรผyรผk yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑndan olan ลirketler grubunun, vadesi dolan borรงlarฤฑnฤฑ yeniden yapฤฑlandฤฑrmak iรงin hazฤฑrladฤฑฤฤฑ plan, dรผzenleyici kurumlarฤฑn ve adli makamlarฤฑn yรผrรผttรผฤรผ soruลturmalar nedeniyle รงฤฑkmaza girdi.
Evergrande, 24 Eylรผl’de Hong Kong Borsasฤฑ’na yaptฤฑฤฤฑ bildirimde, รin Menkul Kฤฑymetler Dรผzenleme Komisyonu ile Ulusal Kalkฤฑnma ve Reform Komisyonunun, ลirketin borรง yapฤฑlandฤฑrmasฤฑ iรงin hazฤฑrladฤฑฤฤฑ plana “idari tedbir” koyduฤunu bildirdi.
Bildirimde, ลirketin, ana iลtiraki Hengda Gayrimenkul Grubu’na yรถnelik yรผrรผtรผlen soruลturmada alฤฑnan “idari tedbirler” nedeniyle yeni borรง tahvili รงฤฑkaramayacaฤฤฑ belirtildi.
Aรงฤฑklamanฤฑn ardฤฑndan ลirketin hisseleri, dรผn gรผn iรงinde yรผzde 21,8 deฤer kaybederken, grubun 2 yฤฑldฤฑr devam eden borรง problemlerini รงรถzรผp รงรถzemeyeceฤine dair soru iลaretleri arttฤฑ.
รinโin GSYHโsinin yรผzde 2โsi kadar borcu var
Evergrande’nin 2022 sonunda 2,4 trilyon yuana (yaklaลฤฑk 330 milyar dolar) ulaลan toplam borรง yรผkรผmlรผlรผฤรผ, รinโin gayrisafi yurtiรงi hasฤฑlasฤฑnฤฑn (GSYH) yaklaลฤฑk yรผzde 2โsine karลฤฑlฤฑk geliyor.
ลirket, vadesi geldiฤi halde รถdeyemediฤi iรงin temerrรผde dรผลen 12,6 milyar yuan (1,7 milyar dolar) dฤฑล borcu nedeniyle alacaklฤฑlarฤฑn aรงtฤฑฤฤฑ รงok sayฤฑda davayla karลฤฑ karลฤฑya bulunuyor.
รin’de emlak sektรถrรผndeki sรผregelen durgunluk ve konut satฤฑลlarฤฑnda azalma nedeniyle รถdeme gรผรงlรผkleri derinleลen ลirket, 25 ve 26 Eylรผl’de kreditรถrlerle borรง yapฤฑlandฤฑrmasฤฑnฤฑ gรถrรผลmek รผzere planladฤฑฤฤฑ 6 toplantฤฑyฤฑ iptal etti.
ฤฐptallere gerekรงe olarak “satฤฑลlarฤฑn beklenenden zayฤฑf olmasฤฑ” ve “yapฤฑlandฤฑrma koลullarฤฑnฤฑ yeniden deฤerlendirme ihtiyacฤฑ” gรถsterildi.
ลirket, 30 Ekim’de Hong Kong’da gรถrรผlecek ilk dava duruลmasฤฑna kadar alacaklฤฑlarฤฑyla anlaลmaya varamazsa, borรงlarฤฑ karลฤฑlฤฑฤฤฑnda varlฤฑklarฤฑ haczedilmeye baลlanabilir.
Varlฤฑk yรถnetim birimi soruลturuluyor
Evergrande, 16 Aฤustos’ta borsaya yaptฤฑฤฤฑ bildirimde, ana iลtiraki Hengda Gayrimenkul Grubu’nun, bilgi paylaลฤฑmฤฑ kurallarฤฑnฤฑ ihlal ettiฤi ลรผphesiyle otoritelerce soruลturulduฤunu duyurmuลtu.
ลirketin varlฤฑk yรถnetimi iลtiraki Evergrande Finansal Varlฤฑk Yรถnetimi’nin, “gรถlge bankacฤฑlฤฑk” faaliyetlerine yรถnelik kapsamlฤฑ adli soruลturmanฤฑn odaฤฤฑnda olduฤu anlaลฤฑlฤฑyor.
