Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Strateji ve Bรผtรงe Baลkanlฤฑฤฤฑโnฤฑn hazฤฑrladฤฑฤฤฑ rapora gรถre devletin kasasฤฑndan vakฤฑf ve derneklere yapฤฑlan cari transfer 818 milyon lira. Bu dernek ve vakฤฑflarฤฑn hangileri olduฤuna dair bilgiyse yok.
Tรผrkiye Cumhuriyeti Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Strateji ve Bรผtรงe Baลkanlฤฑฤฤฑ, 2018 yฤฑlฤฑna dair Cumhurbaลkanฤฑ Tayyip Erdoฤan imzalฤฑ bir faaliyet raporu yayฤฑnladฤฑ.
DeutscheWelle’de Tunca รฤreten ve S. Recep Oktay imzasฤฑ ile yayฤฑmlanan habere gรถre รถnceki yฤฑllarda Baลbakanlฤฑk tarafฤฑndan hazฤฑrlanan rapor, 24 Haziran 2018โde Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Hรผkรผmet Sistemiโne geรงilmesiyle Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ tarafฤฑndan kaleme alฤฑndฤฑ. Bu nedenle rapor, baลkanlฤฑk sisteminin ilk altฤฑ aylฤฑk dรถnemini de kapsฤฑyor.
Rapora gรถre 2018 yฤฑlฤฑnda dernek, vakฤฑf ve birliklere yardฤฑm amacฤฑyla 818 milyon lira cari transfer gerรงekleลti. Devletin kasasฤฑndan maddi yardฤฑm alan vakฤฑf ve derneklerin isimleri ya da faaliyet alanlarฤฑna dair detay ise verilmedi.
Daha รถnce de ฤฐstanbul Bรผyรผkลehir Belediyesiโnin (ฤฐBB) AKPโli yรถnetiminin Erdoฤan ve ailesine yakฤฑn vakฤฑf ve derneklere yรผksek meblaฤda yardฤฑm yaptฤฑฤฤฑ ortaya รงฤฑkmฤฑลtฤฑ. ฤฐBB’nin CHP’li meclisi รผyelerinden elde edilen bir rapora gรถre belediye 2018 ve รถnceki dรถnemlerde sรถz konusu vakฤฑf ve derneklere 847 milyon liradan fazla para harcadฤฑ.
Raporun dikkat รงekici bรถlรผmlerinden biri de merkezi yรถnetimlerin borรงlarฤฑ iรงin 73 milyar 961 milyon lira faiz รถdendiฤi. Raporda faiz giderlerinin รถngรถrรผlenden fazla gerรงekleลtiฤi, bunun sebebinin dรถvizdeki kur artฤฑลlarฤฑ olduฤu belirtiliyor.
Raporun faiz giderleriyle ilgili bรถlรผmรผnde de bรผtรงe disiplininden sapฤฑldฤฑฤฤฑ gรถzlemleniyor. Faiz giderlerinin GSYHโdeki (Gayri Safi Yurtiรงi Hasฤฑla) payฤฑ 2017โde yรผzde 1.8 dรผzeyindeyken, 2018โde yรผzde 2โye รงฤฑkฤฑyor.
Altฤฑnbaล รniversitesi รฤretim รyesi Prof. Dr. Hayri Kozanoฤluโna gรถre bu durum devletin รผzerindeki faiz yรผkรผnรผ de artฤฑrdฤฑ. Kozanoฤlu, Tรผrkiyeโnin borรงlanmada zorlanmasฤฑyla borcu รงevirmek iรงin yรผksek faizlerle borรง aldฤฑฤฤฑnฤฑ, bu durumun da faizleri yukarฤฑ รงektiฤini sรถylรผyor.
Harcamalarฤฑn yรผksek รงฤฑkmasฤฑ Suriyelilere baฤlanฤฑyor
Rapor, sosyal gรผvenlik ve sosyal yardฤฑm hizmetlerine yฤฑlsonu itibariyle 830 milyar 809 milyon 401 lira รถdendiฤini ve bunun da รถngรถrรผlenden daha yรผksek olduฤunu gรถzler รถnรผne seriyor. Sรถz konusu bรถlรผmde genel kamu hizmetleri, savunma hizmetleri, dinlenme, kรผltรผr ve din hizmetleri, sosyal gรผvenlik ve sosyal yardฤฑm hizmetleri gibi kalemler bulunuyor.
Harcamalarฤฑn bu denli yรผksek รงฤฑkmasฤฑ ile ilgili olarak raporda, “รlkemizde meydana gelen afet ve acil durum olaylarฤฑ sebebiyle bu durumdan etkilenenlerin acil temel ihtiyacฬงlarฤฑnฤฑ karsฬงฤฑlamak ve alt yapฤฑlarda meydana gelen hasarlarฤฑ gidermeye yoฬnelik giderler ile uฬlkemizde gecฬงici koruma statuฬsuฬnde barฤฑndฤฑrฤฑlan Suriye vatandasฬงlarฤฑna yoฬnelik giderlerin oฬngoฬruฬlenden yuฬksek gercฬงeklesฬงmesidir.” ifadelerine yer veriliyor.
Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Hรผkรผmet Sistemiโnin uygulanmaya baลladฤฑฤฤฑ ilk altฤฑ aylฤฑk dรถnemde ekonominin tahminlerin altฤฑnda bรผyรผdรผฤรผ, iลsizliฤin tahminlerin รผzerine รงฤฑktฤฑฤฤฑ, kiลi baลฤฑna gelirin azaldฤฑฤฤฑ, enflasyonun da yรผkseldiฤi gรถrรผlรผyor.
