Goldman Sachs‘ฤฑn eski baล ekonomisti Jim O’Neill’in bu terimi bรผyรผk potansiyele sahip dรถrt bรผyรผk geliลmekte olan ekonomiyi birleลtirmek iรงin icat etmesinin รผzerinden yirmi yฤฑldan fazla zaman geรงti.
Reuters’ฤฑn haberine gรถre dรถrt รผlke de baลlangฤฑรงta iyi performans gรถsterdi. ฤฐlk on yฤฑlda รin‘in ekonomisi %176, Hindistan’ฤฑnki %110, Rusya’nฤฑnki %60, Brezilya’nฤฑnki %47 ve Gรผney Afrika’nฤฑnki %41 oranฤฑnda bรผyรผdรผ. Bu รผlkeler 2008 yฤฑlฤฑnda ilk zirvesini gerรงekleลtiren bir kulรผp kurdular. O’Neill, BRICS’in ekonomik performansฤฑnฤฑn daha sonra, รถzellikle de รงok daha kรผรงรผk olan Gรผney Afrika’nฤฑn 2011’de katฤฑlmasฤฑndan sonra dรผลรผลe geรงtiฤini sรถyleyerek dalga geรงmeyi seviyor.
O zamandan bu yana Rusya, Brezilya ve Gรผney Afrika ekonomik olarak zorlandฤฑ. 2022’ye kadarki on yฤฑllฤฑk dรถnemde toplam รผretimleri sฤฑrasฤฑyla sadece %13, %7 ve %12 oranฤฑnda artmฤฑลtฤฑr. รin ve Hindistan daha yavaล bir oranda da olsa ilerlemeye devam etti. Sonuรง olarak grup ลu anda ciddi ลekilde dengesiz. รin’in bu yฤฑlki 19 trilyon dolarlฤฑk รผretimi Gรผney Afrika’nฤฑn 50 katฤฑ olacak.
Buna raฤmen BRICS ลimdi yeni harfler eklemekten bahsediyor. Zirvenin Gรผney Afrikalฤฑ ev sahipleri 22 รผlkenin katฤฑlmak istediฤini ve 20 รผlkenin de ilgilendiฤini sรถylรผyor. Resmi bir liste yayฤฑnlanmamฤฑล olsa da geรงmiลte ilgi gรถsteren รผlkeler Suudi Arabistan, Arjantin ve Mฤฑsฤฑr’dan ฤฐran, Kรผba ve Kazakistan’a kadar uzanฤฑyor.
Geliลmekte olan รผlkeler, zengin รผlkelerin kendi ihtiyaรงlarฤฑna cevap vermemesine anlaลฤฑlฤฑr bir ลekilde iรงerliyorlar. Amerika Birleลik Devletleri ve mรผttefikleri, Irak’ฤฑn iลgalinde olduฤu gibi uluslararasฤฑ normlarฤฑ รงiฤnemekten ve Covid-19 salgฤฑnฤฑ sฤฑrasฤฑnda olduฤu gibi ihmalden suรงlu.
Ancak Kรผresel Gรผney, รถnde gelen รผyeleri bรถlgesinde aฤฤฑrlฤฑฤฤฑnฤฑ hissettiren รin ve neredeyse parya bir devlet olan Rusya olan bir kulรผpten pek bir ลey alamayacak. Hindistan ve diฤer yรผkselen ekonomiler kendi baฤlantฤฑsฤฑzlar bloklarฤฑnฤฑ oluลtursalar daha iyi olur.
Yฤฑllฤฑk toplantฤฑlarฤฑna raฤmen BRICS birlikte kayda deฤer bir ลey baลarmฤฑล deฤil. 2015’te รงok taraflฤฑ bir kredi kuruluลu olan Yeni Kalkฤฑnma Bankasฤฑ’nฤฑ kurdular. Ancak bu banka tรผm tarihi boyunca sadece 33 milyar dolarlฤฑk projeyi onayladฤฑ. Buna karลฤฑlฤฑk Dรผnya Bankasฤฑ sadece 2022 mali yฤฑlฤฑnda 104 milyar dolar taahhรผt etti.
2020’de Himalayalar’da kรผรงรผk bir savaลa tutuลan Hindistan ve รin arasฤฑndaki fay hattฤฑ, BRICS kulรผbรผnรผn bu kadar az ลey yapmasฤฑnฤฑn nedenlerinden biri. Hindistan, Halk Cumhuriyeti’ni en tehlikeli tehdit olarak gรถrรผyor.
ลu anda dรผnyanฤฑn en bรผyรผk ikinci ekonomisi olan รin’i Kรผresel Gรผney’in sesi olarak gรถrmek de zor. Ayrฤฑca, geliลmekte olan รผlkelerin รงoฤu ABD ile bir hesaplaลmada taraf seรงmek zorunda kalmak istemiyor.
Rusya’nฤฑn Ukrayna’yฤฑ iลgali BRICS’i daha da tehlikeye atmฤฑลtฤฑr. Nitekim Vladimir Putin bu yฤฑlki zirveye katฤฑlmฤฑyor รงรผnkรผ Rusya Devlet Baลkanฤฑ hakkฤฑnda yakalama emri รงฤฑkaran Uluslararasฤฑ Ceza Mahkemesi’nin bir รผyesi olan Gรผney Afrika’nฤฑn kendisini tutuklamasฤฑ gerekecek.
รin kulรผbรผ yeni รผyelerle geniลletmeye hevesli. Ancak daha bรผyรผk bir grubun ne iลe yarayacaฤฤฑ aรงฤฑk deฤil. Beล รผlkenin bile anlaลmasฤฑnฤฑn ne kadar zor olduฤu dรผลรผnรผldรผฤรผnde, daha bรผyรผk ve daha farklฤฑ bir toplantฤฑnฤฑn Amerikan hegemonyasฤฑndan ลikayet etmekten baลka bir ลey yapacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnmek hayalcilik olur.
