Eski Baลbakan Tansu รiller, 5 Nisan 1994 tarihinde alฤฑnan ekonomik kararlarฤฑn yalnฤฑzca faiz seviyelerinin dรผลรผrรผlmesine yรถnelik bir olguya indirgemenin “sฤฑฤ ve yanlฤฑล” bir analiz olduฤunu belirtti.
รiller, yazฤฑlฤฑ aรงฤฑklamasฤฑnda, son gรผnlerde, uygulanmakta olan faiz oranlarฤฑna iliลkin รงeลitli aรงฤฑklamalarฤฑn yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlattฤฑ.
“Bu vesileyle atฤฑfta bulunulan 1994 yฤฑlฤฑ ekonomik panoramasฤฑnฤฑ ve buna iliลkin 5 Nisan ekonomik kararlarฤฑnฤฑ, yalnฤฑzca faiz seviyelerinin dรผลรผrรผlmesine yรถnelik olguya indirgemek sฤฑฤ ve yanlฤฑล bir analizdir” ifadesini kullanan รiller, resmin tamamฤฑna bakฤฑlmasฤฑ gerektiฤini kaydetti.
รiller, 5 Nisan kararlarฤฑ รถncesinde, 1993 yฤฑlฤฑnda, bรผtรงenin iรง borรง ana para ve faiz รถdemelerinin vergi gelirlerine oranฤฑnฤฑn yรผzde 104,4’e รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ, kamu kesimi borรงlanma gereฤinin milli gelire oranฤฑnฤฑn yรผzde 12 olduฤunu, faiz dฤฑลฤฑ kamu dengesinin milli gelirin yรผzde 6,2’si oranฤฑnda aรงฤฑk verdiฤini ve Merkez Bankasฤฑ dรถviz rezervlerinin, bรผyรผk kฤฑsmฤฑ kฤฑsa vadeli olmak รผzere, 3,3 milyar dolara dรผลtรผฤรผnรผ belirtti.
O dรถnemde de Merkez Bankasฤฑnฤฑn รถzerk konumda bulunduฤunu ve รถzerklik kapsamฤฑnฤฑ daha ileri seviyeye gรถtรผren yasanฤฑn da bu sรผreรงte รงฤฑkartฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ anฤฑmsatan รiller, aรงฤฑklamasฤฑnda ลu ifadelere yer verdi:
“Bu dรถnemde, รถzetlenen ekonomik verilerin yanฤฑnda yangฤฑn yerine dรถnmรผล olan รผlkemizde uzun yฤฑllar sรผregelen terรถr mรผcadelesinin kamu bรผtรงesini zorlayฤฑcฤฑ etkisi, daฤฤฑlmฤฑล olan SSCB’den ayrฤฑlan Tรผrki Cumhuriyetleri kucaklama arzusu ve gereฤi, AB ile ekonomik bรผtรผnleลme hedefi kamu dengeleri aรงฤฑsฤฑndan ayrฤฑ yรผkler ve sฤฑnฤฑrlamalar getirmekteydi. Dolayฤฑsฤฑyla, o gรผnlerin ekonomik dengelerinin sadece faizlerin dรผลรผrรผlmesine yรถnelik politikalar nedeniyle bozulduฤu, faizlerin dรผลรผrรผlmesi รงabalarฤฑnฤฑn ekonomiyi darboฤaza gรถtรผrdรผฤรผ gรถrรผลรผ yukarฤฑda รถzetlenen รถnemli sorunlarฤฑn รถnemsenmemesi, gรถzden kaรงฤฑrฤฑlmasฤฑ sonucunu doฤuracaktฤฑr.”
-“PTT’nin T’sinin รถzelleลtirilmesi giriลimleri engellendi”
Kararlarฤฑn alฤฑndฤฑฤฤฑ dรถnemin koลullarฤฑ ile bugรผnkรผleri arasฤฑnda รงok bรผyรผk farklar olduฤuna dikkati รงeken รiller, o dรถnemde faiz sarmalฤฑndan kurtulmanฤฑn yolu olarak gรถzรผken PTT’nin T’sinin รถzelleลtirilmesi yoluyla kaynak yaratฤฑlmasฤฑ giriลimlerinin, “her seferinde koalisyon ortaฤฤฑ partinin bazฤฑ รผyeleri dahil olmak รผzere TBMM’deki muhalefet partileri tarafฤฑndan Anayasa Mahkemesine gรถtรผrรผlerek iptal ettirildiฤini” kaydetti.
O zamanlar deฤeri 40 milyar dolar olan PTT’nin T’sinin yรผzde 50’sinin รถzelleลtirilmesi halinde รผlkenin 1994 yฤฑlฤฑnda 14 milyar dolar civarฤฑnda olan iรง borรง yรผkรผnรผn kalkmฤฑล olacaฤฤฑnฤฑ belirten รiller, ลรถyle devam etti:
“Yine, koalisyon ortaฤฤฑ partinin sorunlara รงรถzรผm getirecek 5 Nisan ekonomik kararlarฤฑnฤฑn 1994 yerel seรงimlerinden sonra uygulamaya konulmasฤฑ yรถnรผndeki ฤฑsrarฤฑnฤฑn bu kararlarฤฑn uygulanmasฤฑnฤฑ geciktirici etkisi o gรผnรผn bir baลka siyasi gerรงeฤiydi. Bu ลartlarda uygulamaya konulan 5 Nisan 1994 ekonomik kararlarฤฑ ile yฤฑllardan beri bozulan dengeleri dรผzeltmek, Tรผrk lirasฤฑna istikrar kazandฤฑrmak, รผretim ve ihracat artฤฑลฤฑnฤฑ hฤฑzlandฤฑrmak, rekabete aรงฤฑk olan, dฤฑล talebe dayalฤฑ ve sรผrdรผrรผlebilir bir bรผyรผme hฤฑzฤฑnฤฑ yakalamak ve sรผbvansiyon daฤฤฑtan bir devlet yapฤฑsฤฑndan ekonomide piyasa dรผzeninin tรผm kurum ve kurallarฤฑyla iลlemesini saฤlayan, sosyal dengeleri gรถzeten bir devlet yapฤฑsฤฑna geรงilmesi hedeflenmiลtir.”
5 Nisan kararlarฤฑnฤฑn ardฤฑndan Tรผrkiye’nin 1995, 1996 ve 1997 yฤฑllarฤฑnda yakaladฤฑฤฤฑ yรผzde 7 bรผyรผme hฤฑzฤฑ ile en รงok bรผyรผyen OECD รผlkesi olduฤuna iลaret eden รiller, bu รงerรงevede enflasyonun 2 haneli rakamlara dรผลรผrรผldรผฤรผnรผ, ihracatta artฤฑล saฤlandฤฑฤฤฑnฤฑ, Merkez Bankasฤฑ rezervlerinin 16,5 milyar dolar seviyesine yรผkseldiฤini belirtti.
Anฤฑlan dรถnemde faizleri aลamalฤฑ olarak aลaฤฤฑya indiฤini kaydeden รiller, sonuรง olarak Tรผrkiye’nin “รถnemli bir ekonomik baลarฤฑ” kazandฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti.