ลirketin, bireysel mรผลterilere sattฤฑฤฤฑ menkul varlฤฑklardan elde ettiฤi gelirleri, dรผzenlemelere aykฤฑrฤฑ olarak konut projelerinin finansmanฤฑnda kullandฤฑฤฤฑ iddia ediliyor.
ฤฐลtirakin merkezinin bulunduฤu ลฤฑncฤฑn ลehrinde polis, 18 Eylรผl’de “ลirketin bazฤฑ รงalฤฑลanlarฤฑnฤฑn” soruลturma kapsamฤฑnda gรถzaltฤฑna alฤฑndฤฑฤฤฑnฤฑ bildirdi.
Gรถzaltฤฑna alฤฑnanlarฤฑn kimliฤi aรงฤฑklanmazken, ulusal basฤฑn organlarฤฑna sฤฑzan bilgilerde, aralarฤฑnda Genel Mรผdรผr Du Liang ve Genel Mรผdรผr Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Yao Bฤฑncai’nin olduฤu yรถnetici dรผzeyinde 10’dan fazla kiลinin, “yasa dฤฑลฤฑ fon toplama” ลรผphesiyle soruลturulduฤu ileri sรผrรผldรผ.
Evergrande, 2021’de aralarฤฑnda kendi รงalฤฑลanlarฤฑnฤฑn da bulunduฤu 70 bin mรผลteriye toplam 40 milyar yuan (5,47 milyar dolar) tutarฤฑndaki menkul varlฤฑk iรงin nema รถdemekte baลarฤฑsฤฑz olmuลtu.
Eski grup yรถneticileri de gรถzaltฤฑnda
Ekonomi ve finans haberleri servisi Caixin’in, “konu hakkฤฑnda bilgi sahibi kaynaklara” dayandฤฑrdฤฑฤฤฑ haberine gรถre, Evergrande’nin eski รst Yรถneticisi (CEO) ลia Haycun ve eski Mali ฤฐลler Koordinatรถrรผ (CFO) Pan Darong da gรถzaltฤฑnda tutuluyor.
ลia ve Pan, 2021’de grubun krediler iรงin รผรงรผncรผ taraflara teminat gรถsterdiฤi banka mevduatlarฤฑnฤฑ, iลtiraklerine yรถnlendirdiฤinin anlaลฤฑlmasฤฑyla ortaya รงฤฑkan skandal nedeniyle temmuzda istifa etmiลti.
รte yandan grubun 16 Eylรผl’de devlete devredilen sigorta ลirketi Evergrande Hayat Teminat’ฤฑn eski yรถneticisi Cu Cialin’in de 17 Eylรผl’de gรถzaltฤฑna alฤฑndฤฑฤฤฑ bildirildi.
Ulusal Mali Dรผzenleme ฤฐdaresi, yeni oluลturulan, devlete ait Haigang Hayat Sigorta ลirketinin, Evergrande iลtirakini tรผm varlฤฑklarฤฑ ve yรผkรผmlรผlรผkleriyle devraldฤฑฤฤฑnฤฑ duyurmuลtu.
ฤฐลtirakin “ciddi borรง รถdeme problemleri olduฤunu” iลaret eden yetkililer, “yakฤฑn denetim ve risk รงรถzรผmรผne ihtiyaรง duyulduฤunu” vurgulamฤฑลtฤฑ.
ฤฐnลaat alanฤฑnda en bรผyรผk yatฤฑrฤฑmcฤฑydฤฑ
ฤฐล insanฤฑ ลu Ciayin tarafฤฑndan 1996โda “Hengda Grup” adฤฑyla รinโin gรผneyindeki Guangcou ลehrinde kurulan ลirket, bรผyรผk ลehirlerdeki bรผyรผk รถlรงekli konut ve kentsel dรถnรผลรผm projelerine yaptฤฑฤฤฑ yatฤฑrฤฑmla kฤฑsa sรผrede dรผnyanฤฑn en bรผyรผk inลaat ve emlak ลirketlerinden biri haline geldi.