Para birimlerini ele alalฤฑm. Pek รงok geliลmekte olan รผlkenin ABD dolarฤฑna olan baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑndan kurtulmak istediฤi doฤru. Federal Rezerv’in para politikasฤฑnฤฑn deฤiลkenliฤi ekonomilerini sarsฤฑyor. Ayrฤฑca dรผnyanฤฑn zengin demokrasilerinin Ukrayna’nฤฑn iลgalinin ardฤฑndan Rusya’nฤฑn rezervlerini dondurmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan dรถviz varlฤฑklarฤฑnฤฑ saklayacak alternatif bir yer istiyorlar.
Ancak ne รin ne de Hindistan’ฤฑn tamamen konvertibl bir para birimine sahip olmamasฤฑ yuan ve rupinin รงekiciliฤini sฤฑnฤฑrlฤฑyor. Dahasฤฑ, Yeni Delhi รin’in para yรถrรผngesine girmek istemiyor. Sฤฑnฤฑrlฤฑ bir baลarฤฑ elde etmiล olsa da petrol ithalatรงฤฑlarฤฑnฤฑn Rus petrolรผ iรงin yuan ile รถdeme yapmasฤฑnฤฑ engellemeye รงalฤฑลฤฑyor.
Geliลmekte olan รผlkelerin gรผรงlerini birleลtirmek iรงin baลka seรงenekleri de var. Soฤuk Savaล sฤฑrasฤฑnda Hindistan, ABD ya da Sovyetler Birliฤi’nin etki alanฤฑnฤฑn bir parรงasฤฑ olmak istemeyen รผlkeleri bir araya getiren Baฤlantฤฑsฤฑzlar Hareketi’nin kurulmasฤฑna yardฤฑmcฤฑ olmuลtu. Gรผnรผmรผzรผn bรผyรผk baฤlantฤฑsฤฑz รผlkeleri de benzer bir grup oluลturabilir.
Elbette รถncelikle neyi savunacaklarฤฑ konusunda anlaลmalarฤฑ gerekecektir. Listenin baลฤฑnda tarafsฤฑz statรผlerini vurgulamak olacak.
Bu sadece bir gurur meselesi deฤildir. Geliลmekte olan รผlkeler bir sรผper gรผcรผ diฤerine karลฤฑ oynamaktan fayda saฤlayabilir. Hem Amerika Birleลik Devletleri hem de รin, diฤerinin kampฤฑna dรผลmelerini engellemek iรงin silahtan altyapฤฑya ve yeลil ekonomilerin inลasฤฑna kadar sรถzde kararsฤฑz devletlere teลvikler sunmaya istekli olduklarฤฑnฤฑ gรถsterdiler.
Bazฤฑ รผlkeler iki sรผper gรผce eลit mesafede olmak istemeyecektir. รin’i tehdit olarak gรถren Hindistan ve Filipinler gibi รผlkeler son zamanlarda ABD’ye yรถnelmiลlerdir. Ancak neredeyse tรผm geliลmekte olan รผlkeler iki konuda hemfikir. Bรผyรผme fฤฑrsatlarฤฑnฤฑ yok edecek yeni bir Soฤuk Savaล istemiyorlar. Ayrฤฑca ekonomilerini hฤฑzla karbondan arฤฑndฤฑrmak ve iklim deฤiลikliฤinin en kรถtรผ etkilerinden korunmak iรงin yardฤฑma ihtiyaรงlarฤฑ var. Dolayฤฑsฤฑyla kรผresel ticaret sistemini aรงฤฑk tutmak ve iklim finansmanฤฑ akฤฑลฤฑnฤฑ hฤฑzlandฤฑrmak konusunda birleลebilmeliler.
Ancak bunlarฤฑn yapฤฑlabilmesi iรงin kulรผbรผn รin ve Rusya’yฤฑ dฤฑลlamasฤฑ gerekecektir. Ayrฤฑca iklim deฤiลikliฤi konusunda harekete geรงilmesini geciktirmekte bรผyรผk รงฤฑkarฤฑ olan Suudi Arabistan gibi zengin fosil yakฤฑt รผlkelerini de dahil etmenin pek bir anlamฤฑ olmayacak.
Grubun รผyeliฤini, ekonomik รงฤฑktฤฑsฤฑ Gรผney Afrika’nฤฑn 400 milyar dolarฤฑndan daha bรผyรผk olan tarafsฤฑz รผlkelerle sฤฑnฤฑrladฤฑฤฤฑnฤฑ varsayalฤฑm. Bu durumda dokuz yeni potansiyel รผye ortaya รงฤฑkacaktฤฑr: Meksika, Endonezya, Arjantin, Tayland, Nijerya, Vietnam, Malezya, Filipinler ve Bangladeล.
Brezilya, Hindistan ve Gรผney Afrika’yฤฑ da iรงeren bu 12 kiลilik yeni kulรผp, dรผnya nรผfusunun %36’sฤฑnฤฑ, sera gazฤฑ emisyonlarฤฑnฤฑn %22’sini ve GSYH’nin %12’sini oluลturacaktฤฑr. Bunlardan altฤฑsฤฑ aynฤฑ zamanda 20 bรผyรผk ekonomi grubunun da รผyesi olacak.
Her ne kadar 12 harf kฤฑsa bir kฤฑsaltmaya kolayca sฤฑฤmayacak olsa da, yeni kulรผbรผn faydalฤฑ bir rol bulma ลansฤฑ BRICS’ten daha yรผksek olacak.