Raporda bรผyรผme hฤฑzฤฑnฤฑn Ekim 2017โde aรงฤฑklanan orta vadeli programda (OVP) yรผzde 5.5 olarak รถngรถrรผldรผฤรผ, daha sonra 2018 Eylรผlโde ise 3.8 olarak gรผncellendiฤi gรถrรผlรผyor. Ancak rapora gรถre tahminlerin ikisi de tutmamฤฑล ve bรผyรผme yรผzde 2.6 olarak gerรงekleลmiล. Buna baฤlฤฑ olarak da yรผzde 10.5 olarak รถngรถrรผlen iลsizlik oranฤฑnฤฑn yรผzde 11โe yรผkseldiฤi gรถrรผlmekte. Yine OVPโde 11 bin 409 dolar olarak tahmin edilen kiลi baลฤฑna gelirin 9 bin 632 dolara gerilediฤi dikkat รงekiyor.
Raporda enflasyonun da รถngรถrรผler รผzerinde gerรงekleลtiฤi gรถrรผlรผyor. Zira OVPโde yรผzde 7 olarak รถngรถrรผlen enflasyon 20.3 olarak gerรงekleลmiล.
2018โde gรถrev zararlarฤฑna yรถnelik transferler iรงin 55 milyar 849 milyon lira รถdenek รถngรถrรผlรผrken, yฤฑl sonunda harcanan para 80 milyar 897 milyon liraya รงฤฑktฤฑฤฤฑ da dikkatlerden kaรงmฤฑyor. Bu giderlerde harcamanฤฑn baลlangฤฑรง รถdeneฤinden fazla olmasฤฑnฤฑn temel sebepleri arasฤฑndaysa emeklilere dini bayramlar รถncesinde yapฤฑlan ikramiye รถdemeleri; sosyal gรผvenliฤi olmayanlara yapฤฑlan prim รถdemeleri; รถzel bรผtรงeli idarelerin emekli ikramiyeleri ile SGKโya yapฤฑlan ek karลฤฑlฤฑk รถdemeleri gibi baลlฤฑklar yer alฤฑyor.
“Tรผrkiye mali disiplinden kopmuล durumda”
Muhalif partilerin ekonomi kurmaylarฤฑnฤฑn deฤerlendirmelerine gรถre Tรผrkiye, kurala dayalฤฑ ekonomiden uzaklaลarak kฤฑsa vadeli ekonomi politikalarฤฑna yรถnelmiล durumda.
CHP Ekonomi Politikalarฤฑndan Sorumlu Genel Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ ve Parti Sรถzcรผsรผ Faik รztrak Deutsche Welle’ye yaptฤฑฤฤฑ deฤerlendirmede ekonomiyi canlandฤฑrmak iรงin alฤฑnan tedbirlerin kฤฑsa vadeli olduฤunu ve Tรผrkiyeโnin mali disiplinden koptuฤunu belirtiyor.
รztrak, “Tรผrkiyeโnin bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ bu yฤฑlฤฑn ilk beล ayฤฑnda รผรงe katlandฤฑ. Tek seferlik gelirler รงฤฑkarฤฑldฤฑฤฤฑnda aรงฤฑฤฤฑn altฤฑya katlandฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz. Bu doฤrultuda borรงlanmalarฤฑn รถne รงekilmesi de faiz yรผkรผnรผ artฤฑrdฤฑ. Erdoฤan, 24 Haziran 2018 seรงimlerinden รถnce kendisine yetki verilmesi durumunda faizleri indireceฤini belirtmiลti. Ama Tรผrkiye kendi ligindeki รผlkelere gรถre negatif ayrฤฑลma gรถsterdi” ifadelerini kullandฤฑ.
“Bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ 80 milyar liraya รงฤฑkabilir”
ฤฐyi Parti Ekonomiden Sorumlu Genel Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Durmuล Yฤฑlmaz da sandฤฑktan meลruiyet รงฤฑkarmak adฤฑna kฤฑsa vadeli politikalara yรถnelindiฤini sรถylรผyor. Raporu Deutsche Welle’ye deฤerlendiren Yฤฑlmaz, “Tรผrkiye ekonomide kurala deฤil, duruma gรถre bir yรถnetim tarzฤฑ belirlemiล durumda. Koordinasyonsuzluk, belirsizlik ileri aลamada. Kurumlarฤฑn zayฤฑfladฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz. Ak Parti, 2002’de kendini iktidara getiren ekonomik koลullarฤฑ bu sefer kendisi yarattฤฑ” diye konuลuyor.
HDP’nin ekonomist milletvekili Garo Paylan da raporda geรงen kamu kaynaklarฤฑnฤฑn etkin kullanฤฑmฤฑ ilkesinin uygulanmadฤฑฤฤฑ gรถrรผลรผnde. Raporda vurgulanan ekonomi politikalarฤฑnฤฑ deฤerlendiren Paylan, bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ tarafฤฑnda belirlenen hedeflerin oldukรงa รผzerinde bir gerรงekleลme olduฤuna dikkat รงekiyor: “2019’un ilk beล ayฤฑnda bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ 66,5 milyar TL seviyesine รงฤฑktฤฑ. Bize gelen bilgiler ilk altฤฑ ayda bu aรงฤฑฤฤฑn 80 milyar TL’ye รงฤฑkacaฤฤฑ yรถnรผnde.”
