TรฤฐK’in bugรผn aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ iลsizlik verileri รถnceki aรงฤฑklamalarda olduฤu gibi yine tartฤฑลmalara neden oldu. CHP Genel Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Veli Aฤbaba, Tรผrkiye’de รงalฤฑลabilen nรผfus iรงerisindeki her 100 kiลiden 56’sฤฑnฤฑn รงalฤฑลmadฤฑฤฤฑnฤฑ ileri sรผrdรผ.
Aฤbaba, yazฤฑlฤฑ aรงฤฑklamasฤฑnda, TรฤฐK’e gรถre iลsizliฤin geรงen yฤฑla oranla 456 bin kiลi azalarak, 4 milyon 194 bin kiลi ile yรผzde 13,2 olduฤunu belirtti.
Oysa istihdamda geรงen yฤฑla gรถre 975 bin kiลilik azalma olduฤunu savunan Aฤbaba, “Aynฤฑ anda hem istihdamฤฑn hem de iลsizliฤin azalmasฤฑ ancak verileri รงarpฤฑtma merkezine dรถnรผลen TรฤฐK’in hesaplama yรถntemlerinde olur.” gรถrรผลรผnรผ paylaลtฤฑ. Aฤbaba, ลunlarฤฑ kaydetti:
“ฤฐstihdam edilenlerin sayฤฑsฤฑ 2020’nin Aฤustos dรถneminde, bir รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre 975 bin kiลi azalarak 27 milyon 554 bin kiลi, istihdam oranฤฑ ise 2,4 puanlฤฑk azalฤฑล ile yรผzde 43,9 oldu. Bu da demek oluyor ki Tรผrkiye’de รงalฤฑลamayan nรผfus รงalฤฑลabilen nรผfusu geride bฤฑraktฤฑ. Yani รผlkede รงalฤฑลabilen nรผfus iรงerisinde her 100 kiลiden 56’sฤฑ รงalฤฑลmฤฑyor. Ayrฤฑca iลgรผcรผ oranฤฑ geรงtiฤimiz yฤฑldan bugรผne 1 milyon 431 bin kiลi azaldฤฑ. Bu demek oluyor ki insanlar iล bulma รผmidini yitirdiฤi iรงin iล gรผcรผnden รงekiliyor. ฤฐktidar nasฤฑl ลark kurnazlฤฑฤฤฑ yapฤฑp insanlarฤฑ iลten รงฤฑkarma yasaฤฤฑ adฤฑ altฤฑnda รผcretsiz izne gรถnderip istihdam da yer alฤฑyor olarak gรถsterdiyse, ลimdi de Mecliste gรถrรผลรผlen sรถzde istihdam paketi ile yine aynฤฑ ลeyi yapmayฤฑ amaรงlamaktadฤฑr. รzellikle 25 yaล altฤฑ ve 50 yaล รผstรผ รงalฤฑลanlar belirli sรผreli iล sรถzleลmeleri ile geรงici olarak รงalฤฑลtฤฑrฤฑlacak ve iktidar bu ลekilde gรผvencesiz istihdam modeli ile iลsizliฤi kaฤฤฑt รผzerinde dรผลรผrmรผล gibi gรถsterecektir. Her ne kadar resmi verileri รงarpฤฑtarak aksini iddia etseler de hayatฤฑn acฤฑ gerรงeฤi er ya da geรง iktidarฤฑn yรผzรผne รงarpacaktฤฑr.”
Dar kapsamlฤฑ iลsizlik tanฤฑmฤฑ
Tera Yatฤฑrฤฑm TรฤฐK’in verilerine dair yayฤฑnladฤฑฤฤฑ notta dar kapsamlฤฑ iลsizlik tanฤฑmฤฑ nedeniyle iลsizlik oranฤฑnฤฑn dรผลรผk kaldฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti. Tera Yatฤฑrฤฑm’ฤฑn deฤerlendirmesi ลรถyle:
Tรผrkiye’de Aฤustos ayฤฑnda iลsizlik oranฤฑ, geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ ayฤฑnda %14 iken 0,8 puan azalarak %13,2 olarak gerรงekleลti. Bir รถnceki ay ile kฤฑyaslandฤฑฤฤฑnda ise arฤฑndฤฑrฤฑlmamฤฑล iลsizlik oranฤฑnฤฑn 0,2 puan azaldฤฑฤฤฑ gรถrรผlmektedir. Mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล iลsizlik oranฤฑ ise geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ ayฤฑna gรถre 0,8 ve bir รถnceki aya gรถre 0,3 puan azalarak %13,2 seviyesinde aรงฤฑklandฤฑ. Arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilere gรถre genรง nรผfusta iลsizlik oranฤฑ %25,7 olurken; tarฤฑm dฤฑลฤฑ iลsizlik ise %15,4 seviyesinde gerรงekleลti.