2009’da Hong Kong Borsasฤฑโndaki halka arzฤฑnda 722 milyon dolar yatฤฑrฤฑm toplayan ลirket, 2018โde inลaat sektรถrรผnde dรผnyanฤฑn en รงok gelir elde eden ลirketi oldu.
รin genelinde 280โden fazla ลehirde 1300โden fazla inลaat projesi gerรงekleลtiren ลirket, 120 binden fazla รงalฤฑลana istihdam saฤladฤฑ.
Yฤฑlda yaklaลฤฑk 600 bin konut รผreten ลirket, รinโde konut arzฤฑnฤฑn รถnemli bir bรถlรผmรผnรผ karลฤฑlฤฑyordu.
Ana faaliyet kolu inลaat olan ลirket, varlฤฑk yรถnetiminden elektrikli araรง รผretimine, tema parklarฤฑndan yiyecek iรงecek markalarฤฑna kadar farklฤฑ alanlarda da yatฤฑrฤฑmlar yaptฤฑ, รผlkenin en baลarฤฑlฤฑ futbol kulรผplerinden biri olan Guangzhou FCโnin iลletmesini รผstlendi.
Problemlerin baลlangฤฑcฤฑ
รin hรผkรผmetinin inลaat ve emlak sektรถrรผndeki saฤlฤฑksฤฑz bรผyรผmeyi engellemek iรงin 2020’den itibaren bankalarฤฑn ve finans kuruluลlarฤฑnฤฑn sektรถre verdiฤi kredilere oran sฤฑnฤฑrlamasฤฑ getirmesi, Evergrandeโnin borรงlarฤฑnฤฑ รงevirmekte sฤฑkฤฑntฤฑya dรผลmesini tetikleyen en รถnemli etken olarak gรถrรผlรผyor.
รlkenin hฤฑzlฤฑ ekonomik bรผyรผme kaydettiฤi yฤฑllarda yan iล kollarฤฑyla gayrisafi yurt iรงi hasฤฑlanฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 20’sini oluลturan sektรถr, “bรผyรผk borรง-bรผyรผk yatฤฑrฤฑm” dรถngรผsรผyle ilerliyordu.
รin’de 2019 sonunda baลlayan Kovid-19 salgฤฑnฤฑ, konut yatฤฑrฤฑmlarฤฑnda ve satฤฑลlarฤฑnda durgunlukla bu dรถngรผde ciddi kesintiye yol aรงtฤฑ.
Sektรถrdeki durgunluk yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn borรงlanmasฤฑnฤฑ bir anda problemli hale getirdi. รstelik รin hรผkรผmeti de hem aลฤฑrฤฑ borรงlanmanฤฑn finansal sistemde doฤurduฤu risklerden hem de piyasadaki spekรผlasyonun konut fiyatlarฤฑnฤฑ aลฤฑrฤฑ artฤฑrmasฤฑndan rahatsฤฑzdฤฑ.
Devlet Baลkanฤฑ ลi Cinping’in “Konutlar yaลamak iรงindir, spekรผlasyon iรงin deฤil.” sรถzleriyle harekete geรงen dรผzenleyici kurumlar, gayrimenkul ลirketlerine borรง kฤฑsฤฑtlamalarฤฑ getirmeye kadar verdi.
“รรง kฤฑrmฤฑzฤฑ รงizgi”
Hรผkรผmet, aralarฤฑnda Evergrande’nin de olduฤu 12 bรผyรผk gayrimenkul ลirketine devlet bankalarฤฑndan borรงlanabilmeleri iรงin “รผรง kฤฑrmฤฑzฤฑ รงizgiye” uyma ลartฤฑ getiren yรถnetmelik sundu.
Yรถnetmelikle, ลirketlere toplam varlฤฑklarฤฑnฤฑn toplam borรงlara oranฤฑnฤฑn yรผzde 70’ten fazla olmamasฤฑ, net borcun รถz sermayeyi aลmamasฤฑ ve nakit varlฤฑklarฤฑn kฤฑsa dรถnemli borรงlardan ya fazla ya da en azฤฑndan eลit olmasฤฑ kriterleri getirildi.
