Cumhurbaลkanฤฑ Tayyip Erdoฤanโฤฑn bugรผn baลkanlฤฑk ettiฤi toplantฤฑda da bu konun ele alฤฑnmasฤฑ beklenirken, deฤiลikliklerin hafta sonu veya gelecek hafta iรงinde aรงฤฑklanacaฤฤฑ tahmin ediliyor.
Piyasa katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑ ve uzmanlar olasฤฑ dรผzenleme deฤiลiklikleri arasฤฑnda vadeli pay sรถzleลmelerinin sayฤฑsฤฑnฤฑn azaltฤฑlmasฤฑnฤฑn da bulunabileceฤini ifade ettiler.
Kaynaklar, iki aya yakฤฑn devam eden %150 yรผkseliล ve takip eden 10 gรผnlรผk dรผลรผล dรถneminde aรงฤฑlan pozisyonlar nedeniyle hem bรผyรผk hem de kรผรงรผk pekรงok yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn zarar ettiฤini tahmin ederken, bu durumun hรผkรผmet nezdinde de rahatsฤฑzlฤฑk yarattฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
รst dรผzey bir ekonomi yetkilisi, โBanka hisselerinde yaลanan geliลmelerin hem ekonomik hem de siyasi etkileri oluyorโฆ Benzer hareketlerin kesinlikle yaลanmasฤฑnฤฑn รถnรผne geรงilmesi gerekiyor. Alternatif adฤฑmlar รผzerinde duruluyor. Hangi adฤฑmlarฤฑn atฤฑlacaฤฤฑna kฤฑsa sรผrede karar verilecekโ dedi.
Sรถzcรผ’nรผn Reutersโa dayandฤฑrdฤฑฤฤฑย habere gรถre, adฤฑnฤฑn aรงฤฑklanmasฤฑnฤฑ istemeyen bir aracฤฑ kurum yรถneticisi, kaldฤฑraรงlฤฑ pozisyonlarฤฑn yรผksek iลlem hacmine sahip bankalar gibi bรผyรผk hisselerde yarattฤฑฤฤฑ keskin fiyat hareketlerinin ekonomi yรถnetiminde rahatsฤฑzlฤฑk yarattฤฑฤฤฑnฤฑ ve bunun bir daha gerรงekleลmesini zorlaลtฤฑracak bir dรผzenleme deฤiลikliฤine Hazine koordinatรถrlรผฤรผnde gidilebileceฤini ifade etti.
Aynฤฑ kaynak, โBurada bir hassasiyet oluลtu, รถzellikle likit banka hisselerindeki volatiliteden dolayฤฑโฆ Ne olup ne olamayacaฤฤฑ otoriteler tarafฤฑndan belirlenecek, bรผyรผk ihtimalle haftaya kalmayacakโ dedi.
Piyasa uzmanlarฤฑ teminat aรงฤฑฤฤฑnฤฑn yatฤฑrฤฑmcฤฑlar tarafฤฑndan karลฤฑlanamamasฤฑ halinde, aracฤฑ kurum bilanรงolarฤฑna yansฤฑyabileceฤine dikkat รงektiler.
Bazฤฑ uzmanlar ayrฤฑca iลlem hacminin dรผลรผk olduฤu, fiyat manipรผlasyonuna imkan veren kรผรงรผk-orta รถlรงekli ลirketlerin paylarฤฑna dayalฤฑ vadeli kontratlarฤฑ kฤฑsฤฑtlayฤฑcฤฑ adฤฑm atฤฑlabileceฤini de belirttiler.
Hazine ve Borsa ฤฐstanbul herhangi bir adฤฑm atฤฑlฤฑp atฤฑlmayacaฤฤฑ yรถnรผndeki Reutersโฤฑn sorusunu dรผzenleyici kurumlara yรถnlendirdi. Ancak Sermaye Piyasasฤฑ Kurumuโndan (SPK) haberin yazฤฑldฤฑฤฤฑ sฤฑrada bir yanฤฑt gelmedi.
Bazฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlar tarafฤฑndan Vadeli ฤฐลlem ve Opsiyon Piyasasฤฑโnฤฑn (VฤฐOP) โilk bรผyรผk kriziโ olarak niteledikleri tฤฑrmanฤฑล ve dรผลรผลรผn ardฤฑndan keskin hareketler bu hafta duruldu.
Tรผrkiyeโnin en bรผyรผk banka hisseleri .XBANK geรงen hafta art arda taban olduktan sonra bu hafta yatay seyire geรงerek piyasa genelindeki stresin azaldฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsterdi.
Ancak ลekerbank SKBNK.IS, TSKB TSKB.IS ve ฤฐล GYO ISGYO.IS hisselerinde geรงen haftadan bu yana aralฤฑksฤฑz devam eden taban hareketi stresin piyasanฤฑn bazฤฑ kฤฑsฤฑmlarฤฑnda son bulmadฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsterdi. ลekerbank hisseleri art arda yedinci gรผnde, TSKB ve ฤฐล GYO ise art arda altฤฑncฤฑ gรผnde taban oldu.
Bir kaynak, vadeli iลlem piyasasฤฑndaki pozisyonlarฤฑn aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak beล aracฤฑ kurumdan iลlem yapan yatฤฑrฤฑmcฤฑlarda bulunduฤunu ifade ederken, bu pozisyonlarฤฑn gerektirdiฤi teminatฤฑn yatฤฑrฤฑmcฤฑlar tarafฤฑndan tamamlanmamasฤฑ halinde aracฤฑ kurum bilanรงolarฤฑna yansฤฑyabileceฤini belirtti.
Teminat tamamlama gerektiren pozisyonlarฤฑ taลฤฑyan yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn Ahlatรงฤฑ, Alnus, Gedik, Tacirler ve Trive Yatฤฑrฤฑmโdan iลlem yaptฤฑฤฤฑnฤฑ belirten iki iลlemci, sรถz konusu รผรง hissedeki taban hareketi sona erene kadar sฤฑkฤฑลฤฑklฤฑฤฤฑn ve teminat sorununun รงรถzรผlmeyeceฤini ifade ettiler.
Hafta baลฤฑnda 1.4 milyar lira ile geรงen haftaki 1.8 milyar liralฤฑk rekora yakฤฑn seyreden teminat tamamlama รงaฤrฤฑsฤฑ son gรผnlerde gerilemiล olsa da dรผn itibarฤฑyla 567 milyon lira ile yรผksek seyrini korudu.
Yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn kaldฤฑraรงlฤฑ pozisyonlarฤฑ taลฤฑmaya devam etmek iรงin teminat รงaฤrฤฑsฤฑ kadar nakit, hisse veya diฤer menkul kฤฑymet gรถstererek teminat aรงฤฑklarฤฑnฤฑ tamamlamalarฤฑ gerekiyor.
Bu mรผmkรผn deฤilse aracฤฑ kurumlarฤฑn yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn elindeki hisseleri satarak teminat tamamlฤฑyorlar. Spot hisse piyasasฤฑnda dรผลรผลlere yol aรงan bu satฤฑลlar yetersiz kalฤฑrsa aracฤฑ kurumlarฤฑn kendi รถzkaynaklarฤฑyla aรงฤฑฤฤฑ tamamlamasฤฑ, bu da yetersiz kalฤฑrsa Takasbankโtaki garanti fonunun kullanฤฑlmasฤฑ gerekiyor.
Takasbank hafta baลฤฑnda asgari teminat sฤฑnฤฑrlarฤฑnฤฑ dรผลรผrerek piyasayฤฑ rahatlatmฤฑลtฤฑ. Bรผyรผklรผฤรผ 1.2 milyar lira olan Takasbank garanti fonunda potansiyel tรผm zararฤฑ karลฤฑlamaya yetecek olsa da, muhtemel zararlarฤฑn aracฤฑ kurumlarฤฑn bilanรงosuna yansฤฑmasฤฑ ihtimal dahilinde.
