ABD ekonomisindeki toparlanma ve ABD Merkez Bankasฤฑ Fed’in para politikasฤฑnฤฑ sฤฑkฤฑlaลtฤฑracaฤฤฑ beklentileri, Tรผrkiye’yi de kapsayan geliลen รผlkelerin para birimleri ve tahvilleri รผzerinde satฤฑล baskฤฑsฤฑ yaratฤฑyor. Dolar/TL kuru bugรผn yine rekor tazeledi.
ABD Dolarฤฑ’nฤฑn kรผresel para birimleri karลฤฑsฤฑndaki deฤerini รถlรงen Dolar endeksi, 2018’in en yรผksek seviyelerine tฤฑrmanmฤฑล durumda. Endeks Nisan ayฤฑndan bu yana yรผzde 4,4 yรผkselerek, Ekim 2017’den bu yana ilk kez 93 seviyesini aลtฤฑ.
Yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn yรผksek risk karลฤฑlฤฑฤฤฑnda yรผksek getiri saฤlayan yatฤฑrฤฑm araรงlarฤฑ olarak gรถrdรผฤรผ geliลen รผlke varlฤฑklarฤฑndan รงฤฑkฤฑp ABD varlฤฑklarฤฑna dรถnรผลรผ, geliลen รผlke ekonomilerinde de Dolar likiditesi sorunu yaratฤฑyor.
Peki hangi รผlke ABD Dolarฤฑ’nฤฑn yรผkseliลinin ekonomiye kalฤฑcฤฑ hasar vermesini รถnlemek iรงin ne gibi tedbirler aldฤฑ?
Tรผrkiye: รrtรผlรผ faiz artฤฑrฤฑmฤฑ ve zorunlu karลฤฑlฤฑk hamlesi
Tรผrk Lirasฤฑ, ABD Dolarฤฑ karลฤฑsฤฑnda bu yฤฑl en รงok deฤer kaybeden para birimi durumunda.
TL’nin yฤฑlbaลฤฑndan bu yana kaybฤฑ yรผzde 13’e yaklaลmฤฑล durumda.
Alฤฑnan tedbirler:
Faiz adฤฑmฤฑ: Merkez Bankasฤฑ politika faizi olan 1 haftalฤฑk repo faizinde deฤiลikliฤe gitmese de, politika faizi ile TL fonlamasฤฑnฤฑn kฤฑsฤฑldฤฑฤฤฑ gรผnlerde kullanฤฑma giren geรง likidite penceresi borรง verme faizini yรผzde 12,75’ten yรผzde 13,50’ye kadar yรผkseltti.
Zorunlu karลฤฑlฤฑklar: Bir diฤer tedbir ise zorunlu karลฤฑlฤฑklar tarafฤฑnda alฤฑndฤฑ. Bankalarฤฑn Merkez Bankasฤฑ’nda tutmak zorunda olduklarฤฑ TL cinsi likiditenin dรถviz olarak tutulmasฤฑna imkan tanฤฑyan rezerv opsiyonu mekanizmasฤฑnda รผst sฤฑnฤฑr yรผzde 55’ten yรผzde 45’e dรผลรผrรผldรผ. Merkez Bankasฤฑ bu yolla piyasaya 2,2 milyar dolarlฤฑk kaynak saฤlandฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
Rusya: Faiz indirimleri durdu
Rusya Merkez Bankasฤฑ, yฤฑlbaลฤฑndan bu yana Dolar’a karลฤฑ yรผzde 9’a yakฤฑn deฤer kaybeden Ruble’yi desteklemek iรงin bir adฤฑm atmฤฑล deฤil. Ancak yine de para politikasฤฑ duruลu daha temkinli yรถnde deฤiลti.
Alฤฑnan tedbirler:
Faiz politikasฤฑ: Rusya Merkez Bankasฤฑ 2017’de faizlerin dรผลรผrรผlebileceฤi ve ekonomik bรผyรผmenin desteklenebileceฤi yรถnรผnde sinyaller veriyordu. Ancak Ruble’nin karลฤฑ karลฤฑya olduฤu satฤฑล baskฤฑsฤฑ nedeniyle Merkez Bankasฤฑ, faiz indirimine gidilebileceฤi yรถnรผndeki sรถylemlerinden uzaklaลtฤฑ.
Arjantin: รรง acil faiz artฤฑrฤฑmฤฑ
Yฤฑlbaลฤฑndan bu yana ABD Dolarฤฑ karลฤฑsฤฑnda en รงok deฤer kaybeden para birimi Arjantin Pesosu. รlke ekonomisinin dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑ olmasฤฑ nedeniyle kur ลoklarฤฑ karลฤฑsฤฑnda kฤฑrฤฑlgan รผlkeler arasฤฑnda gรถsteriliyor. Peso bu yฤฑl Dolar’a karลฤฑ yรผzde 17,8 deฤer kaybetti.
