Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ Sรถzcรผsรผ Cao Licien, Bilinken’ฤฑn sรถzlerinin รin ve ABD arasฤฑnda diplomatik iliลkilerin temelini oluลturan รรง Ortak Bildiri’de varฤฑlan uzlaลmaya ve “tek รin” ilkesine aykฤฑrฤฑ olduฤunu belirtti.
ABD’yi, รin ile ikili iliลkileri bozacak ve Tayvan Boฤazฤฑ’ndaki barฤฑล ile istikrara zarar verecek tutum ve davranฤฑลlardan kaรงฤฑnmaya รงaฤฤฑran Cao, “Tayvan’ฤฑn รin ile yeniden birleลmesi geri รงevrilmesi mรผmkรผn olmayan bir tarihsel eฤilimdir. Tek รin ilkesine baฤlฤฑlฤฑk aynฤฑ zamanda uluslararasฤฑ toplumun da รผzerinde uzlaลtฤฑฤฤฑ bir husustur. ‘Tayvan baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ’ destekleyecek veya cesaretlendirecek tรผm eylemler รin’in iรง iลlerine karฤฑลmak anlamฤฑna gelir ve Tayvan Boฤazฤฑ’nda barฤฑล ve istikrarฤฑ korumak hedefiyle รงeliลir.” ifadelerini kullandฤฑ.
รin Tayvanโa karลฤฑ gรผรง kullanฤฑrsa
ABD Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Blinken, 11 Kasฤฑm’da New York Times gazetesinin dรผzenlediฤi รงevrim iรงi forumda yaptฤฑฤฤฑ konuลmada, Tayvan’a iliลkin, “Biz herhangi bir tarafฤฑn statรผkoyu gรผรง yoluyla deฤiลtirecek tek taraflฤฑ eylemine gรผรงlรผ ลekilde karลฤฑyฤฑz. Eฤer รin Tayvan’a karลฤฑ gรผรง kullanฤฑrsa ABD’nin yanฤฑnda diฤer รผlkeler de bunda kendi gรผvenlikleri ve dรผnya barฤฑลฤฑna bir tehdit gรถrecek, bรถyle bir durumda onlar da eyleme geรงecektir.” deฤerlendirmesinde bulunmuลtu.
ABD-รin gerilimi
ABD ve รin arasฤฑnda yeni olmayan Tayvan anlaลmazlฤฑฤฤฑ uzun yฤฑllardฤฑr gerilimlere sebep oluyor.
Pekin yรถnetiminin, ekim baลฤฑnda Tayvan’ฤฑn Hava Savunma Tanฤฑmlama Bรถlgesi (ADIZ) ilan ettiฤi bรถlgeye รงok sayฤฑda savaล uรงaฤฤฑyla girmesi gerilimi yeniden tฤฑrmandฤฑrmฤฑลtฤฑ.
ABD Baลkanฤฑ Joe Biden, 21 Ekim’de CNN televizyonuna yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, bir รin saldฤฑrฤฑsฤฑ durumunda Tayvan’ฤฑ savunacaklarฤฑnฤฑ sรถylemiล, Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Blinken da, 26 Ekim’de Tayvan’ฤฑn Birleลmiล Milletler (BM) kuruluลlarฤฑna katฤฑlmasฤฑ ve BM faaliyetlerinde rol almasฤฑ iรงin รงaฤrฤฑda bulunmuลtu.
รin-Tayvan anlaลmazlฤฑฤฤฑ
รin’de ฤฐkinci Dรผnya Savaลฤฑ’nฤฑn ardฤฑndan รงฤฑkan iรง savaลta Mao Zedong liderliฤindeki รin Komรผnist Partisinin (รKP) 1949’da iktidarฤฑ ele geรงirmesi ve รin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluลunu ilan etmesi รผzerine รan Kay-ลek liderliฤindeki รin Milliyetรงi Partisi (Kuomintag) รผyeleri, Tayvan’a yerleลip 1912’de kurulan “รin Cumhuriyeti” iktidarฤฑnฤฑn Ada’da devam ettiฤini ileri sรผrerek baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk ilan etmiลti.
Tayvan’ฤฑn uluslararasฤฑ konumu belirsiz
Bu giriลim รin tarafฤฑndan kabul edilmese de Tayvan temsilcileri, 1971’e kadar Birleลmiล Milletler (BM) Genel Kurulunda รin’i temsil etmiลti. 1950’ler ve 1960’larda รงok sayฤฑda รผlkenin diplomatik iliลki tercihini รin Cumhuriyeti’nden รin Halk Cumhuriyeti’ne รงevirmesinin ardฤฑndan 1971’de BM Genel Kurulunda yapฤฑlan oylamada Pekin hรผkรผmetinin รin’in tek meลru temsilcisi kabul edilmesiyle Tayvan’ฤฑn uluslararasฤฑ รถrgรผtlerdeki konumu belirsiz hale gelmiลti.
Pekin yรถnetimi, “Tek รin” ilkesini benimseyerek Tayvan’ฤฑn kendi topraklarฤฑnฤฑn parรงasฤฑ olduฤunu savunuyor. รin, boฤaz ve รงevresindeki askeri varlฤฑฤฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra Tayvan’ฤฑn dรผnya รผlkeleriyle mรผstakil diplomatik iliลkiler kurmasฤฑna, Birleลmiล Milletlerde ve diฤer uluslararasฤฑ kuruluลlarda temsil edilmesine karลฤฑ รงฤฑkฤฑyor.