Kฤฑyaslanabilir dรถnemler olan Aฤustos 2019 – Aฤustos 2020’ye baktฤฑฤฤฑmฤฑz zaman ilgili dรถnemler arasฤฑnda iลgรผcรผne katฤฑlฤฑm oranฤฑnda arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerle 3,3 puanlฤฑk dรผลรผล olduฤu gรถrรผlmektedir. 2019’un benzer dรถneminde 32 milyon 526 bin kiลi olan iลgรผcรผ, Aฤustos 2020’de 31 milyon 53 bin kiลi olmuลtur. ฤฐลgรผcรผne katฤฑlฤฑm oranฤฑ ise %52,8’den %49,5’e gerilemiลtir. Yine mevsim etkilerinden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilere bakฤฑldฤฑฤฤฑnda; istihdam oranฤฑ geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre 2,4 puan azalarak %43 olurken, mevsim etkilerinden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล istihdamda ise รถnceki aya gรถre 280 bin kiลilik bir artฤฑล sรถz konusudur. Bu dรถnemde, ekonomik faaliyete gรถre, mevsim etkilerinden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล istihdam, tarฤฑm sektรถrรผnde 22 bin kiลi, sanayi sektรถrรผnde 106 bin kiลi, inลaat sektรถrรผnde 9 bin kiลi, hizmet sektรถrรผnde 144 bin kiลi arttฤฑ.
ฤฐลsizlik oranฤฑnฤฑn manลet ve arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล rakamlarla geรงen yฤฑla gรถre dรผลmesi olumlu bir iลaret. 3ร20 dรถneminin, 2ร20’de hissedilen pandemi etkilerine kฤฑyasla bir toparlanma dรถnemi olmasฤฑ itibariyle aรงฤฑlan iลlerden ve artan ekonomik faaliyetten hafif toparlanma etkisi gelmesi normaldir. Buna karลฤฑlฤฑk, รถzellikle iลgรผcรผne katฤฑlฤฑm ve istihdam oranlarฤฑnda geรงen yฤฑla gรถre ciddi bozulma olduฤu gรถrรผlmektedir. Bu durumun manลet iลsizlik rakamlarฤฑna yansฤฑmamasฤฑ, fiili olarak รงalฤฑลmayanlarฤฑn ve TรฤฐK’in iลsizlik tanฤฑmฤฑna gรถre iลsiz sayฤฑlanlarฤฑn arasฤฑndaki farktan kaynaklanmaktadฤฑr. Pandemide ekonominin kรผรงรผldรผฤรผ ve durgunlaลtฤฑฤฤฑ dรถnemde iล aramayan, iล bulmaktan umudunu kesen, รผcretsiz izne รงฤฑkarฤฑlmฤฑล olup iลinin baลฤฑnda olmayanlar bu farkฤฑ aรงmฤฑลtฤฑr. ฤฐlerleyen dรถnem, toparlanma etkisinin iลgรผcรผ piyasasฤฑna yansฤฑmasฤฑ รผzerinden takip edilmeye devam edilecektir. Salgฤฑnฤฑn artmasฤฑ ise iลgรผcรผ piyasasฤฑndaki toparlanmayฤฑ zorlaลtฤฑracaktฤฑr. Bu dรถnemde iลsizlik oranฤฑnฤฑn artmamasฤฑnฤฑn en รถnemli nedeni olarak, iลten รงฤฑkarma yasaฤฤฑ ve รผcretsiz izinlerin devam ediyor olmasฤฑ dramatik bir artฤฑลฤฑ รถnleyecektir.