Alฤฑnan tedbirler:
Art arda faiz artฤฑrฤฑmlarฤฑ: Peso’daki satฤฑล baskฤฑsฤฑnฤฑn geรงtiฤimiz hafta hฤฑzlanmasฤฑyla Arjantin Merkez Bankasฤฑ, รผรง olaฤanรผstรผ faiz artฤฑrฤฑmฤฑnฤฑ peล peลe yapmฤฑลtฤฑ. รรง faiz artฤฑrฤฑmฤฑyla birlikte Arjantin’de faizler yรผzde 27’den yรผzde 40’a รงฤฑkarฤฑldฤฑ.
Mali disiplin taahhรผdรผ: Arjantin hรผkรผmeti de yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn gรผvenini tazeleyebilmek adฤฑna, bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑnฤฑn milli gelire oranฤฑ iรงin daha iddialฤฑ bir hedefi kamuoyuyla paylaลtฤฑ. Hรผkรผmet, bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ/milli gelir oranฤฑ hedefini yรผzde 3,2’den yรผzde 2,7’ye revize etti.
Hindistan: Doฤrudan mรผdahale geldi
Yฤฑlbaลฤฑndan bu yana ABD Dolarฤฑ karลฤฑsฤฑnda yรผzde 5 deฤer kaybeden Hint Rupisi, Asya ekonomileri arasฤฑnda en kรถtรผ performansฤฑ gรถsteren para birimi konumunda.
Alฤฑnan tedbirler:
Dolar satฤฑลฤฑ: Rupi’deki hฤฑzlฤฑ deฤer kaybฤฑnฤฑn รถnรผne geรงmeye รงalฤฑลan Hindistan Merkez Bankasฤฑ, dรผn piyasaya doฤrudan mรผdahale ederek ABD Dolarฤฑ satmaya baลladฤฑ. Banka piyasadaki Dolar likiditesini artฤฑrฤฑp Rupi’yi desteklemeye รงalฤฑลฤฑyor. Hindistan Merkez Bankasฤฑ yaklaลฤฑk 1,5 yฤฑldฤฑr dรถviz satฤฑลฤฑ gerรงekleลtirmiyordu. Reuters haber ajansฤฑ, sadece Pazartesi gรผnรผ 800 milyon dolarlฤฑk dรถviz satฤฑmฤฑ yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ aktardฤฑ.
Yabancฤฑ yatฤฑrฤฑma destek: Hindistan’a yabancฤฑ sermaye giriลini รถzendirmek adฤฑna hรผkรผmetten de adฤฑmlar geldi. Hindistan hรผkรผmeti, yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmlar iรงin istenen koลullarฤฑ gevลeterek, รผlkeye dรถviz giriลini kolaylaลtฤฑrmaya รงalฤฑลฤฑyor.
Endonezya: Rekor dรถviz satฤฑลฤฑ
Dฤฑล finansman ihtiyaรงlarฤฑ nedeniyle kฤฑrฤฑlgan ekonomiler arasฤฑnda gรถsterilen Endonezya’da para birimi Rupiah ABD Dolarฤฑ karลฤฑsฤฑnda bu yฤฑl yรผzde 4’e yakฤฑn deฤer kaybetti.
Alฤฑnan tedbirler:
Kur mรผdahalesi: Endonezya Merkez Bankasฤฑ, Rupiah’ฤฑ desteklemek adฤฑna rezervlerinden dรถviz satฤฑลฤฑ yaptฤฑฤฤฑnฤฑ belirtiyor. Bugรผne kadar satฤฑlan dรถviz tutarฤฑnฤฑ tam olarak aรงฤฑklamayan banka, “Ciddi oranda satฤฑล yapฤฑldฤฑ” demekle yetiniyor. Reuters ve Bloomberg haber ajanslarฤฑ ise sadece iki aylฤฑk bir sรผreรงte 6 milyar dolarฤฑn satฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ifade ediyor.
Sรถzlรผ mรผdahale: Endonezya Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn bir diฤer adฤฑmฤฑ ise piyasalara gรผven verebilmek adฤฑna gelen sรถzlรผ mรผdahaleydi. Merkez Bankasฤฑ Baลkanฤฑ Agus Martowardojo, Rupiah’ฤฑn desteklenmesi iรงin her ลeyi yapmaya hazฤฑr olduklarฤฑnฤฑ sรถyledi. Bu aรงฤฑklama, piyasada Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn faiz artฤฑrฤฑmlarฤฑna hazฤฑr olduฤu ลeklinde yorumlandฤฑ ve satฤฑล baskฤฑsฤฑnฤฑ azalttฤฑ. BBC Tรผrkรงe
