Dolar endeksi Orta Doğu’da tırmanan gerilimle bir haftanın zirvesini gördü

Orta Doğu’da hafta sonu yeniden tırmanan jeopolitik gerilim, küresel piyasalarda risk iştahını baskılarken dolar endeksi haftanın ilk işlem gününde son bir haftanın en yüksek seviyesine ulaştı.

ABD ile İran arasındaki gerginliğin tırmanması ve kalıcı barış umutlarının zayıflamasıyla yatırımcıların güvenli limanlara yöneldiği gözlenirken; ABD doları, önemli para birimleri karşısında değer kazandı. ABD‘nin ambargoyu delmeye çalışan bir İran kargo gemisine el koyduğunu açıklaması ve Tahran yönetiminden gelen misilleme mesajları, piyasalarda çatışmaların yeniden şiddetlenebileceği endişesini tetikledi.

ABD $’ının altı önemli para birimi karşısındaki değerini ölçen dolar endeksi, erken saatlerdeki kazanımlarının bir kısmını geri verse de 98,30 seviyelerinde seyrederek son bir haftanın en güçlü performansını sergiledi.

Küresel piyasalar, Tahran’ın Salı günü sona erecek olan iki haftalık ateşkes öncesinde planlanan ikinci tur müzakerelere katılmayacağını duyurmasıyla sarsıldı. Saxo Baş Yatırım Stratejisti Charu Chanana, hafta sonu yaşanan tırmanışın jeopolitik risk primini yeniden canlandırdığını belirterek, artan petrol fiyatlarının sadece bir enerji meselesi değil, aynı zamanda büyüme ve faiz oranlarını doğrudan etkileyen bir unsur olduğunu vurguladı.

Dolar yükseldi, döviz piyasası gerilime sınırlı tepki verdi

Döviz piyasalarındaki hareketlilik, petrol fiyatlarındaki sıçramaya kıyasla daha kontrollü bir seyir izlese de majör para birimleri dolar karşısında zayıfladı. Euro/$ paritesi gün içinde 1,1729 ile son bir haftanın en düşük seviyesini test ettikten sonra 1,1757 seviyelerinde dengelendi.

İngiliz sterlini %0,11 kayıpla 1,3503 dolara gerilerken, risk duyarlılığı yüksek olan Avustralya doları %0,17 değer kaybederek 0,7155 dolara indi. Pepperstone Araştırma Bölümü Başkanı Chris Weston, haftaya hakim olan “riskten kaçış” havasının şu an için düzenli bir seyir izlediğini, ancak piyasa katılımcılarının resmi bir anlaşmaya giden yolun doğrusal olmayacağını bildiklerini ifade etti.

Hürmüz Boğazı ve enerji arzında kritik eşik

Sekizinci haftasına giren çatışmalar, dünya petrol sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki fiili tıkanıklık nedeniyle enerji arzında tarihi bir şoka yol açtı. ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukasını sürdürmesi ve İran’ın stratejik su yolu üzerindeki geçişleri engelleme hamleleri, petrol fiyatlarında pazartesi günü sert bir yükselişi beraberinde getirdi. Brent petrolün varil fiyatı %5’in üzerinde artışla 95,2 dolara yükselirken, ABD Batı Teksas tipi (WTI) ham petrol %6’yı aşan değer kazancıyla 88,99 dolardan işlem gördü.

ATFX Global Baş Piyasa Stratejisti Nick Twidale, Hürmüz Boğazı’ndaki durumun piyasalar için kilit öneme sahip olduğunu belirterek, ABD ve İran’ın ateşkes bitmeden müzakere masasına oturma ihtimalinin zayıfladığına dikkat çekti. Twidale, önümüzdeki seanslarda riskli varlıklardan çıkışın devam edebileceği değerlendirmesinde bulundu. Diğer yandan, Japon yeni dolar karşısında 159,06 seviyesine kadar gerileyerek, müdahale bölgesi olarak kabul edilen 160 sınırına yaklaştı. Piyasalar, ay sonunda yapılacak Japonya Merkez Bankası (BoJ) toplantısına odaklanırken, Başkan Kazuo Ueda’nın Nisan ayı için kesin bir faiz artışı taahhüdünde bulunmasa da Haziran ayına yönelik sıkılaşma sinyalleri verdiği gözleniyor.

Küresel piyasalarda jeopolitik risklerin geleceği ve beklentiler

Mevcut konjonktürde dolar endeksi üzerindeki yukarı yönlü baskının, Orta Doğu’dan gelecek diplomatik veya askeri haber akışına bağlı kalmaya devam etmesi bekleniyor. Piyasa analistleri, nisan ayında barış umutlarıyla %1,5 değer kaybeden endeksin, jeopolitik gerilimin tırmandığı mart ayında %2,3 yükseldiğini hatırlatarak, güvenli liman talebinin kısa vadede belirleyici olacağını öngörüyor.

Enerji maliyetlerindeki artışın küresel enflasyonist baskıları tetiklemesi ve merkez bankalarının faiz patikalarını zorlaştırması, önümüzdeki dönemde volatiliteyi artırabilecek en önemli risk faktörü olarak öne çıkıyor. Yatırımcılar, özellikle Hürmüz Boğazı üzerindeki denetimlerin ve olası bir arz kesintisinin küresel büyüme tahminleri üzerindeki etkilerini yakından takip ediyor.

Selim Soydan

Tüm Yazıları

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi mezunu. 2010 yılından Türkiye'nin önde gelen gazetelerinin dijital servislerinde teknoloji ve finans konularında yazı haberlere imza attı