Gedik Yatฤฑrฤฑm konuyla ilgili Reutersโฤฑn sorularฤฑna โPiyasalarda oluลan volatilite ile ilgili bir yorum yapamฤฑyoruz. รlkemizin sermaye piyasalarฤฑna gรผvenimiz dรผn olduฤu gibi bugรผn de devam ediyor. Operasyonlarฤฑmฤฑza aynฤฑ ลekilde devam ediyoruzโ yanฤฑtฤฑnฤฑ verdi.
Alnus Yatฤฑrฤฑm sorulara yanฤฑt vermedi, ancak ลirkete yakฤฑn bir kaynak bir kฤฑsmฤฑ hisse olmak รผzere yeterli teminat bulunduฤunu ifade etti.
Ahlatรงฤฑ, Trive ve Tacirler Yatฤฑrฤฑmโdan ise haberin yazฤฑldฤฑฤฤฑ sฤฑrada bir dรถnรผล olmadฤฑ.
VฤฐOPโta toplam 49 ลirketin paya dayalฤฑ vadeli iลlem sรถzleลmesi iลlem aรงฤฑk konumda bulunuyor. Paya dayalฤฑ her kontrat iรงin รผรง vade sรผrekli olarak iลlem gรถrรผrken, vade sonunda hisselerin fiziki olarak el deฤiลtirmesiyle kontratlar tamamlanฤฑyor.
Daha sonra VฤฐOPโa dรถnรผลen vadeli iลlem piyasalarฤฑnฤฑn 2005 yฤฑlฤฑnda kuruluลunda gรถrev alan Deriva Danฤฑลmanlฤฑk Yรถnetici Ortaฤฤฑ Tolga Uysal, piyasadaki sฤฑkฤฑลฤฑklฤฑฤฤฑn temel olarak pay vadeli sรถzleลmelerinin 30 Eylรผlโde dolacak vade sonunda fiziki uzlaลma zorunluluฤundan kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑ ifade ederek, โBu krizin bir daha yaลanmamasฤฑ iรงin tahtasฤฑ sฤฑฤ olan paylarda vadeli iลlemlerin aรงฤฑlmamasฤฑ lazฤฑmโ dedi.
ลekerbank, TSKB ve ฤฐล GYO hisselerindeki taban hareketinin 30 Eylรผlโe kadar devam etmesi durumunda fiziki teslimatฤฑn yarattฤฑฤฤฑ sฤฑkฤฑลฤฑklฤฑฤฤฑn nakdi uzlaลฤฑ, yani aradaki fiyat farkฤฑnฤฑn alฤฑcฤฑ ile satฤฑcฤฑ arasฤฑnda mahsuplaลฤฑlmasฤฑ ile รงรถzรผlebileceฤini belirten Uysal, bu durumun ise VฤฐOPโta arbitraj pozisyonu aรงan kurumsal fonlarda zarar yaratabileceฤine dikkat รงekti.
Piyasadaki sorunu, โBurada olan sorun teminat tamamlama รงaฤrฤฑsฤฑnฤฑn spot piyasada sฤฑฤ hisselerde yarattฤฑฤฤฑ kayฤฑplarla oluลan fasit dรถngรผ ve fiziki uzlaลฤฑ ลartฤฑnฤฑn yarattฤฑฤฤฑ sฤฑkฤฑลฤฑklฤฑk. Uzun pozisyon alan yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn vade sonunda bu hisseleri bir yerden bulmasฤฑ gerekecekโ diyerek รถzetleyen Uysal, vade sonunda teminat tamamlanmamasฤฑ halinde aracฤฑ kurumlarฤฑn zararlarla karลฤฑlaลabileceฤini, ancak aracฤฑ kurumlarฤฑn Takasbankโtaki kademeli teminat havuzunun oluลmasฤฑ halinde zararlarฤฑ karลฤฑlamak iรงin yeterli olacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
