Bรผyรผk deprem felaketinin acฤฑlarฤฑyla boฤuลan Tรผrkiyeโde borsa geรงen hafta pazartesi ve salฤฑ gรผnรผ sert dรผลรผลlere raฤmen aรงฤฑk kaldฤฑ. รarลamba gรผnรผ iki kere devre kesicinin tetiklenmesinin ardฤฑndan borsa 15 ลubat gรผnรผ aรงฤฑlacak ลekilde kapatฤฑldฤฑ. 8 ลubat รarลamba gรผnรผ yapฤฑlan tรผm iลlemler de iptal edildi. Piyasa bir yandan ilk iki gรผn yapฤฑlan iลlemlerin geri alฤฑnmasฤฑnฤฑ bir yandan da 15 ลubat gรผnรผ aรงฤฑlฤฑp aรงฤฑlmamasฤฑnฤฑ tartฤฑลฤฑyor. Piyasa uzmanlarฤฑ, yatฤฑrฤฑmcฤฑya yรถnelik aรงฤฑklamalar yapฤฑlmadan, ลirketler etki analizi deฤerlendirmelerini aรงฤฑklamadan, likidite ve makine iลlemleri konusunda adฤฑmlar atฤฑlmadan borsanฤฑn aรงฤฑlmasฤฑnฤฑn yanlฤฑล olduฤunu dile getiriyor. 15 ลubatโta aรงฤฑlฤฑลta yine aynฤฑ senaryonun devreye girebileceฤini sรถyleyen piyasa uzmanlarฤฑnฤฑn beklentisi Borsa ฤฐstanbulโun aรงฤฑlฤฑลฤฑnฤฑn ertelenmesi yรถnรผnde.
Fortuna Capital CEO’su Dr. Altuฤ รzaslan, รงarลamba gรผnรผ borsanฤฑn aรงฤฑlmasฤฑnฤฑ doฤru bulmadฤฑฤฤฑnฤฑ dile getirerek halka aรงฤฑk tรผm ลirketlerin depremin onlarฤฑ nasฤฑl etkilediฤi, 2023 projeksiyon ve beklentilerini nasฤฑl deฤiลtireceฤini aรงฤฑklamalarฤฑ gerektiฤini dile getirdi. รzaslan, โYatฤฑrฤฑmcฤฑ beklentiyi satฤฑn alฤฑr, yatฤฑrฤฑmcฤฑ hangi beklentiyi satฤฑn alacak. ลirketlerden bununla ilgili aรงฤฑklama gelmeden, projeksiyonlar paylaลฤฑlmadan borsanฤฑn aรงฤฑlmasฤฑnฤฑ doฤru bulmuyorum. Tรผm ลirketler etkiyi, projeksiyonlarฤฑ ve beklentilerini paylaลmalฤฑโ diye konuลtu.ย
ekonomim.com’un haberine gรถre bilgi veren bir piyasa uzmanฤฑ da borsanฤฑn kapatฤฑldฤฑฤฤฑ gรผnden bu yana deฤiลen hiรงbir ลey olmadฤฑฤฤฑna dikkat รงekti. Daha, Sermaye Piyasasฤฑ Kurulu,ย Borsaย ฤฐstanbul ve Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurumuโndan ortak bir aรงฤฑklama olmadฤฑฤฤฑna iลaret eden uzman, ลirketlerden de etki analizi, ilk deฤerlendirmelerin bile gelmediฤini vurguladฤฑ. Bir gรผn รถnce bunlarฤฑ deฤiลtirdik diyerek borsanฤฑn aรงฤฑlamayacaฤฤฑnฤฑ kaydeden uzman ayrฤฑca emeklilik fonlarฤฑnฤฑn payฤฑ artฤฑrฤฑldฤฑ borsa aรงฤฑlsฤฑn demenin yanlฤฑล olduฤunu dile getirdi. Uzman ayrฤฑca 3 gรผn piyasayฤฑ aรงmanฤฑn da anlamsฤฑz olduฤuna vurgu yaptฤฑ.
