Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB) tarafฤฑndan aรงฤฑklanan 2026 yฤฑlฤฑ ลubat ayฤฑ รถdemeler dengesi verileri, ekonomik tabloda belirgin bir bozulmaya iลaret etti.
Verilere gรถre, cari aรงฤฑk ลubatta 7 milyar 501 milyon dolar dรผzeyinde gerรงekleลerek son 10 ayฤฑn en yรผksek seviyesine ulaลtฤฑ. Enerji ve altฤฑn kalemleri dฤฑลarฤฑda bฤฑrakฤฑldฤฑฤฤฑnda, รงekirdek cari iลlemler hesabฤฑnฤฑn 1 milyar 462 milyon dolar aรงฤฑk verdiฤi gรถzlemlendi.
Aynฤฑ dรถnemde รถdemeler dengesi tanฤฑmlฤฑ dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑ ise 7 milyar 478 milyon dolar olarak kayฤฑtlara geรงti. Yฤฑllฤฑklandฤฑrฤฑlmฤฑล bazda bakฤฑldฤฑฤฤฑnda, ลubat ayฤฑ itibarฤฑyla toplam aรงฤฑk yaklaลฤฑk 35,4 milyar dolar seviyesine yรผkseldi.
Hizmetler dengesi kanadฤฑnda ise turizm ve taลฤฑmacฤฑlฤฑk gelirlerinin katkฤฑsฤฑyla pozitif bir seyir izlendi. Aylฤฑk bazda hizmetler dengesi kaynaklฤฑ net giriลler 2 milyar 14 milyon dolar olurken, bu tutarฤฑn 1 milyar 841 milyon dolarlฤฑk kฤฑsmฤฑnฤฑ seyahat gelirleri oluลturdu. Taลฤฑmacฤฑlฤฑk hizmetlerinden elde edilen net gelir ise 1 milyar 215 milyon dolar olarak gerรงekleลti.
Ancak hizmetler sektรถrรผndeki bu gรผรงlรผ performans, dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑnฤฑn ve birincil gelir dengesindeki 24 milyar dolarlฤฑk yฤฑllฤฑklandฤฑrฤฑlmฤฑล aรงฤฑฤฤฑn yarattฤฑฤฤฑ baskฤฑyฤฑ dengelemeye yetmedi. Finans hesabฤฑ tarafฤฑnda ise Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn dรถviz rezervlerindeki 24,2 milyar dolarlฤฑk yฤฑllฤฑk azalma dikkat รงeken bir diฤer unsur oldu.
Doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarda sฤฑnฤฑrlฤฑ รงฤฑkฤฑล ve portfรถy hareketleri
ลubat ayฤฑnda doฤrudan yatฤฑrฤฑmlar kalemi, 138 milyon dolarlฤฑk net รงฤฑkฤฑลla zayฤฑf bir performans sergiledi. Yurt dฤฑลฤฑ yerleลiklerin Tรผrkiye’ye yรถnelik doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarฤฑ 780 milyon dolar artฤฑล gรถsterse de, yurt iรงi yerleลiklerin yurt dฤฑลฤฑndaki yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn 918 milyon dolar seviyesine ulaลmasฤฑ net dengenin negatif tarafta kalmasฤฑna neden oldu.
Gayrimenkul yatฤฑrฤฑmlarฤฑ incelendiฤinde, yabancฤฑlarฤฑn Tรผrkiyeโdeki net alฤฑmlarฤฑnฤฑn 230 milyon dolar olduฤu, Tรผrk vatandaลlarฤฑnฤฑn ise yurt dฤฑลฤฑnda 225 milyon dolarlฤฑk gayrimenkul edinimi gerรงekleลtirdiฤi gรถrรผldรผ. Veriler, cari aรงฤฑk finansmanฤฑnda doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarฤฑn payฤฑnฤฑn bu dรถnemde sฤฑnฤฑrlฤฑ kaldฤฑฤฤฑnฤฑ ortaya koyuyor.
Portfรถy yatฤฑrฤฑmlarฤฑ tarafฤฑnda ise 780 milyon dolarlฤฑk net giriล kaydedilerek piyasalara bir miktar likidite saฤlandฤฑ. Yurt dฤฑลฤฑ yerleลikler hisse senedi piyasasฤฑnda 932 milyon dolarlฤฑk net alฤฑm yaparken, Devlet ฤฐรง Borรงlanma Senedi (DฤฐBS) piyasasฤฑna 366 milyon dolarlฤฑk giriล oldu.
Bankalar ve genel hรผkรผmetin yurt dฤฑลฤฑ tahvil ihraรงlarฤฑ toplamda yaklaลฤฑk 717 milyon dolarlฤฑk bir kaynak giriลi saฤladฤฑ. Ancak diฤer sektรถrlerin tahvil ihraรงlarฤฑnda 81 milyon dolarlฤฑk net satฤฑล gรถzlemlendi. Kredi kullanฤฑmlarฤฑnda ise diฤer sektรถrlerin 1,5 milyar dolara yaklaลan net kullanฤฑmฤฑ, finansman tarafฤฑndaki en gรผรงlรผ kalemlerden biri olarak รถne รงฤฑktฤฑ.
Cari aรงฤฑk, rezervlerdeki azalฤฑล ve finansman kalitesi
รdemeler dengesinin en kritik baลlฤฑklarฤฑndan biri olan resmi rezervler, ลubat ayฤฑnda 10 milyar 630 milyon dolar net azalฤฑล kaydederek finansman ihtiyacฤฑnฤฑn รถnemli bir kฤฑsmฤฑnฤฑn rezervlerden karลฤฑlandฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsterdi. Diฤer yatฤฑrฤฑmlar altฤฑnda, yurt dฤฑลฤฑ bankalarฤฑn yurt iรงindeki mevduatlarฤฑ incelendiฤinde; Tรผrk lirasฤฑ cinsinden giriลlere raฤmen yabancฤฑ para cinsinden yaลanan 2,4 milyar dolarlฤฑk รงฤฑkฤฑล, toplam mevduat hacminin 1,5 milyar dolar azalmasฤฑna yol aรงtฤฑ.
Analistler, rezervlerdeki bu sert dรผลรผลรผn ve finansman kompozisyonundaki krediye dayalฤฑ aฤฤฑrlฤฑฤฤฑn, cari aรงฤฑk sรผrdรผrรผlebilirliฤi aรงฤฑsฤฑndan yakฤฑndan izlenmesi gerektiฤini vurguluyor.
Ekonomi yรถnetimi, yฤฑllฤฑklandฤฑrฤฑlmฤฑล dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑnฤฑn 73,2 milyar dolar seviyesinde seyretmesinin makro finansal istikrar รผzerindeki risklerini azaltmak iรงin ihracat odaklฤฑ bรผyรผme ve hizmet gelirlerini artฤฑrma stratejilerine odaklanmฤฑล durumda.
Taลฤฑmacฤฑlฤฑk ve seyahat kalemlerinden gelen dรถviz giriลlerinin รถnรผmรผzdeki dรถnemde turizm sezonunun aรงฤฑlmasฤฑyla birlikte artmasฤฑ beklense de, enerji fiyatlarฤฑndaki volatilite ve kรผresel ticaret dinamikleri belirleyici olmaya devam edebilir.
รzellikle finans hesabฤฑndaki net hata ve noksan kalemlerinin seyri, รถdemeler dengesi istatistiklerinin gรผvenilirliฤi ve finansman kalitesi aรงฤฑsฤฑndan รถnรผmรผzdeki aylarda da piyasanฤฑn radarฤฑnda kalacak