Evergrande, o sฤฑrada borรงlanma kriterlerin hiรงbirini saฤlayamayacak durumdaydฤฑ. ลirket, ertesi yฤฑl borรงlanma kฤฑsฤฑtlamalarฤฑnฤฑn etkilerini hissetmeye baลladฤฑ, Eylรผl 2021’de vadesi gelen iki yurt dฤฑลฤฑ borรง tahvilinin faizini รถdemede 2 kez baลarฤฑsฤฑz oldu.
Bu bรผyรผklรผkteki bir ลirketin cรผzi boyuttaki dฤฑล faiz รถdemelerinde dahi sฤฑkฤฑntฤฑya girmesi, daha geniล รถlรงekli bir borรง krizinin kapฤฑda olduฤunu gรถsteriyordu.
Borรง yรถnetimi รงabalarฤฑ
Yeni borรง bulmakta sฤฑkฤฑntฤฑ yaลayan ลirket, varlฤฑklarฤฑnฤฑ satarak borรงlarฤฑnฤฑ karลฤฑlama รงabasฤฑna giriลti.
Evergrande, 29 Eylรผl 2021โde, Liaoning eyaletinde ortaฤฤฑ olduฤu ลฤฑncing Bankasฤฑndaki hisselerini yaklaลฤฑk 10 milyar yuana (yaklaลฤฑk 1,5 milyar dolar) kamuya ait bir varlฤฑk yรถnetim ลirketine sattฤฑฤฤฑnฤฑ bildirdi.
รte yandan ลirketin, Ekim 2021’de emlak yรถnetim birimi Evergrande Emlak Hizmetleri’nin yรผzde 50,1 hissesini 20 milyar Hong Kong dolarฤฑna (yaklaลฤฑk 2,5 milyar dolar) Guandong merkezli bir baลka inลaat grubuna olan Hopson ฤฐnลaat Holding’e devretme giriลimi sonuรงsuz kaldฤฑ.
Guangdong eyalet yรถnetimi, Aralฤฑk 2021’de Evergrandeโnin borรงlarฤฑ iรงin temerrรผde dรผลmesini รถnlemek รผzere risk yรถnetim uzmanlarฤฑndan oluลan heyet gรถrevlendirdi.
Yurt dฤฑลฤฑnda iflas korumasฤฑna baลvurdu
2021’deki 476 milyar yuan (yaklaลฤฑk 65 milyar dolar), 2022’de 105 milyar yuan (yaklaลฤฑk 15,7 milyar dolar) zarar aรงฤฑklayan ลirketin toplam borรง yรผkรผ, 2022 sonu itibarฤฑyla 2,4 trilyon yuana (yaklaลฤฑk 330 milyar dolar) รงฤฑktฤฑ.
Bu yฤฑl, borรงlarฤฑ nedeniyle birรงok kez temerrรผde dรผลen ลirket, 17 Aฤustos’ta ABD’de iflas korumasฤฑ iรงin mahkemeye baลvurdu.
Manhattan ฤฐflas Mahkemesine yapฤฑlan baลvuruda, borรงlarฤฑnฤฑn yeniden yapฤฑlandฤฑrฤฑlmasฤฑ sรผrecinde ลirketi dava etmek veya ABD’deki varlฤฑklarฤฑnฤฑ dondurmak isteyen alacaklฤฑlara karลฤฑ korunma talep edildi.
Evergrande’nin Hong Kong Borsasฤฑ’nda Temmuz 2020’de hisse baลฤฑna 25,80 Hong Kong dolarฤฑndan iลlem gรถren hisseleri dรผn 0,43 Hong Kong dolarฤฑna kadar geriledi. ลirket, geรงen sรผrede piyasa deฤerinden 42,8 milyar dolar kaybetti.
Analistler, kรถtรผ tabloya ek olarak adli soruลturmayla รงฤฑkan yeni engeller ve sorunlarฤฑn ลirketi daha fazla iflasa yaklaลtฤฑrdฤฑฤฤฑ deฤerlendirmesini yapฤฑyor.