โ5 iลgรผnรผ daha kapalฤฑ kalmalฤฑโ
Borsa Uzmanlarฤฑ Derneฤi de yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada Borsa ฤฐstanbul bรผnyesinde bulunan piyasalarฤฑn kapalฤฑlฤฑk sรผrelerinin en az 5 iลgรผnรผ daha uzatฤฑlmasฤฑ gerektiฤini dile getirerek sรถz konusu sรผrede likidite ihtiyacฤฑ yaลayan kiลi ve kurumlar iรงin hisse ve teminat garantisi ile Takasbank รผzerinden kaynak saฤlanmasฤฑ gerektiฤi kaydedildi. Tรผrkiye Varlฤฑk Fonu iรงinde oluลturulacak portfรถy yรถnetimi yapฤฑsฤฑ ile piyasa yapฤฑcฤฑsฤฑ olarak kendi ortaklฤฑฤฤฑ olduฤu ลirket hisselerinde geri alฤฑmlar ve dengeleyici iลlemler yapmasฤฑnฤฑn saฤlanmasฤฑ istenilen aรงฤฑklamada ลรถyle denildi: “BฤฐST’teki halka aรงฤฑk olan ลirketlerde hisse geri alฤฑm programlarฤฑnฤฑn teลvik edilip yasal sรผreรงlerin yumuลatฤฑlmasฤฑ ve geri alฤฑm yapan kurumlarฤฑn belli bir sรผre beklemeden varlฤฑk satฤฑลฤฑ iลlemlerini de yapฤฑp vergisel kolaylฤฑk saฤlanmalฤฑ. Kredili iลlem durumunda olan hesaplarda temerrรผt faizi ya deprem sรผrecinde borsanฤฑn aรงฤฑldฤฑฤฤฑ zamana kadar kaldฤฑrฤฑlsฤฑn ya da รงok daha dรผลรผk bir oran uygulansฤฑn. (Yรผzde 280 civarฤฑnda temerrรผt alan kurumlar olduฤu piyasada bilinmektedir.)โ
SPK’nฤฑn kredilendirme veย faizย uygulamalarฤฑ รผzerinde denetimlerini sฤฑkฤฑlaลtฤฑrmasฤฑnฤฑn da yerinde olacaฤฤฑ ifade edilen aรงฤฑklamada kredilendirmelerin banka mevduat faizi ortalamasฤฑnฤฑn maksimum yรผzde 30 รผzerine konarak uygulanmasฤฑ daha yerinde olabileceฤi iลaret edildi. Olaฤanรผstรผ durumlarda BฤฐST sermaye piyasasฤฑ araรงlarฤฑnda dรผลรผลlerde gรผnlรผk marjlarฤฑn yรผzde 5 indirilmesi, devre kesicinin yรผzde 3’lรผk dรผลรผลlerde devreye girmesi รถnerilen Borsa Uzmanlarฤฑ Derneฤi aรงฤฑklamasฤฑnda iki defa devre kesici durumunda olan hissenin ise gรผnlรผk olarak iลleme kapatฤฑlmasฤฑ gerektiฤi kaydedildi. Aรงฤฑklamada ลu รถnerilerde bulunuldu: โEmeklilik fonlarฤฑnda hisse limiti yรผzde 10’dan daha fazla bir dรผzeye รงฤฑkarฤฑlmalฤฑ. Aรงฤฑฤa satฤฑลlarda piyasa ลartlarฤฑ dรผzelinceye kadar yukarฤฑ adฤฑm kuralฤฑ devam etmeli. Algoritmik makinelerin iลlem durumlar รงok sฤฑkฤฑ takip edilmeli. Virmanlฤฑ satฤฑล, รถdรผnรง iลlemleri geรงici olarak durdurulmalฤฑ. Borsa aรงฤฑlฤฑลฤฑndan รถne yetkili kurum yรถneticilerinin bilgi verip yatฤฑrฤฑmcฤฑyฤฑ sakinleลtirecek bir basฤฑn toplantฤฑsฤฑ yapmalฤฑ.โ
Makinelerin iลlemleri daha sฤฑkฤฑ takip edilmeli
Algoritmik makinelerin iลlemlerine yรถnelik piyasada yoฤun bir tepki var. Deprem รถncesi son iลlem gรผnรผ olan 3 ลubatโta yoฤun alฤฑmla borsayฤฑ yรผzde 5 yukarฤฑ รงeken bรผyรผk yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn ki bunun robotik iลlem olduฤu piyasa uzmanlarฤฑnca belirtiliyor, 7 ลubat Salฤฑ gรผnรผ de yรผklรผ satฤฑลla borsanฤฑn yรผzde 9โa yakฤฑn dรผลmesine neden olduฤu vurgulanฤฑyor. Borsa ฤฐstanbul’da aracฤฑ kurumlarฤฑn iลlemleri tek bir kurumun salฤฑ gรผnรผ 1.3 milyar liralฤฑk net satฤฑล iลlemi yaptฤฑฤฤฑnฤฑ ortaya koyarken bu kurumun yabancฤฑ robotik iลlemlerini gerรงekleลtirdiฤi kaydedildi. Piyasa uzmanlarฤฑ algoritmik makinelerle iลlem yapan yabancฤฑ kurumun Borsa ฤฐstanbul’a emir gรถnderme ara yรผzรผ รผzerinden direkt eriลim hakkฤฑ olduฤunu ve bunun sorgulanmasฤฑ gerektiฤini belirterek bu robotik iลlemlerin diฤer yatฤฑrฤฑmcฤฑlarla aynฤฑ anda tuลa bassalar da รถnce onlarฤฑn emirlerinin gittiฤine dikkat รงektiler. Makine iลlemleri konusunda sฤฑkฤฑntฤฑ yaลayan tek รผlke Tรผrkiye deฤil. Geรงen haftalarda Gรผney Koreโden gelen birย haberย รผlke SPKโsฤฑnฤฑn verdiฤi cezayฤฑ ortaya koydu. Gรผney Kore SPKโsฤฑ Bank of Americaโnฤฑn 2018โdeki robotik iลlemlerinin piyasa bozucu olduฤunu vurgulayarak 10 milyon dolar ceza kesti. Uzmanlar tฤฑpkฤฑ Gรผney Kore gibi Tรผrkiyeโde de bu robotik iลlemlerin รงok dikkatli incelenmesi gerektiฤini vurguluyor.
